జీవవైవిధ్యం – అర్థం & మూడు స్థాయిలు (Biodiversity and its Levels)

Correct: C — జన్యు వైవిధ్యం, జాతి వైవిధ్యం, పర్యావరణ వ్యవస్థ వైవిధ్యం

జీవవైవిధ్యాన్ని జన్యు (ఒకే జాతిలోని జన్యువుల తేడా), జాతి (ఒక ప్రాంతంలోని జాతుల సంఖ్య), పర్యావరణ వ్యవస్థ (అడవి, ఎడారి, సముద్రం వంటి వ్యవస్థల రకాలు) అనే మూడు స్థాయిల్లో అధ్యయనం చేస్తారు. కణ, అవయవ వైవిధ్యం అనే భావనలు జీవవైవిధ్య వర్గీకరణలో లేవు, అలాగే నేల, నీటి రకాలు జీవుల వైవిధ్యాన్ని కొలిచే స్థాయులు కావు. ఉదాహరణకు వరి రకాలు జన్యు వైవిధ్యానికి, అడవిలోని వేర్వేరు జాతులు జాతి వైవిధ్యానికి చెందుతాయి.

Correct: A — వాల్టర్ రోజెన్ (Walter Rosen)

బయోడైవర్సిటీ అనే పదాన్ని 1985లో వాల్టర్ రోజెన్ ఉపయోగించారు; తరువాత ఇ.ఓ. విల్సన్ దాన్ని బాగా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. డార్విన్ పరిణామ సిద్ధాంతకర్త, హంబోల్ట్ జాతి–విస్తీర్ణ సంబంధంతో ముడిపడిన శాస్త్రవేత్త, జారెడ్ డైమండ్ ఈవిల్ క్వార్టెట్ భావనను చెప్పినవారు. పదం వాడినవారు, ప్రాచుర్యం ఇచ్చినవారు వేర్వేరు అని గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: D — జన్యు వైవిధ్యం (Genetic diversity)

ఒకే జాతి (వరి లేదా మామిడి) లోపలే అనేక రకాలు ఉండటం జన్యు వైవిధ్యం. జాతి వైవిధ్యం అంటే ఒక ప్రాంతంలో ఎన్ని వేర్వేరు జాతులున్నాయో సూచించేది, పర్యావరణ వ్యవస్థ వైవిధ్యం అంటే అడవి, చెరువు, గడ్డి భూమి వంటి విభిన్న వ్యవస్థలు. అక్షాంశ వైవిధ్యం అనే స్థాయి జీవవైవిధ్యంలో లేదు.

Correct: B — సుమారు 8%

భారత్ విస్తీర్ణం ప్రపంచంలో 2.4% అయినా సుమారు 8% జాతులకు ఆవాసం; అందుకే భారత్ మెగా డైవర్స్ (17 దేశాల) జాబితాలో ఉంది. 0.8% అనేది భూభాగ శాతం కంటే తక్కువ కాబట్టి భారత్ జీవవైవిధ్యాన్ని తక్కువ చేసి చూపుతుంది; 25%, 50% అనేవి అసలు గణాంకానికి చాలా దూరం.

Correct: B — పెరుగుతుంది

ఉష్ణమండల వర్షారణ్యాలు భూమధ్యరేఖ దగ్గర ఉంటాయి; అక్కడ సూర్యకాంతి, శక్తి ఎక్కువ, వాతావరణం చాలా కాలంగా స్థిరంగా ఉంది. అందువల్ల ధ్రువాల నుండి భూమధ్యరేఖ వైపు జాతుల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతుంది. దీన్నే అక్షాంశ ప్రవణత (Latitudinal Gradient) అంటారు, ఇది ధ్రువాల వైపు తగ్గే నమూనా కాదు.

Correct: C — జాతి వైవిధ్యం (Species diversity)

ఒకే ప్రాంతంలో అనేక వేర్వేరు జాతులు ఉండటం జాతి వైవిధ్యం. జన్యు వైవిధ్యం అంటే ఒకే జాతిలోని రకాలు (ఉదా: వరి రకాలు). పర్యావరణ వ్యవస్థ వైవిధ్యం అంటే అడవి, చెరువు, గడ్డి భూమి వంటి విభిన్న వ్యవస్థలు ఉండటం, అందువల్ల పులి–జింక–పక్షి ఉదాహరణ ఆ స్థాయికి సరిపోదు.

Correct: A — బీటా వైవిధ్యం

ఆల్ఫా అంటే ఒక చోటి (ఒకే ప్రదేశంలోని) వైవిధ్యం, బీటా అంటే ప్రాంతాల మధ్య తేడా, గామా అంటే పెద్ద ప్రాంతం మొత్తం వైవిధ్యం. డెల్టా అనేది ఈ వర్గీకరణలో భాగం కాదు. అందువల్ల ప్రాంతాల మధ్య తేడాకు బీటా సరైన పదం.

Correct: D — ప్రపంచంలో 17 మెగా డైవర్స్ దేశాలు ఉన్నాయి; భారత్ వాటిలో ఒకటి

ప్రపంచంలో ఎక్కువ జాతులు ఉన్న 17 దేశాలను మెగా డైవర్స్ దేశాలు అంటారు; భూభాగం 2.4% మాత్రమే అయినా సుమారు 8% జాతులను కలిగి ఉన్న భారత్ వాటిలో ఒకటి. భారత్ లేదనే ప్రకటనలు, 50 లేదా 5 అనే సంఖ్యలు ఈ వాస్తవానికి విరుద్ధం.

Correct: C — బీటా వైవిధ్యం – ఒకే ప్రదేశంలోని వైవిధ్యం

ఒకే ప్రదేశంలోని వైవిధ్యం ఆల్ఫా; ప్రాంతాల మధ్య తేడా బీటా. కాబట్టి బీటాను ఒకే ప్రదేశంతో జతచేయడం తప్పు. గామా పెద్ద ప్రాంత మొత్తం వైవిధ్యం, జన్యు వైవిధ్యం ఒకే జాతిలోని జన్యు తేడా అనే జతలు సరైనవి. ఈ తరహా ప్రశ్నల్లో ఆల్ఫా–బీటాను తారుమారు చేస్తారు.

Correct: A — 1 మరియు 2 మాత్రమే

మొదటి రెండు ప్రకటనలు నోట్స్‌కు అనుగుణం: భారత్ భూభాగం 2.4%, జాతులు సుమారు 8%; భూమధ్యరేఖ వైపు జాతులు పెరుగుతాయి. మూడో ప్రకటన తప్పు, ఎందుకంటే ఎండెమిక్ జాతులు అంటే ఒక ప్రాంతంలో మాత్రమే కనిపించేవి. కాబట్టి 3ను కలిపిన జవాబులన్నీ తప్పు.