Free practice MCQs with answers and explanations for ఇన్‌సిటు & ఎక్స్‌సిటు పరిరక్షణ (In-situ and Ex-situ Conservation) in జీవవైవిధ్యం & హాట్‌స్పాట్లు (Biodiversity Hotspots). Tap an option to check instantly.
Correct: C — ఇన్‌సిటు (In-situ) పరిరక్షణ
సహజ ఆవాసంలోనే రక్షించడం ఇన్‌సిటు; జాతీయ ఉద్యానవనాలు, అభయారణ్యాలు, బయోస్ఫియర్ రిజర్వులు ఇందులో భాగం. ఎక్స్‌సిటు అంటే ఆవాసం బయట (జూ, విత్తన బ్యాంకు) రక్షణ. క్రయోప్రిజర్వేషన్, కణజాల వర్ధనం రెండూ ఎక్స్‌సిటు పద్ధతులే.
Revise related study notesCorrect: B — నీలగిరి (1986)
భారత్‌లో బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్ కార్యక్రమం 1986లో నీలగిరితో మొదలైంది. శేషాచలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 2010లో ఏర్పడిన రిజర్వ్, కాబట్టి చాలా తరువాతది. సుందర్బన్స్, నందాదేవి కూడా బయోస్ఫియర్ రిజర్వులే కానీ మొదటివి కావు.
Revise related study notesCorrect: D — క్రయోప్రిజర్వేషన్ (అతి శీతల ఉష్ణోగ్రతలో కణాల నిల్వ)
క్రయోప్రిజర్వేషన్‌లో కణాలను అతి శీతల ఉష్ణోగ్రతలో జీవి ఆవాసం బయట నిల్వ చేస్తారు కాబట్టి అది ఎక్స్‌సిటు. పవిత్ర తోటలు, బయోస్ఫియర్ రిజర్వులు, జాతీయ ఉద్యానవనాలు జీవిని దాని సహజ ఆవాసంలోనే రక్షించే ఇన్‌సిటు పద్ధతులు.
Revise related study notesCorrect: B — యునెస్కో, 1971
MAB కార్యక్రమాన్ని యునెస్కో 1971లో ప్రారంభించింది; బయోస్ఫియర్ రిజర్వుల భావనకు ఇదే ఆధారం. 1992 సంవత్సరం CBD ఆమోదానికి, IUCN 1948 ఏర్పాటుకు సంబంధించినవి. UNEP వేరే సంస్థ, అది MAB ను ప్రారంభించలేదు.
Revise related study notesCorrect: A — కోర్ → బఫర్ → ట్రాన్సిషన్
కోర్ జోన్ మధ్యలో పూర్తి రక్షణతో ఉంటుంది, దాని చుట్టూ బఫర్ జోన్, ఆ బయట ప్రజలు నివసించే ట్రాన్సిషన్ జోన్ ఉంటాయి. కాబట్టి లోపలి నుండి బయటకు క్రమం కోర్ → బఫర్ → ట్రాన్సిషన్. మిగిలిన క్రమాల్లో బఫర్ లేదా ట్రాన్సిషన్ కోర్‌కు ఆవల లేదా మధ్యలో ఉంచారు, అది తప్పు.
Revise related study notesCorrect: D — 2010
శేషాచలం కొండల బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్ 2010లో ఏర్పడింది; అది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న ఏకైక బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్. 1986 భారత్‌లో మొదటి రిజర్వ్ నీలగిరి సంవత్సరం, 2002 జీవవైవిధ్య చట్టం సంవత్సరం. కాబట్టి శేషాచలానికి 2010 సరైనది.
Revise related study notesCorrect: C — విత్తన బ్యాంకు (Seed Bank)
విత్తన బ్యాంకు జీవి సహజ ఆవాసం బయట నిల్వ చేసే ఎక్స్‌సిటు పద్ధతి. పవిత్ర తోటలు, అభయారణ్యాలు, జాతీయ ఉద్యానవనాలు జీవులను వాటి సహజ ఆవాసంలోనే కాపాడే ఇన్‌సిటు పద్ధతులు. అందువల్ల మిగిలిన మూడింటికి భిన్నమైనది విత్తన బ్యాంకు.
Revise related study notesCorrect: D — 1 మరియు 2 మాత్రమే
ఇన్‌సిటు మరింత సహజమైన, తక్కువ ఖర్చుతో కూడినది; ఎక్స్‌సిటు అంతరించే ప్రమాదం ఉన్న జాతులకు అవసరం అని నోట్స్ చెబుతున్నాయి. క్రయోప్రిజర్వేషన్ కణాలను ద్రవ నైట్రోజన్‌లో నిల్వ చేసే ఎక్స్‌సిటు పద్ధతి, కాబట్టి 3 తప్పు.
Revise related study notesCorrect: B — ట్రాన్సిషన్ జోన్ – ప్రజలు నివసిస్తూ వ్యవసాయం చేసే బయటి మండలం
ప్రజలు నివసిస్తూ వ్యవసాయం, చేపల వేట చేసే బయటి మండలం ట్రాన్సిషన్. పూర్తి రక్షణ ఉండి మానవ కార్యకలాపాలు లేనిది కోర్ జోన్; పరిశోధన, విద్య, పర్యావరణ పర్యాటకం వంటి నియంత్రిత కార్యకలాపాలు ఉండేది బఫర్. కాబట్టి మిగిలిన జతల్లో కోర్, బఫర్, ట్రాన్సిషన్ వివరణలు తారుమారయ్యాయి.
Revise related study notesCorrect: D — D – C – A – B
MAB కార్యక్రమం 1971లో, నీలగిరి రిజర్వ్ 1986లో, శేషాచలం రిజర్వ్ 2010లో, పశ్చిమ కనుమలకు యునెస్కో హోదా 2012లో వచ్చాయి, కాబట్టి క్రమం D–C–A–B. MAB ఏర్పడకముందే రిజర్వ్‌లు ఉండవు కాబట్టి D మొదట రావాలి; 2010, 2012 మధ్య A, B క్రమాన్ని మార్చడం తప్పు.
Revise related study notes