AP DSC 2025 SA Biological Science Question Paper 10 June 2025 Shift 1

International Yoga Day is June 21, National Sports Day (Major Dhyan Chand's birthday) is August 29 and National Youth Day (Swami Vivekananda's birthday) is January 12. National Voters' Day is January 25, not November 20, so (d) is wrong.

అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం జూన్ 21, జాతీయ క్రీడా దినోత్సవం (ధ్యాన్ చంద్ జయంతి) ఆగస్టు 29, జాతీయ యువజన దినోత్సవం (వివేకానందుని జయంతి) జనవరి 12. జాతీయ ఓటర్ల దినోత్సవం జనవరి 25 - నవంబరు 20 కాదు, కాబట్టి (d) తప్పు.

Ferdinand Magellan named the ocean 'Pacific' (peaceful) in 1520-21 because its waters were calm during his voyage around the world. Columbus is linked with the Americas, Vespucci gave America its name, and Erikson reached North America.

ఫెర్డినాండ్ మాజిలాన్ తన ప్రపంచ యాత్రలో (1520-21) ఈ సముద్రం ప్రశాంతంగా ఉండటంతో దీనికి 'పసిఫిక్' (శాంతి) అని పేరు పెట్టాడు. వెస్పూచి అమెరికాకు పేరు ఇచ్చాడు; ఎరిక్సన్ ఉత్తర అమెరికాకు చేరాడు.

K.M. Munshi wrote 'Jai Somnath' and Alex Haley wrote 'Roots: The Saga of an American Family'. 'Satyarth Prakash' was written by Dayananda Saraswati, and Annie Besant wrote 'New India' (a newspaper) and 'India: A Nation', so (b) and (c) are wrong.

కె.ఎం. మున్షీ 'జై సోమనాథ్' రచించారు; అలెక్స్ హాలీ 'రూట్స్' రచించారు. 'సత్యార్థ ప్రకాశ్' దయానంద సరస్వతి రచన; అనీబిసెంట్ 'న్యూ ఇండియా' పత్రికను నడిపారు, కాబట్టి (b), (c) తప్పు.

The Shanti Swarup Bhatnagar Prize, instituted by CSIR in 1958, is India's highest award for science and technology, given to young scientists (below 45) for outstanding research.

CSIR 1958లో ఏర్పాటు చేసిన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి భారతదేశంలో సైన్స్, టెక్నాలజీ రంగాల్లో అత్యున్నత పురస్కారం; అత్యుత్తమ పరిశోధన చేసిన యువ శాస్త్రవేత్తలకు (45 ఏళ్ల లోపు) ఇస్తారు.

Dr. V. Narayanan took charge as ISRO Chairman (and Secretary, Department of Space) in January 2025, succeeding Dr. S. Somanath. K. Kasturirangan and K. Sivan were earlier chairmen.

డా. వి. నారాయణన్ 2025 జనవరిలో డా. ఎస్. సోమనాథ్ తర్వాత ISRO చైర్మన్ (అంతరిక్ష విభాగ కార్యదర్శి) గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. కస్తూరిరంగన్, శివన్ గతంలో చైర్మన్లు.

The Drakensberg is the great escarpment mountain range in southern Africa (South Africa, Lesotho and Eswatini); Thabana Ntlenyana is its highest peak.

డ్రాకెన్స్‌బర్గ్ దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని (దక్షిణాఫ్రికా, లెసోతో, ఎస్వాటిని) ప్రసిద్ధ పర్వత శ్రేణి; దీని ఎత్తైన శిఖరం థబానా న్ట్లెన్యానా.

Subramania Bharati (born 1882 at Ettayapuram) was a Tamil poet and freedom fighter from Tamil Nadu, known as 'Mahakavi Bharathiyar'.

సుబ్రహ్మణ్య భారతి (1882, ఎట్టయపురం) తమిళ కవి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు; తమిళనాడుకు చెందినవారు, 'మహాకవి భారతియార్' గా ప్రసిద్ధి.

Entomology is the study of insects, Orology (Orography) the study of mountains and Ichthyology the study of fish. Dermatology is the study of skin; the study of rivers is Potamology.

ఎంటమాలజీ = కీటకాలు, ఓరాలజీ = పర్వతాలు, ఇక్తియాలజీ = చేపల అధ్యయనం. డెర్మటాలజీ చర్మానికి సంబంధించినది; నదుల అధ్యయనం పొటమాలజీ.

On 13 April 1919 (Baisakhi) General Dyer's troops fired on an unarmed gathering at Jallianwala Bagh, Amritsar, Punjab, protesting the Rowlatt Act.

1919 ఏప్రిల్ 13న (బైశాఖి) రౌలట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా సమావేశమైన నిరాయుధులపై జనరల్ డయ్యర్ దళాలు పంజాబ్‌లోని అమృత్‌సర్‌లోని జలియన్ వాలాబాగ్‌లో కాల్పులు జరిపాయి.

Bengaluru is the Garden City, Jamshedpur the Pittsburgh of India and Meghalaya the Scotland of the East. The Sugar Bowl of India is Uttar Pradesh, not Ahmedabad (which is the 'Manchester of India').

బెంగళూరు గార్డెన్ సిటీ, జంషెడ్‌పూర్ పిట్స్‌బర్గ్ ఆఫ్ ఇండియా, మేఘాలయ స్కాట్‌లాండ్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్. భారతదేశ 'షుగర్ బౌల్' ఉత్తరప్రదేశ్; అహ్మదాబాద్ 'మాంచెస్టర్ ఆఫ్ ఇండియా'.

PM-KISAN (launched February 2019) gives Rs. 6,000 per year to eligible farmer families in three equal instalments of Rs. 2,000, paid directly to bank accounts.

పీఎం-కిసాన్ (2019 ఫిబ్రవరి) పథకం ద్వారా అర్హులైన రైతు కుటుంబాలకు ఏటా రూ. 6,000 (రూ. 2,000 చొప్పున మూడు విడతలు) నేరుగా బ్యాంకు ఖాతాల్లో జమ అవుతాయి.

'Maakoddi telladoratanamu' is the famous freedom-movement protest song by Garimella Satyanarayana (1921), written during the Non-Cooperation Movement against British rule.

'మాకొద్దీ తెల్లదొరతనము' అసహాయ నిరసన ఉద్యమ కాలంలో (1921) గరిమెళ్ళ సత్యనారాయణ రచించిన ప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్యోద్యమ గేయం.

S.M. Arjuna Raja Trophy (basketball), Federation Cup (athletics) and Uber Cup (women's team badminton) are correctly matched. The 'Ramanuja Trophy' is not a chess trophy, so option 2 is the mismatch.

ఎస్.ఎం. అర్జున రాజా ట్రోఫీ (బాస్కెట్‌బాల్), ఫెడరేషన్ కప్ (అథ్లెటిక్స్), ఊబర్ కప్ (మహిళల బ్యాడ్మింటన్) సరైన జతలు. 'రామానుజ ట్రోఫీ' చదరంగానికి సంబంధించినది కాదు, కాబట్టి 2వ ఎంపిక సరికాని జత.

The Raman Research Institute was founded by C.V. Raman in Bengaluru. The Central Tobacco Research Institute is at Rajahmundry, the Centre for Ecological Sciences is at IISc Bengaluru and the Institute for Plasma Research is at Gandhinagar.

రామన్ పరిశోధనా సంస్థను సి.వి. రామన్ బెంగళూరులో స్థాపించారు. కేంద్ర పొగాకు పరిశోధన సంస్థ రాజమండ్రిలో, సెంటర్ ఫర్ ఎకలాజికల్ సైన్సెస్ బెంగళూరు (IISc) లో, ప్లాస్మా పరిశోధనా సంస్థ గాంధీనగర్‌లో ఉన్నాయి.

India's nuclear tests - Smiling Buddha (1974) and Pokhran-II (1998) - were conducted at the Pokhran test range in Jaisalmer district, Rajasthan.

భారతదేశ అణు పరీక్షలు - స్మైలింగ్ బుద్ధ (1974), పోఖ్రాన్-II (1998) - రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్ జిల్లా పోఖ్రాన్ పరీక్షా ప్రాంతంలో జరిగాయి.

Indraprastha Stadium is in New Delhi, Eden Gardens in Kolkata, Chepauk (M.A. Chidambaram Stadium) in Chennai and Wankhede in Mumbai, giving i-a, ii-c, iii-d, iv-b.

ఇంద్రప్రస్థ స్టేడియం న్యూఢిల్లీలో, ఈడెన్ గార్డెన్స్ కోల్‌కతాలో, చెపాక్ (ఎం.ఎ. చిదంబరం స్టేడియం) చెన్నైలో, వాంఖెడే ముంబయిలో ఉన్నాయి; కాబట్టి i-a, ii-c, iii-d, iv-b.

After Lala Lajpat Rai died of injuries from a police lathi charge (1928, Simon Commission protest), Bhagat Singh, Rajguru and others shot Assistant Superintendent J.P. Saunders in Lahore.

సైమన్ కమిషన్ నిరసనలో (1928) లాఠీ దెబ్బలతో లాలా లజపతిరాయ్ మరణించిన తర్వాత, భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు తదితరులు లాహోర్‌లో అసిస్టెంట్ సూపరింటెండెంట్ జె.పి. సాండర్స్‌ను కాల్చి చంపారు.

Brahmo Samaj was founded by Raja Ram Mohan Roy, the Theosophical Society by Helena Blavatsky (with Olcott), Arya Samaj by Dayananda Saraswati, and the Bhoodan movement was started by Vinoba Bhave (1951).

బ్రహ్మసమాజం - రాజా రామమోహన్ రాయ్; దివ్యజ్ఞాన సమాజం - హెలెనా బ్లావట్స్కీ (ఆల్కాట్‌తో కలిసి); ఆర్య సమాజం - దయానంద సరస్వతి; భూదాన ఉద్యమం (1951) - వినోబా భావే.

The first President of India was Dr. Rajendra Prasad; C. Rajagopalachari was the last Governor-General of independent India. The order Prasad, Radhakrishnan, Zakir Husain, V.V. Giri confirms the other pairs.

భారతదేశ మొదటి రాష్ట్రపతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్; సి. రాజగోపాలాచారి స్వతంత్ర భారత చివరి గవర్నర్ జనరల్. ప్రసాద్, రాధాకృష్ణన్, జాకీర్ హుస్సేన్, వి.వి. గిరి క్రమం ఇతర జతలను నిర్ధారిస్తుంది.

Pranati Nayak won the bronze medal in the vault event at the 2025 FIG Gymnastics World Cup (Antalya, Turkey), as per the initial key. Smriti Mandhana is a cricketer.

టర్కీలోని అంటాల్యాలో జరిగిన 2025 FIG జిమ్నాస్టిక్స్ వరల్డ్ కప్ వాల్ట్ ఈవెంట్‌లో ప్రణతి నాయక్ కాంస్యం గెలిచారు (తొలి కీ ప్రకారం). స్మృతి మందానా క్రికెటర్.

NEP 2020 recommends a 4-year integrated B.Ed., merit- and performance-based promotions and a Gender Inclusion Fund. It rejects seniority-alone pay; career progression is to be linked to merit, so option 2 is not a NEP proposal.

NEP 2020 నాలుగేళ్ల ఇంటిగ్రేటెడ్ బి.ఇడి., ప్రతిభ-పనితీరు ఆధారిత పదోన్నతులు, జెండర్ ఇన్‌క్లూజన్ ఫండ్ సూచించింది. కేవలం సీనియారిటీ ఆధారంగా జీతాలు అనే ప్రతిపాదన దీనిలో లేదు; కాబట్టి సమాధానం 2.

INSPIRE (Department of Science and Technology scheme) stands for Innovation in Science Pursuit for Inspired Research; it attracts talented youth to science through INSPIRE awards and scholarships.

INSPIRE (శాస్త్ర సాంకేతిక విభాగం పథకం) = Innovation in Science Pursuit for Inspired Research; ప్రతిభావంతులైన యువతను INSPIRE అవార్డులు, స్కాలర్‌షిప్‌ల ద్వారా సైన్స్ వైపు ఆకర్షిస్తుంది.

Under Section 24 of the RTI Act, intelligence and security organisations must give information on allegations of human rights violations within 45 days (with approval of the Information Commission). Ordinary requests take 30 days; life-and-liberty matters 48 hours.

RTI చట్టం సెక్షన్ 24 ప్రకారం గూఢచార, భద్రతా సంస్థలు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన ఆరోపణల సమాచారాన్ని 45 రోజుల్లో (సమాచార కమిషన్ ఆమోదంతో) ఇవ్వాలి. సాధారణ దరఖాస్తులకు 30 రోజులు; ప్రాణం, స్వేచ్ఛ విషయాల్లో 48 గంటలు.

Article 4 of the UDHR (1948) states that no one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade are prohibited in all forms.

మానవ హక్కుల సార్వత్రిక ప్రకటన (1948) 4వ అధికరణం ప్రకారం ఎవరినీ బానిసత్వంలో లేదా దాస్యంలో ఉంచరాదు; బానిసత్వం, బానిస వ్యాపారం అన్ని రూపాల్లో నిషిద్ధం.

Article 350A directs states to provide facilities for instruction in the mother tongue at the primary stage for linguistic minority children (Article 350 deals with redress of grievances in any language). Article 351 deals with Hindi development, 30 with minority education and 21A with free education.

అధికరణం 350A భాషా మైనారిటీ పిల్లలకు ప్రాథమిక దశలో మాతృభాషలో బోధనా సౌకర్యాలు కల్పించాలని రాష్ట్రాలకు సూచిస్తుంది (350 ఏ భాషలోనైనా ఫిర్యాదులు తెలిపే హక్కు). హిందీ అభివృద్ధి 351, మైనారిటీ విద్య 30, ఉచిత విద్య 21A.

The Kothari Commission (Education Commission 1964-66) endorsed the moral and spiritual values education recommended by the Radhakrishnan Commission (1948-49) and the Sri Prakasa Committee (1959), and urged its implementation.

కొఠారి కమిషన్ (విద్యా కమిషన్ 1964-66) రాధాకృష్ణన్ కమిషన్ (1948-49), శ్రీ ప్రకాశ కమిటీ (1959) సూచించిన నైతిక, ఆధ్యాత్మిక విలువల విద్యను సమర్థించి అమలు చేయాలని కోరింది.

The Kothari Commission's famous slogan 'Education and National Development' stressed education for modernisation and national integration (along with productivity and social and moral values). Personality development and leadership training were aims of other commissions such as the Mudaliar Commission.

కొఠారి కమిషన్ 'విద్య - జాతీయాభివృద్ధి' అనే నినాదంతో ఆధునికీకరణ, జాతీయ సమైక్యత (ఉత్పాదకత, సామాజిక-నైతిక విలువలతో పాటు) లను నొక్కిచెప్పింది. మూర్తిమత్వ వికాసం, నాయకత్వ శిక్షణ ముదలియార్ కమిషన్ వంటివాటి లక్ష్యాలు.

NCERT was set up in 1961, CIET (Central Institute of Educational Technology) in 1982, NCTE in 1973 (as an advisory body, statutory from 1995) and SIETs from 1985 as per the key, so all four pairs are accepted.

NCERT 1961లో, CIET (కేంద్రీయ విద్యా సాంకేతిక సంస్థ) 1982లో, NCTE 1973లో (సలహా సంస్థగా; చట్టబద్ధత 1995), SIETలు 1985లో ఏర్పడ్డాయని కీ ప్రకారం నాలుగు జతలూ సరైనవే.

In Buddhist education a person first took Pabbajja at about 8 years and stayed with the teacher (Upajjhaya); the period of learning was 12 years in all, after which Upasampada (higher ordination) followed.

బౌద్ధ విద్యలో సుమారు 8 ఏళ్ల వయసులో పబ్బజ్జ స్వీకరించి ఉపాధ్యాయుని (ఉపజ్ఝాయ) వద్ద ఉండేవారు; మొత్తం విద్యాకాలం 12 సంవత్సరాలు, తరువాత ఉపసంపద (ఉన్నత దీక్ష).

The Sargent Report (Central Advisory Board of Education, 1944) proposed universal, free and compulsory education for ages 6-14, employment bureaus and a University Grants body. Per the initial key the answer is A, B, C.

సార్జెంట్ నివేదిక (CABE, 1944) 6-14 ఏళ్ల వారికి సార్వత్రిక ఉచిత నిర్బంధ విద్య, ఉపాధి బ్యూరోలు, విశ్వవిద్యాలయ గ్రాంట్ల సంస్థను సూచించింది. తొలి కీ ప్రకారం సమాధానం A, B, C.

Differences among abilities within the same person (strong in mathematics, weak in language) are intra-individual differences. Inter-individual differences are differences between two or more persons.

ఒకే వ్యక్తిలో వివిధ సామర్థ్యాల మధ్య తేడా (గణితంలో బలం, భాషలో బలహీనత) వ్యక్త్యంతర్గత భేదాలు (Intra-individual). వ్యక్తుల మధ్య తేడాలు అంతర్వ్యక్తి భేదాలు (Inter-individual).

Thorndike's classification calls ability to understand and deal with people social intelligence; it is closely tied to leadership, tact and interpersonal skills.

థార్న్‌డైక్ వర్గీకరణలో ఇతరులను అర్థం చేసుకొని వారితో వ్యవహరించే సామర్థ్యం సాంఘిక ప్రజ్ఞ (Social intelligence); ఇది నాయకత్వం, సామాజిక నైపుణ్యాలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

IQ = (MA/CA) x 100. For A: (10/10) x 100 = 100; for B: (12/10) x 100 = 120. So B's IQ is higher.

IQ = (MA/CA) x 100. A: (10/10) x 100 = 100; B: (12/10) x 100 = 120. కాబట్టి B ప్రజ్ఞాలబ్ధి ఎక్కువ.

When earlier learning helps later learning, it is positive transfer. Negative transfer is when earlier learning hinders later learning; zero transfer means no influence; bilateral transfer is between the two sides of the body.

మునుపటి అభ్యసనం తరువాతి అభ్యసనానికి తోడ్పడితే అది అనుకూల (positive) బదలాయింపు. అడ్డుపడితే ప్రతికూల; ప్రభావం లేకపోతే శూన్య; శరీరపు రెండు వైపుల మధ్య జరిగేది ద్విపార్శ్వ బదలాయింపు.

Savings score = (original time - relearning time)/original time x 100 = (30 - 15)/30 x 100 = 50%. This is Ebbinghaus's savings method of measuring retention.

పొదుపు గణన = (మొదటి సమయం - పునరభ్యాస సమయం)/మొదటి సమయం x 100 = (30 - 15)/30 x 100 = 50%. ఇది ఎబ్బింగ్‌హాస్ సేవింగ్స్ పద్ధతి.

Ebbinghaus wrote 'On Memory' (Uber das Gedachtnis), Freud 'The Interpretation of Dreams', Graham Wallas 'The Art of Thought' and Pavlov 'The Work of the Digestive Glands'.

ఎబ్బింగ్‌హాస్ - ఆన్ మెమరీ; ఫ్రాయిడ్ - ఇంటర్‌ప్రెటేషన్ ఆఫ్ డ్రీమ్స్; గ్రాహమ్ వాలాస్ - ఆర్ట్ ఆఫ్ థాట్; పావ్‌లోవ్ - ద వర్క్ ఆఫ్ ద డైజెస్టివ్ గ్లాండ్స్.

The Law of Exercise (use and disuse) says connections strengthen with repetition and practice, so it supports drill, revision and homework. Rewards belong to the Law of Effect and motivation to the Law of Readiness.

అభ్యాస నియమం (వినియోగ-అనుపయోగ నియమం) ప్రకారం పునరావృత్తి, సాధనతో బంధాలు బలపడతాయి; కాబట్టి ఇది డ్రిల్, పునశ్చరణ, ఇంటిపనికి మద్దతిస్తుంది. బహుమతి ఫలిత నియమానికి, ప్రేరణ సంసిద్ధతా నియమానికి సంబంధించినవి.

Rationalization is giving a seemingly logical excuse to justify failure or an unacceptable act; the student justifies failing by saying passing would not bring a job.

విఫలమైనప్పుడు లేదా అంగీకారయోగ్యం కాని చర్యను సమర్థించుకోవడానికి తార్కికంగా కనిపించే సాకు చెప్పడం హేతువాద వివరణ (Rationalization); ఇక్కడ విద్యార్థి పాసైనా ఉద్యోగం రాదంటూ సమర్థించుకున్నాడు.

Rating scales are non-projective (objective) personality tools. Rorschach, TAT and CAT are projective techniques that use ambiguous stimuli.

నిర్ధారణ మాపని (Rating scale) ప్రక్షేపకేతర (objective) సాధనం. రోషాక్, TAT, CAT అస్పష్ట ఉద్దీపనలను ఉపయోగించే ప్రక్షేపక పద్ధతులు.

Kohler is associated with insightful learning (the chimpanzee Sultan experiments), not learning by observation, which is Bandura's social learning. The other pairs are correct.

కోహ్లర్ అంతర్దృష్టి అభ్యసనం (చింపాంజీ సుల్తాన్ ప్రయోగాలు) తో సంబంధం కలవాడు; పరిశీలనాభ్యసనం బాండూరా సిద్ధాంతం. మిగతా జతలు సరైనవి, కాబట్టి సరికానిది 3.

ESRD stands for End Stage Renal Disease, the final stage of chronic kidney failure in which the kidneys can no longer remove wastes and excess water. Patients then need dialysis or a kidney transplant. The other options are not standard expansions.

ESRD అంటే End Stage Renal Disease. ఇది దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వైఫల్యం చివరి దశ; ఈ దశలో మూత్రపిండాలు వ్యర్థాలను, అదనపు నీటిని తొలగించలేవు. రోగికి డయాలసిస్ లేదా మూత్రపిండ మార్పిడి అవసరం.

The World Wide Fund for Nature (WWF) listed the Ganga among the ten most endangered rivers of the world because of pollution, over-extraction and dams. UNO, UNESCO and IUCN did not make this ranking.

కాలుష్యం, అధిక నీటి వినియోగం, ఆనకట్టల వల్ల గంగా నదిని ప్రపంచంలో అత్యంత ఆపదలో ఉన్న పది నదులలో ఒకటిగా WWF (World Wide Fund for Nature) గుర్తించింది. మిగిలిన సంస్థలు ఈ జాబితాను ఇవ్వలేదు.

Asia has the largest share of the world's population, much of it in low-lying coastal and delta regions (India, Bangladesh, China), so most people threatened by sea-level rise and climate change live there.

ప్రపంచ జనాభాలో అత్యధిక భాగం ఆసియాలో ఉంది; భారత్, బంగ్లాదేశ్, చైనా వంటి తీర, డెల్టా ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ మంది నివసించడం వల్ల సముద్రమట్టం పెరుగుదల, వాతావరణ మార్పుల ముప్పు వీరికే ఎక్కువ.

CFCs are released from refrigerators, air conditioners and aerosol sprays (as coolants and propellants). Water geysers are heating devices that do not use CFCs, so they are the odd one out.

రిఫ్రిజిరేటర్లు, ఎయిర్ కండిషనర్లు, ఏరోసోల్ స్ప్రేలు (శీతలీకరణ పదార్థాలు, ప్రొపెల్లెంట్లు గా) CFCలను విడుదల చేస్తాయి. నీటి గీజర్లు నీటిని వేడిచేసే సాధనాలు, వాటిలో CFCలు ఉండవు, కాబట్టి అవి భిన్నమైనవి.

In sewage treatment, chlorine is added at the end to kill pathogens (disinfection). Sludge-free water is called effluent (not brackish water), scum is the light floating matter (sludge is the heavy settled matter), and sludge is digested by anaerobic bacteria.

మురుగునీటి శుద్ధిలో చివరగా క్లోరిన్ కలిపి వ్యాధికారక క్రిములను చంపుతారు (disinfection). స్లడ్జ్ తీసిన నీటిని ఎఫ్లూయెంట్ అంటారు; స్కమ్ తేలియాడే తేలికపాటి పదార్థం; స్లడ్జ్‌ను వాయురహిత (anaerobic) బాక్టీరియా కుళ్ళింపజేస్తాయి.

Deforestation raises temperature, reduces rainfall and lowers the water table. It increases (not decreases) atmospheric CO2 because fewer trees are left to absorb it, so statement (iii) is wrong.

అడవుల నరికివేతతో ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది, వర్షపాతం తగ్గుతుంది, భూగర్భ జలమట్టం పడిపోతుంది. CO2ను గ్రహించే చెట్లు తగ్గడం వల్ల వాతావరణంలో CO2 పెరుగుతుంది (తగ్గదు), కాబట్టి (iii) తప్పు.

Dinosaurs are extinct, not endangered, so this pair is mismatched. Wild buffalo is an endangered species, while bison and flying squirrel are given as endemic species in the textbook.

డైనోసార్లు అంతరించిపోయినవి (extinct), అంతరిస్తున్న (endangered) జాతులు కావు; అందువల్ల ఈ జత సరికాదు. అడవి గేదె endangered; బైసన్, ఎగిరే ఉడత పాఠ్యపుస్తకంలో endemic జాతులుగా ఇవ్వబడ్డాయి.

Pachmarhi Biosphere Reserve in the Satpura range (Madhya Pradesh) has flora and fauna resembling both the upper Himalayas and the lower Western Ghats. Kaziranga is known for the rhino, Great Nicobar for island forests, and Bharatpur for birds.

మధ్యప్రదేశ్ సాత్పురా శ్రేణిలోని పచ్‌మర్హి బయోస్ఫియర్ రిజర్వ్‌లో ఎగువ హిమాలయాలను, దిగువ పశ్చిమ కనుమలను పోలిన వృక్ష, జంతు జాలం ఉంటుంది. కాజీరంగా ఖడ్గమృగానికి, భరత్‌పూర్ పక్షులకు ప్రసిద్ధి.

Sustainable forestry uses low-impact logging, supports natural regeneration of trees and avoids felling large (mature) trees. All three methods help conserve the forest, so a, b and c are correct.

సుస్థిర అటవీ నిర్వహణలో తక్కువ ప్రభావంతో నరకడం, సహజ పునరుత్పత్తికి అవకాశం ఇవ్వడం, పెద్ద చెట్ల నరికివేత నిషేధించడం ఉంటాయి. మూడూ అడవిని కాపాడతాయి, కాబట్టి a, b, c సరైనవి.

Niche is the functional role of an organism in its ecosystem: its place in the food web, feeding habits and way of life. Habitat is only the place where it lives, and trophic level is just its feeding level.

నిచ్ (niche) అంటే జీవావరణంలో జీవి పాత్ర: ఆహార జాలకంలో దాని స్థానం, ఆహారపు అలవాట్లు, జీవన విధానం. ఆవాసం (habitat) అంటే అది నివసించే చోటు మాత్రమే.

Following the initial key, biological control here includes introducing natural predators, releasing sterile males and crop rotation (a method that breaks pest cycles). Crop holiday is not counted in this key.

అధికారిక కీ ప్రకారం సహజ శత్రువులను ప్రవేశపెట్టడం, మగ కీటకాలను వంధ్యం చేయడం, పంట మార్పిడి ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి (పంట మార్పిడి చీడల చక్రాన్ని భంగం చేస్తుంది). పంట విరామం ఈ కీలో లెక్కించలేదు.

Photosynthesis converts CO2 and water into glucose using light energy, building the organic matter (biomass) that forms the base of all food chains. Respiration breaks down biomass to release energy.

కిరణజన్య సంయోగక్రియలో CO2, నీరు కాంతి శక్తితో గ్లూకోజ్‌గా మారి జీవ ద్రవ్యరాశి (biomass) ఏర్పడుతుంది; ఇది అన్ని ఆహార గొలుసులకు ఆధారం. శ్వాసక్రియలో జీవ ద్రవ్యరాశి విచ్ఛిన్నమై శక్తి విడుదలవుతుంది.

Lateral meristems (vascular cambium and cork cambium) cause secondary growth, which increases the thickness (girth) of the stem. Apical meristem increases length, and intercalary meristem lengthens internodes.

పార్శ్వ విభాజ్య కణజాలం (లేటరల్ మెరిస్టెమ్: వాస్కులర్ కాంబియం, కార్క్ కాంబియం) ద్వితీయ వృద్ధి ద్వారా కాండం లావును (girth) పెంచుతుంది. అగ్ర విభాజ్యం పొడవును పెంచుతుంది.

Datura stramonium yields the alkaloid scopolamine. Papaver somniferum gives morphine and codeine, Cinchona gives quinine, and Nicotiana tabacum gives nicotine.

దతురా స్ట్రామోనియం నుంచి స్కోపోలమైన్ లభిస్తుంది. పెపావర్ సొమ్నిఫెరమ్ మార్ఫిన్, కొడీన్; సింకోనా క్వినైన్; నికోటియా టొబాకం నికోటిన్ ఇస్తాయి.

Penaeus monodon is the marine tiger prawn; the freshwater prawn is Macrobrachium rosenbergii. Catla is a surface feeder, mrigal a bottom feeder, and mullets are marine fish.

పీనియస్ మోనోడాన్ సముద్రపు టైగర్ రొయ్య; మంచినీటి రొయ్య మాక్రోబ్రాకియం రోసెన్‌బర్గి. కట్ల ఉపరితల ఆహార చేప, మృగాల్ అడుగు ఆహార చేప, ముల్లెట్స్ సముద్ర చేపలు.

Linseed and mustard are rabi crops sown in October-November and harvested by March. Soya bean is a kharif crop; groundnut is mainly kharif, so the key selects ii and iii.

అవిసె, ఆవాలు రబీ పంటలు (అక్టోబర్-నవంబర్‌లో విత్తి మార్చి నాటికి కోతకు వస్తాయి). సోయాచిక్కుడు ఖరీఫ్ పంట; వేరుశనగ ప్రధానంగా ఖరీఫ్ కావడంతో కీ ii, iii ని ఎంచుకుంది.

The smallest bacteria (such as Mycoplasma) measure roughly 0.1 to 0.5 micrometre, according to the initial key. Typical bacteria are 0.5-5 micrometres; the lower ranges given are far too small for bacteria.

అధికారిక కీ ప్రకారం అతి చిన్న బాక్టీరియా (మైకోప్లాస్మా వంటివి) సుమారు 0.1-0.5 మైక్రోమీటర్లు. సాధారణ బాక్టీరియా 0.5-5 మైక్రోమీటర్లు; మిగిలిన పరిమాణాలు బాక్టీరియాకు చాలా చిన్నవి.

Fleming discovered penicillin and Robert Koch identified Bacillus anthracis (anthrax). Smallpox vaccine is due to Edward Jenner, and Louis Pasteur worked on fermentation and rabies vaccine, so a and c are swapped.

ఫ్లెమింగ్ పెన్సిలిన్‌ను, రాబర్ట్ కోచ్ బాసిల్లస్ ఆంత్రాసిస్ (ఆంత్రాక్స్) ను కనుగొన్నారు. మసూచి టీకా ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ది; పాశ్చర్ కిన్వనం, రేబిస్ టీకాపై పనిచేశారు; కాబట్టి a, c తారుమారయ్యాయి.

Influenza and polio are caused by viruses. Tuberculosis (Mycobacterium tuberculosis) and typhoid (Salmonella typhi) are bacterial diseases.

ఇన్‌ఫ్లుయెంజా, పోలియో వైరస్ వల్ల వస్తాయి. క్షయ (మైకోబాక్టీరియం ట్యూబర్క్యులోసిస్), టైఫాయిడ్ (సాల్మొనెల్లా టైఫి) బాక్టీరియా వ్యాధులు.

Areolar tissue is a loose connective tissue that fills the spaces inside organs and supports them, also holding skin to muscles. Adipose tissue stores fat, and bone and ligament are dense, specialised connective tissues.

ఏరియోలార్ (అరియోలార్) కణజాలం వదులైన సంయోజక కణజాలం; అవయవాల మధ్య ఖాళీలను నింపి వాటిని ఆదుకుంటుంది, చర్మాన్ని కండరాలకు అతికిస్తుంది. ఎడిపోజ్ కణజాలం కొవ్వును నిల్వ చేస్తుంది.

The plasma membrane is a fluid mosaic of lipids (phospholipid bilayer) and proteins. Cellulose forms the plant cell wall, not the membrane.

ప్లాస్మా పొర లిపిడ్లు (ద్విస్తర ఫాస్ఫోలిపిడ్), ప్రోటీన్లతో కూడిన ద్రవ మొజాయిక్ నిర్మాణం. సెల్యులోజ్ మొక్కల కణకవచంలో ఉంటుంది, ప్లాస్మా పొరలో కాదు.

Camillo Golgi developed the 'black reaction' (silver chromate staining) in 1873, which allowed individual neurons to be seen; the Golgi apparatus is also named after him.

కెమిల్లో గాల్గీ 1873లో 'బ్లాక్ రియాక్షన్' (సిల్వర్ క్రోమేట్ రంజనం) కనుగొని వ్యక్తిగత నాడీకణాలను చూడడానికి వీలు కల్పించారు. గాల్గీ ఉపకరణానికి కూడా ఆయన పేరే.

Parenchyma is a simple (not complex) permanent tissue, and its cells are living. So statements i and iii are incorrect, while ii and iv correctly describe it.

మృదుకణజాలం (parenchyma) సరళ శాశ్వత కణజాలం (సంక్లిష్టం కాదు) మరియు దీని కణాలు సజీవమైనవి. కాబట్టి i, iii ప్రవచనాలు తప్పు; ii, iv సరైనవి.

Involuntary (smooth) muscles occur in the iris, uterus and bronchi of the lungs, as well as in the alimentary canal and blood vessels. They work without conscious control.

అనియంత్రిత (నునుపు) కండరాలు కంటి ఐరిస్, గర్భాశయం, ఊపిరితిత్తుల శ్వాసనాళికలు, జీర్ణనాళం, రక్తనాళాలలో ఉంటాయి. వీటిని మన ఇష్టంతో నియంత్రించలేము.

Lysosomes are indeed membrane-bound sacs of digestive enzymes, so A is true. The enzymes are synthesised on the rough ER (RER) and packaged by the Golgi, while the SER makes lipids and detoxifies, so B is false.

లైసోజోమ్‌లు జీర్ణ ఎంజైమ్‌లు నిండిన త్వచ కోశాలు కాబట్టి A సరైనది. ఈ ఎంజైమ్‌లు గరుకు అంతర్జీవ ద్రవ్యజాలం (RER) పై తయారై గాల్గీ ద్వారా ప్యాక్ అవుతాయి; SER లిపిడ్లను తయారు చేస్తుంది, విషాలను తొలగిస్తుంది; కాబట్టి B తప్పు.

A fish's streamlined body reduces resistance to water, and its slippery scales protect the body and also let it glide easily. So all three statements are correct.

చేప యొక్క ప్రవాహమయ (streamlined) ఆకృతి నీటి నిరోధకతను తగ్గిస్తుంది; జారుడు పొలుసులు శరీరాన్ని రక్షించి, సులభంగా కదలడానికి కూడా సహాయపడతాయి. కాబట్టి మూడు వాక్యాలూ సరైనవి.

Pivotal joint: neck joins the head (III); hinge joint: elbow (IV); ball and socket joint: shoulder (I); fixed joint: the skull bones of the head (II). This gives A-III, B-IV, C-I, D-II.

బొంగరపు కీలు: మెడను తలతో కలిపేది (III); మడతబందు కీలు: మోచేయి (IV); బంతిగిన్నె కీలు: భుజం (I); కదలని కీలు: తల (పుర్రె) ఎముకలు (II). కాబట్టి A-III, B-IV, C-I, D-II.

A deer has strong teeth, speed to escape predators and side-placed eyes giving wide vision. Statement B is wrong because deer have large (not short) ears that help detect predators, so A, C, D are correct.

జింకకు బలమైన దంతాలు, పరుగెత్తే వేగం, ప్రక్కలకు ఉన్న కళ్లు (విశాల దృష్టి) అనుకూలనాలు. B తప్పు: జింకకు భక్షకుల అలికిడి వినడానికి పెద్ద చెవులుంటాయి, చిన్నవి కావు. కాబట్టి A, C, D సరైనవి.

In Mendel's dihybrid cross (round yellow x wrinkled green), the F2 ratio 9:3:3:1 has 9 round-yellow, 3 round-green, 3 wrinkled-yellow and 1 wrinkled-green, since round and yellow are dominant.

మెండల్ ద్విసంకర సంకరణంలో (గుండ్రని పసుపు x ముడతల ఆకుపచ్చ) F2లో 9 గుండ్రని పసుపు, 3 గుండ్రని ఆకుపచ్చ, 3 ముడతల పసుపు, 1 ముడతల ఆకుపచ్చ వస్తాయి; గుండ్రని, పసుపు ప్రబల లక్షణాలు.

Radiometric dating uses carbon-14 for younger fossils and uranium (U-238) and potassium (K-40) for older rocks and fossils. All three are used, so A, B and C is the answer.

రేడియో ధార్మిక కాల నిర్ణయంలో కార్బన్-14 (తక్కువ వయసు శిలాజాలకు), యూరేనియం-238, పొటాషియం-40 (పాత శిలలు, శిలాజాలకు) ఉపయోగిస్తారు. కాబట్టి A, B, C అన్నీ సరైనవి.

The clitellum (cingulum) of a mature earthworm is a glandular band covering segments 14, 15 and 16, which secretes the cocoon for eggs.

పరిణత వానపాములో సింగులమ్ (క్లైటెల్లమ్) 14, 15, 16 ఖండితాలలో ఉండే గ్రంథి పట్టీ; ఇది గుడ్ల కోసం కోకూన్‌ను స్రవిస్తుంది.

The Greek word 'mitos' means thread, and 'mitosis' refers to the thread-like chromosomes seen during division. The term was coined by Walther Flemming.

గ్రీకు పదం 'మైటాస్' (mitos) అంటే దారం. విభజన సమయంలో కనిపించే దారం వంటి క్రోమోజోమ్‌ల వల్ల 'మైటాసిస్' అనే పేరు వచ్చింది; దీనిని వాల్తర్ ఫ్లెమింగ్ ప్రతిపాదించాడు.

In the spinal cord the white matter (myelinated axons) lies outside and the grey matter (cell bodies) lies inside. In the brain the arrangement is the reverse: grey matter outside and white matter inside.

వెన్నుపాములో తెలుపు పదార్థం (మైలిన్ కలిగిన ఆక్సాన్లు) బయట, బూడిద పదార్థం (కణదేహాలు) లోపల ఉంటాయి. మెదడులో దీనికి వ్యతిరేకంగా బూడిద పదార్థం బయట, తెలుపు పదార్థం లోపల ఉంటుంది.

The amnion is the thin membrane enclosing the foetus, filled with amniotic fluid that protects it from shocks and drying. Chorion and allantois form the placenta.

ఉల్బం (ఆమ్నియాన్) పిండాన్ని చుట్టి ఉండే పలుచని త్వచం; దీనిలోని ఉల్బ ద్రవం పిండాన్ని దెబ్బల నుంచి, ఎండిపోవడం నుంచి కాపాడుతుంది. పరాయుపు (కోరియాన్), అళిందం (అలాంటాయిస్) జరాయుపు ఏర్పాటులో పాల్గొంటాయి.

Girls enter puberty earlier than boys, so at the start of adolescence girls grow faster. Boys catch up and overtake later because their growth spurt comes later and lasts longer.

అమ్మాయిలు అబ్బాయిల కంటే ముందే యౌవనంలోకి ప్రవేశిస్తారు కాబట్టి కౌమార దశ ఆరంభంలో వారు వేగంగా పెరుగుతారు. తరువాత అబ్బాయిల పెరుగుదల ఉద్ధృతి ఆలస్యంగా వచ్చి ఎక్కువ కాలం కొనసాగడంతో వారు అమ్మాయిలను మించిపోతారు.

Thalassemia is an inherited blood disorder in which globin chain synthesis is defective, so haemoglobin production is low. Haemophilia is a clotting disorder, and lymphoma is a cancer.

థలసీమియా వంశపారంపర్య రక్త వ్యాధి; గ్లోబిన్ గొలుసుల తయారీలో లోపం వల్ల హీమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. హీమోఫీలియా రక్తం గడ్డకట్టే లోపం; లింఫోమా ఒక క్యాన్సర్.

A typical embryo sac has 7 cells (egg apparatus of 3, 3 antipodals and one large central cell) and 8 nuclei, since the central cell has two polar nuclei.

సాధారణ పిండకోశంలో 7 కణాలు (అండ ఉపకరణంలో 3, ప్రతిపాదకాలు 3, ఒక పెద్ద కేంద్ర కణం) మరియు 8 కేంద్రకాలు ఉంటాయి; కేంద్ర కణంలో రెండు ధ్రువ కేంద్రకాలు ఉంటాయి.

Parthenogenesis (development of an egg without fertilisation) occurs in wasps, bees and rotifers. Planaria reproduce by regeneration and fission; the key excludes lizards although some lizard species are parthenogenetic.

అనిషేక జననం (ఫలదీకరణం లేకుండా అండం పిండంగా ఎదగడం) కందిరీగలు, తేనెటీగలు, రోటిఫెర్లలో జరుగుతుంది. ప్లనేరియా పునరుత్పత్తి ద్వారా/విచ్ఛిత్తి ద్వారా వృద్ధి చెందుతుంది; కీ బల్లిని చేర్చలేదు, అయితే కొన్ని బల్లి జాతులు పార్థినోజెనిక్.

Auxins produced at the shoot tip cause apical dominance and suppress the growth of lateral buds, so this pair is mismatched. Cytokinins delay leaf fall, gibberellins promote flowering and ABA closes stomata.

కాండాగ్రం నుంచి వచ్చే ఆక్సిన్లు అగ్ర ప్రబలత (apical dominance) వల్ల పార్శ్వ మొగ్గల పెరుగుదలను అడ్డుకుంటాయి; కాబట్టి ఈ జత సరికాదు. సైటోకైనిన్లు ఆకులు రాలడాన్ని ఆలస్యం చేస్తాయి, జిబ్బరెల్లిన్లు పుష్పించడాన్ని ప్రేరేపిస్తాయి, ABA పత్రరంధ్రాలను మూసివేస్తుంది.

Ovaries secrete oestrogen and progesterone, and the testes secrete testosterone; these are the sex hormones. The pancreas secretes insulin and glucagon, and the thyroid secretes thyroxine.

స్త్రీ అండాశయాలు ఈస్ట్రోజెన్, ప్రొజెస్టిరాన్ లను, ముష్కాలు (వృషణాలు) టెస్టోస్టిరాన్‌ను స్రవిస్తాయి; ఇవే లైంగిక హార్మోన్లు. క్లోమం ఇన్సులిన్, గ్లూకగాన్ లను, థైరాయిడ్ థైరాక్సిన్‌ను స్రవిస్తాయి.

The diencephalon contains the hypothalamus, which regulates emotions such as anger, fear and pleasure along with hunger, thirst and body temperature. The cerebellum controls balance and coordination, and the medulla oblongata controls involuntary actions like breathing and heartbeat.

ద్వారగోర్ధం (డయెన్సెఫలాన్)లో హైపోథలామస్ ఉంటుంది; ఇది కోపం, భయం, ఆనందం వంటి ఉద్వేగాలను, అలాగే ఆకలి, దాహం, శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రిస్తుంది. చిన్న మెదడు సమతుల్యతను, మజ్జాముఖం శ్వాస, గుండె కొట్టుకోవడం వంటి అసంకల్పిత చర్యలను నియంత్రిస్తాయి.

Birds are uricotelic: they excrete nitrogenous waste mainly as uric acid, not urea. Fishes are ammonotelic, humans are ureotelic and snakes are uricotelic, so option 2 is the wrong match.

పక్షులు యూరికోటెలిక్ జీవులు; అవి నత్రజని వ్యర్థాన్ని ప్రధానంగా యూరిక్ ఆమ్లంగా విసర్జిస్తాయి, యూరియాగా కాదు. చేపలు అమ్మోనోటెలిక్, మానవులు యూరియోటెలిక్, పాములు యూరికోటెలిక్. కాబట్టి 2వ జత తప్పు.

Vasopressin (ADH) increases water reabsorption in the kidney tubules, so it is released when water must be conserved and concentrated urine is produced. Its deficiency causes diabetes insipidus (not diabetes mellitus), and secretion is lower, not higher, when water is plentiful (rainy season).

వాసోప్రెసిన్ (ADH) మూత్రపిండ నాళికలలో నీటి పునఃశోషణను పెంచుతుంది; అందువల్ల శరీరంలో నీటిని నిలుపుకోవాల్సినప్పుడు, గాఢమైన మూత్రం ఏర్పడేటప్పుడు విడుదలవుతుంది. దీని లోపం వల్ల డయాబెటిస్ ఇన్సిపిడస్ వస్తుంది (డయాబెటిస్ మిల్లిటస్ కాదు). నీరు ఎక్కువగా ఉండే వర్షాకాలంలో దీని స్రావం తక్కువగా ఉంటుంది.

Water rises in tall plants by root pressure (a push from below) and mainly by the transpiration pull (cohesion-tension). Guttation is only a result of root pressure, loss of water as droplets from leaf margins, and is not a transport process, so the answer is I, II.

ఎత్తయిన మొక్కలలో నీరు వేరు పీడనం (కింద నుంచి నెట్టడం), ముఖ్యంగా భాష్పోత్సేక ఆకర్షణ (cohesion-tension) వల్ల పైకి చేరుతుంది. బిందుస్రావం (guttation) వేరు పీడనం ఫలితంగా ఆకు అంచులలో నీటి బిందువులు కారడం మాత్రమే; ఇది రవాణా ప్రక్రియ కాదు. కాబట్టి I, II.

The stethoscope was invented by the French physician Rene Laennec in 1816. Harvey described blood circulation, Malpighi discovered capillaries and Galileo is associated with the telescope.

స్టెతస్కోప్‌ను 1816లో ఫ్రెంచ్ వైద్యుడు రెనే లెన్నెక్ కనుగొన్నాడు. హార్వీ రక్త ప్రసరణను వివరించాడు, మాల్పీజీ రక్తకేశనాళికలను కనుగొన్నాడు, గెలీలియో టెలిస్కోప్‌తో ప్రసిద్ధుడు.

Arteries branch into arterioles and then into extremely thin, single-cell-thick capillaries, which later join to form venules and veins. Capillaries have thin walls and no valves; valves occur in veins.

ధమనులు ధమనికలుగా, తర్వాత అతి సన్నని, ఒకే కణం మందం గల రక్తకేశనాళికలుగా విభజింపబడతాయి; ఇవి తిరిగి కలసి వీనుల్స్ (చిన్న సిరలు), సిరలుగా మారతాయి. రక్తకేశనాళికల గోడలు పల్చగా ఉంటాయి, వాటిలో కవాటాలు ఉండవు; కవాటాలు సిరలలో ఉంటాయి.

Cockroach (insect) breathes through tracheae, fish through gills (bronchial/branchial respiration), frog partly through moist skin (cutaneous) and dog through lungs (pulmonary). So a-iii, b-iv, c-ii, d-i.

బొద్దింక (కీటకం) వాయునాళాల (tracheae) ద్వారా, చేప మొప్పల ద్వారా, కప్ప తేమగా ఉండే చర్మం ద్వారా (చర్మీయ శ్వాసక్రియ), కుక్క ఊపిరితిత్తుల ద్వారా శ్వసిస్తాయి. కాబట్టి a-iii, b-iv, c-ii, d-i.

The Embden-Meyerhof-Parnas (EMP) pathway is glycolysis, the breakdown of glucose to pyruvate in the cytoplasm. The pentose phosphate pathway is a separate route, while the Krebs cycle and electron transport occur in mitochondria.

ఎంబ్డెన్-మేయర్‌హాఫ్-పర్నాస్ (EMP) పథమే గ్లైకాలిసిస్; ఇది కణద్రవ్యంలో గ్లూకోజ్ పైరువేట్‌గా విచ్ఛిన్నమయ్యే ప్రక్రియ. పెంటోజ్ ఫాస్ఫేట్ పథం వేరే మార్గం; క్రెబ్స్ వలయం, ఎలక్ట్రాన్ రవాణా మైటోకాండ్రియాలో జరుగుతాయి.

Total lung capacity is the volume of air in the lungs after a maximum inspiration: vital capacity (about 4600 ml) plus residual volume (about 1200 ml), i.e. roughly 5800 ml.

గరిష్ఠ ఉచ్ఛ్వాసం తర్వాత ఊపిరితిత్తులలో ఉండే గాలి పరిమాణమే మొత్తం ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం (total lung capacity): కీలక సామర్థ్యం (సుమారు 4600 మి.లీ) + అవశేష ఘనపరిమాణం (సుమారు 1200 మి.లీ) = సుమారు 5800 మి.లీ.

The steps of holozoic nutrition occur in the order ingestion, digestion, absorption, assimilation and finally egestion: A, D, B, C, E.

హోలోజోయిక్ పోషణలో దశలు వరుసగా అంతర్గ్రహణం (ingestion), జీర్ణక్రియ (digestion), శోషణం (absorption), స్వాంగీకరణం (assimilation), చివరగా విసర్జనం (egestion): A, D, B, C, E.

Photosynthesis uses CO2, water, sunlight and chlorophyll. Oxygen is only released as a by-product, so it is not a requirement of the process.

కిరణజన్య సంయోగక్రియకు CO2, నీరు, కాంతి, పత్రహరితం అవసరం. ఆక్సిజన్ కేవలం ఉప ఉత్పన్నంగా వెలువడుతుంది; అది ఈ ప్రక్రియకు కావలసిన పదార్థం కాదు.

Cuscuta (dodder) is a parasitic plant, not an insectivorous one. Insectivorous plants are Drosera, Nepenthes, Utricularia and Venus flytrap. The other pairs are correct.

కస్క్యూటా (కుసుమ తీగ/డాడర్) పరాన్నజీవి మొక్క, కీటకాహార మొక్క కాదు. కీటకాహార మొక్కలు డ్రాసెరా, నెపెంథిస్, యుట్రిక్యులేరియా, వీనస్ ఫ్లైట్రాప్. మిగిలిన జతలు సరైనవి.

Herbs are small plants with soft, green, tender stems, so A is true. They are usually short with few branches; tall plants with many branches are shrubs and trees, so B is false.

గుల్మాలు (herbs) ఆకుపచ్చని, మృదువైన కాండం గల చిన్న మొక్కలు కాబట్టి A సరైనది. అవి సాధారణంగా పొట్టిగా ఉండి శాఖలు తక్కువగా ఉంటాయి; ఎత్తుగా పెరిగి ఎక్కువ శాఖలుండేవి పొదలు, వృక్షాలు కాబట్టి B తప్పు.

Pellagra is caused by deficiency of vitamin B3 (niacin); vitamin B2 (riboflavin) deficiency causes cheilosis and glossitis. B1-beriberi, C-scurvy and B6-anaemia are correct pairs.

పెల్లాగ్రా విటమిన్ B3 (నియాసిన్) లోపం వల్ల వస్తుంది; విటమిన్ B2 (రైబోఫ్లావిన్) లోపం వల్ల పెదవులు పగలడం (cheilosis), నాలుక వాపు (glossitis) కలుగుతాయి. B1-బెరిబెరి, C-స్కర్వి, B6-అనీమియా సరైన జతలు.

The biuret test uses copper sulphate and caustic soda (NaOH); a violet or purple colour shows protein. Tincture iodine is used to test for starch.

బయూరెట్ పరీక్షలో కాపర్ సల్ఫేట్, కాస్టిక్ సోడా (NaOH) వాడతారు; ప్రోటీన్ ఉంటే ఊదా రంగు వస్తుంది. టింక్చర్ అయోడిన్ పిండిపదార్థ (starch) పరీక్షకు వాడతారు.

In anaphase the centromeres divide and sister chromatids separate and move towards opposite poles. Chromosomes line up at the equator in metaphase and the nuclear membrane re-forms in telophase.

చలనదశ (anaphase)లో సెంట్రోమియర్‌లు విభజన చెంది సోదర క్రొమాటిడ్‌లు వేరుపడి ధ్రువాల వైపు కదులుతాయి. మధ్యదశలో క్రోమోజోమ్‌లు మధ్య రేఖపై అమరతాయి; అంత్యదశలో కేంద్రకత్వచం తిరిగి ఏర్పడుతుంది.

Tt x tt gives Tt and tt in equal numbers, so 50% tall and 50% dwarf, a 1:1 ratio. This is a test cross ratio; 3:1 comes from Tt x Tt.

Tt x tt వల్ల Tt, tt సమాన సంఖ్యలో వస్తాయి; అంటే 50% పొడవు, 50% పొట్టి మొక్కలు, నిష్పత్తి 1:1. ఇది పరీక్షా సంకరణ (test cross) నిష్పత్తి; 3:1 నిష్పత్తి Tt x Tt నుంచి వస్తుంది.

The Indian giant squirrel (Ratufa indica) is listed in the Pachmarhi Biosphere Reserve (Satpura range, Madhya Pradesh), which is the answer according to the initial key. Manas is known for tigers and rhinos and Panna for tigers.

భారతీయ పెద్ద ఉడుత (Ratufa indica) పంచ్‌మరి జీవావరణ రిజర్వ్ (సాత్పురా శ్రేణి, మధ్యప్రదేశ్)లో ఉన్నట్లు పేర్కొంటారు; ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం సమాధానం. మనాస్ పులులు, ఖడ్గమృగాలకు, పన్నా పులులకు ప్రసిద్ధి.

Jatropha yields latex. Pinus yields resin, and acacia yields gum. Tannins come from sources such as babul/acacia bark and Datura is a source of alkaloids, so the other pairs are wrong.

జట్రోఫా నుంచి లేటెక్స్ లభిస్తుంది. పైనస్ నుంచి రెసిన్ లభిస్తుంది; తుమ్మ (అకేసియా) నుంచి జిగురు లభిస్తుంది. ఉమ్మెత్త (Datura) ఆల్కలాయిడ్లకు మూలం; కాబట్టి మిగిలిన జతలు తప్పు.

Gliricidia is a leguminous green-manure tree with nitrogen-fixing root nodules, so it enriches the soil with nitrogen, and its roots bind the soil and strengthen bunds. It does not loosen bunds or add potassium, so A, B.

గ్లైరిసీడియా పప్పుజాతి పచ్చిరొట్ట చెట్టు; దీని వేరు బుడిపెలలో నత్రజని స్థాపన జరిగి నేలలో నైట్రోజన్ పెరుగుతుంది, వేర్లు మట్టిని బంధించి గట్లను బలపరుస్తాయి. ఇది గట్లను వదులు చేయదు, పొటాషియంను పెంచదు. కాబట్టి A, B.

In bryophytes and pteridophytes the sporophyte produces haploid spores by meiosis, and each spore germinates into a gametophyte. Gymnosperms are heterosporous and their gametophytes develop within the sporophyte, so the best answer is Pteridophytes and Bryophytes.

బ్రయోఫైట్లు, టెరిడోఫైట్లలో సిద్ధబీజదం (sporophyte) క్షయకరణ విభజనతో ఏకస్థితిక సిద్ధబీజాలను ఇస్తుంది; ప్రతి సిద్ధబీజం మొలకెత్తి సంయోగబీజదం (gametophyte) అవుతుంది. జిమ్నోస్పెర్మ్‌లు విషమసిద్ధబీజాలవి, వాటి సంయోగబీజదాలు సిద్ధబీజదంలోనే ఏర్పడతాయి. కాబట్టి టెరిడోఫైటా, బ్రయోఫైటా.

Eugenius Warming (Danish botanist, father of ecology) classified plants as hydrophytes, mesophytes and xerophytes according to water availability. Ramdeo Misra is the father of Indian ecology, Odum is known for ecosystem ecology and Elton for food chains and ecological pyramids.

యూజీనియస్ వార్మింగ్ (డెన్మార్క్ వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు, ఆవరణ శాస్త్ర పితామహుడు) నీటి లభ్యత ఆధారంగా మొక్కలను హైడ్రోఫైట్లు, మీసోఫైట్లు, జీరోఫైట్లుగా వర్గీకరించాడు. రామ్‌డియో మిశ్రా భారత ఆవరణ శాస్త్ర పితామహుడు; ఓడమ్ పర్యావరణ వ్యవస్థల శాస్త్రవేత్త; ఎల్టన్ ఆహార శృంఖలలు, పిరమిడ్‌లతో ప్రసిద్ధుడు.

The initial key marks 36 ATP, the figure given in many school books (2 from glycolysis, 2 from the Krebs cycle and the rest from the electron transport chain). Some textbooks give 38 ATP, so this question is arguable; the answer here follows the initial key.

ప్రాథమిక కీ 36 ATPను సూచించింది; ఇది చాలా పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఇచ్చే విలువ (గ్లైకాలిసిస్‌లో 2, క్రెబ్స్ వలయంలో 2, మిగిలినవి ఎలక్ట్రాన్ రవాణా వ్యవస్థలో). కొన్ని పుస్తకాలు 38 ATP అని ఇస్తాయి కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదమే; ఇక్కడ సమాధానం ప్రాథమిక కీని అనుసరిస్తుంది.

In a dicot stem the open, collateral vascular bundles are arranged in a ring around the pith. In a monocot stem the bundles are scattered, and roots have radial bundles.

ద్విదళ బీజకాండంలో సంయుక్త, విస్తృత నాళికా పుంజాలు ఆధారకణజాలం (pith) చుట్టూ వలయాకారంలో అమరి ఉంటాయి. ఏకదళ బీజకాండంలో అవి చెదురుగా ఉంటాయి; వేర్లలో అరీయ (radial) నాళికా పుంజాలుంటాయి.

Plant physiology studies functions such as water and mineral absorption, transport, photosynthesis and respiration. Morphology deals with form, cytology with cells and phycology with algae.

మొక్కల శరీర ధర్మ శాస్త్రం (plant physiology) నీరు, ఖనిజాల శోషణ, రవాణా, కిరణజన్య సంయోగక్రియ, శ్వాసక్రియ వంటి విధులను అధ్యయనం చేస్తుంది. స్వరూప శాస్త్రం ఆకారాన్ని, కణజీవ శాస్త్రం కణాలను, శైవల శాస్త్రం ఆల్గేలను అధ్యయనం చేస్తాయి.

Taq polymerase is isolated from the thermophilic bacterium Thermus aquaticus, which is option 2. The initial key marks option 3 ('Thermophilus aquaticus'), which is not the correct name, so this question is arguable; the answer here follows the key.

టాక్ పాలిమరేజ్‌ను ఉష్ణప్రియ బాక్టీరియం థర్మస్ ఆక్వాటికస్ (Thermus aquaticus) నుంచి వేరు చేస్తారు; ఇది 2వ ఎంపిక. ప్రాథమిక కీ 3వ ఎంపిక ('థర్మోఫిలస్ ఆక్వాటికస్')ను ఇచ్చింది, ఆ పేరు సరైనది కాదు, కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదమే; ఇక్కడ సమాధానం కీని అనుసరిస్తుంది.

Electrons lost by P700 of photosystem I are replaced by those passed down the electron transport chain from photosystem II. PS II in turn gets its electrons from the splitting of water.

కాంతివ్యవస్థ I లోని P700 నుంచి తొలగిన ఎలక్ట్రాన్‌లను కాంతివ్యవస్థ II నుంచి ఎలక్ట్రాన్ రవాణా వ్యవస్థ ద్వారా వచ్చే ఎలక్ట్రాన్‌లు భర్తీ చేస్తాయి. PS II కి ఎలక్ట్రాన్‌లు నీటి విచ్ఛిన్నం నుంచి లభిస్తాయి.

In the Watson-Crick B-DNA model one full turn (pitch) is 34 A = 3.4 nm = 3.4 x 10^-9 m and contains 10 base pairs. The 3.4 A value is the distance between successive base pairs, a tempting wrong option.

వాట్సన్-క్రిక్ B-DNA నమూనాలో ఒక పూర్తి చుట్టు (pitch) 34 A = 3.4 nm = 3.4 x 10⁻⁹ m, దానిలో 10 క్షార జతలు ఉంటాయి. 3.4 A అనేది వరుస క్షార జతల మధ్య దూరం; ఇది ఆకర్షించే తప్పు ఎంపిక.

Cyclosporin A, an immunosuppressant used after organ transplants, is produced by the fungus Trichoderma polysporum. Monascus purpureus yields statins that lower blood cholesterol, Saccharomyces cerevisiae yields ethanol, and Clostridium butylicum yields butyric acid.

సైక్లోస్పోరిన్ A ను శిలీంధ్రం ట్రైకోడెర్మా పాలీస్పోరమ్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది; ఇది అవయవ మార్పిడి తర్వాత రోగనిరోధకతను అణచడానికి వాడతారు. మోనాస్కస్ పర్ఫ్యూరియస్ కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గించే స్టాటిన్‌లను, శాఖరోమైసిస్ ఇథనాల్‌ను, క్లాస్ట్రీడియం బ్యుటిలికం బ్యూటిరిక్ ఆమ్లాన్ని ఇస్తాయి.

Transduction, gene transfer between bacteria by bacteriophages, is classically shown in Salmonella typhimurium (phage P22). Streptococcus pneumoniae is the organism of Griffith's transformation experiment.

బాక్టీరియోఫేజ్‌ల ద్వారా బాక్టీరియాల మధ్య జన్యు బదిలీ జరిగే ట్రాన్స్‌డక్షన్‌ను సాల్మొనెల్లా టైఫిమ్యూరియం (ఫేజ్ P22)లో చూపించారు. స్ట్రెప్టోకాకస్ న్యుమోనియే గ్రిఫిత్ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ ప్రయోగంలోని జీవి.

Rosie (1997) was the first transgenic cow; her milk contained human alpha-lactalbumin (2.4 g per litre), making it nutritionally closer to human milk. It is a protein, not amino acids.

రోసీ (1997) మొదటి జన్యుపరివర్తిత (transgenic) ఆవు; దాని పాలలో మానవ ఆల్ఫా-లాక్టాల్బుమిన్ (లీటరుకు 2.4 గ్రా.) ఉంది, అందువల్ల ఈ పాలు మానవ పాలకు పోషక విలువలో దగ్గరగా ఉంటాయి. ఇది ప్రోటీన్, అమైనో ఆమ్లాలు కావు.

In the Cori cycle, lactate produced by muscle during anaerobic glycolysis is carried to the liver, where it is converted back to glucose by gluconeogenesis. This glucose returns to the muscle through blood.

కోరి వలయంలో కండరం వాయురహిత గ్లైకాలిసిస్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేసిన లాక్టేట్ రక్తం ద్వారా కాలేయానికి చేరి అక్కడ గ్లుకోనియోజెనెసిస్ ద్వారా గ్లూకోజ్‌గా మారుతుంది. ఆ గ్లూకోజ్ తిరిగి రక్తం ద్వారా కండరానికి చేరుతుంది.

Hypothyroidism of the mother during pregnancy impairs the baby's growth, causing cretinism (stunted growth, mental retardation). Myxedema is adult hypothyroidism and exophthalmic goiter is a hyperthyroid condition.

గర్భధారణ సమయంలో తల్లికి హైపోథైరాయిడిజం ఉంటే శిశువు ఎదుగుదల దెబ్బతిని క్రెటినిజం (పొట్టితనం, మానసిక వైకల్యం) వస్తుంది. మిక్సిడిమా పెద్దవారిలో వచ్చే హైపోథైరాయిడిజం; ఎక్సాఫ్తాల్మిక్ గాయిటర్ హైపర్‌థైరాయిడ్ స్థితి.

In blood group AB both alleles IA and IB are expressed equally and independently, which is co-dominance. Groups A, B and O arise from dominance of IA or IB over i, or from homozygous ii.

AB రక్తవర్గంలో IA, IB రెండు యుగ్మవికల్పాలు సమానంగా, స్వతంత్రంగా వ్యక్తమవుతాయి; ఇదే సహ బహిర్గతత్వం (co-dominance). A, B, O వర్గాలు IA లేదా IB ప్రాబల్యం వల్ల లేదా ii వల్ల ఏర్పడతాయి.

ELISA is the Enzyme-Linked Immunosorbent Assay, an antigen-antibody based test used for diagnosing diseases such as HIV.

ELISA అంటే ఎంజైమ్ లింక్డ్ ఇమ్యునోసార్బెంట్ అస్సే (Enzyme Linked Immunosorbent Assay); ఇది HIV వంటి వ్యాధుల నిర్ధారణకు వాడే ప్రతిజనకం-ప్రతిదేహం ఆధారిత పరీక్ష.

Children have 20 milk teeth: in each half jaw, 2 incisors, 1 canine, 0 premolars and 2 molars, so the formula is 2102/2102. The adult formula 2123/2123 has premolars and 3 molars.

పిల్లలకు 20 పాలపళ్లు ఉంటాయి; ప్రతి సగం దవడలో 2 కొరకుపళ్లు, 1 కోరపన్ను, 0 అగ్రచర్వణకాలు, 2 చర్వణకాలు, అంటే సూత్రం 2102/2102. 2123/2123 పెద్దవారి దంతసూత్రం (అగ్రచర్వణకాలు, 3 చర్వణకాలు ఉంటాయి).

Archaeopteryx had feathers and wings like birds, but also teeth, a long bony tail and clawed fingers like reptiles, so it is the connecting link. Aptenodytes (penguin), Dromaius (emu) and Struthio (ostrich) are true birds.

ఆర్కియాప్టెరిక్స్‌కు పక్షుల వలె ఈకలు, రెక్కలు ఉండగా, సరీసృపాల వలె దంతాలు, పొడవైన ఎముకల తోక, గోళ్లున్న వేళ్లు ఉన్నాయి; అందుకే ఇది సంధాన సేతువు. ఎప్టినోడైటిస్ (పెంగ్విన్), డ్రోమియస్ (ఈము), స్ట్రుథియో (ఉష్ణపక్షి) నిజమైన పక్షులు.

Denitrification, the reduction of nitrates to nitrogen gas, is done by Thiobacillus and Pseudomonas. Nitrosomonas and Nitrobacter are nitrifying bacteria that oxidise ammonia to nitrite and nitrate.

నైట్రేట్‌లను నైట్రోజన్ వాయువుగా క్షయకరణం చేసే నిర్నత్రజనీకరణం (denitrification) థయోబాసిల్లస్, సూడోమోనాస్ బాక్టీరియాల వల్ల జరుగుతుంది. నైట్రసోమోనాస్, నైట్రోబాక్టర్ అమ్మోనియాను నైట్రైట్, నైట్రేట్‌గా ఆక్సీకరణం చేసే నత్రజనీకారక బాక్టీరియా.

In hologamy the whole organisms act as gametes and fuse, as in the flagellate Trichonympha. This follows the initial key; Monocystis shows syzygy (association of gamonts) and Paramecium shows conjugation.

హోలోగమిలో మొత్తం జీవులే సంయోగబీజాలుగా ఏర్పడి కలుస్తాయి; ఇది ట్రైకోనింఫా వంటి కశాభ జీవులలో కనిపిస్తుంది. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం సమాధానం; మోనోసిస్టిస్‌లో సిజిజి (గామాంట్ల కలయిక), పారమీషియంలో సంయుగ్మం (conjugation) కనిపిస్తాయి.

The house crow of Sri Lanka is the subspecies Corvus splendens protegatus; insolens is found in Myanmar and splendens in India. Cervus elaphus hanglu is the Kashmir stag, not a crow.

శ్రీలంకలోని ఇంటి కాకి ఉపజాతి కార్వస్ స్ప్లెండెన్స్ ప్రొటిగేటస్; ఇన్సోలెన్స్ మయన్మార్‌లో, స్ప్లెండెన్స్ భారతదేశంలో కనిపిస్తాయి. సర్వస్ ఎలాఫస్ హంగ్లూ కాశ్మీర్ జింక, కాకి కాదు.

Idealists (e.g. Plato) regard the teacher as the source of ideas and knowledge, so they favour the lecture method, in which the teacher presents and the pupils listen. Pragmatists prefer learning by doing (project, problem solving), naturalists favour child-centred, nature-based learning, and realists favour observation and experiment.

ఆదర్శవాదులు (ప్లేటో వంటివారు) ఉపాధ్యాయుడిని జ్ఞానానికి మూలంగా భావిస్తారు; అందుకే ఉపన్యాస పద్ధతిని ఇష్టపడతారు. వ్యవహారిక సత్తావాదులు చేసి నేర్చుకోవడాన్ని (ప్రాజెక్టు, సమస్యాపరిష్కారం), ప్రాకృతికవాదులు బాలకేంద్రీకృత పద్ధతిని, వాస్తవికతావాదులు పరిశీలన, ప్రయోగాలను ఇష్టపడతారు.

In the problem solving method the sequence is: sensing/identifying the problem, defining it, collecting data, forming and testing hypotheses/solutions, then drawing conclusions and evaluating. Here the problem is misuse of natural resources, so identifying its reasons comes first, and collecting data, evaluating and remedial measures follow. This follows the initial key.

సమస్యాపరిష్కార పద్ధతిలో క్రమం: సమస్యను గుర్తించడం, నిర్వచించడం, సమాచార సేకరణ, పరికల్పనలు/పరిష్కారాల పరీక్ష, నిర్ధారణ, మూల్యాంకనం. ఇక్కడ సమస్య వనరుల దుర్వినియోగం, కాబట్టి దాని కారణాలను గుర్తించడం మొదటి సోపానం. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

In the lecture cum demonstration method the teacher talks and performs the activity while pupils only watch and listen, so pupils do not do the work themselves. Heuristic, problem solving and project methods all involve pupils actively investigating or doing.

ఉపన్యాస ప్రదర్శన పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడే చెప్పి, కృత్యాన్ని చేసి చూపుతాడు; విద్యార్థులు చూస్తూ వింటారు, స్వయంగా చేయరు. అన్వేషణ, సమస్యాపరిష్కారం, ప్రకల్పన పద్ధతుల్లో విద్యార్థులు చురుకుగా పాల్గొంటారు.

H.E. Armstrong, an English chemist, introduced the heuristic method (Greek 'heurisko' = I find out), in which pupils discover facts themselves through investigation. The project method is associated with Kilpatrick and Dewey.

ఇంగ్లీష్ రసాయనశాస్త్రవేత్త H.E. ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ అన్వేషణ (హ్యూరిస్టిక్) పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టారు (గ్రీకు 'heurisko' = నేను కనుగొంటాను). దీనిలో విద్యార్థులు స్వయంగా పరిశోధించి విషయాలు కనుగొంటారు. ప్రకల్పన పద్ధతి కిల్‌పాట్రిక్, డ్యూయీలతో ముడిపడి ఉంది.

Subject clubs (physics, chemistry, biology) are general science clubs, whereas clubs built around a specific interest area such as astronomy, bird watching or photography are clubs of special interest. Hence the astronomy club.

భౌతిక, రసాయన, జీవశాస్త్ర సంఘాలు సాధారణ సైన్స్ క్లబ్బులు. ఖగోళశాస్త్రం, పక్షి పరిశీలన, ఫోటోగ్రఫీ వంటి నిర్దిష్ట అంశంపై ఏర్పడే సంఘాలు ప్రత్యేక అభిరుచి సంఘాలు. కాబట్టి ఖగోళశాస్త్ర సంఘం.

The national level exhibition conducted by NCERT is called the Jawaharlal Nehru National Science, Mathematics and Environment Exhibition for Children (JNNSMEE). It is held after district and state level exhibitions.

NCERT నిర్వహించే జాతీయ స్థాయి ప్రదర్శనను బాలల కోసం జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నేషనల్ సైన్స్, మాథమెటిక్స్ అండ్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ ఎగ్జిబిషన్ (JNNSMEE) అంటారు. ఇది జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయి ప్రదర్శనల తర్వాత జరుగుతుంది.

Science is tentative and open to change, not absolute, and rests on evidence rather than personal opinion. It involves inference and imagination (creativity) in building explanations from observations.

విజ్ఞానశాస్త్రం తాత్కాలికమైనది, మార్పుకు అవకాశం ఉన్నది; వ్యక్తిగత అభిప్రాయాలపై కాక ఆధారాలపై నిలుస్తుంది. పరిశీలనల నుంచి వివరణలు రూపొందించడంలో అనుమితి, ఊహ (సృజనాత్మకత) ఉంటాయి.

Formative evaluation is carried out during the course of instruction to give feedback and improve learning, e.g. unit tests, class tests and assignments. Annual exams are summative, while entrance and competitive exams are selection or placement tests.

రూపణ మూల్యాంకనం బోధన జరుగుతున్నప్పుడే అభిప్రాయం ఇచ్చి అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది; ఉదా: యూనిట్ పరీక్షలు, తరగతి పరీక్షలు. సాంవత్సరిక పరీక్షలు సంగ్రహణాత్మకం; ప్రవేశ, పోటీ పరీక్షలు ఎంపిక కోసం.

A reliable test gives consistent scores however many times or by whomever it is scored. A change from 70% to 80% on re-evaluation shows inconsistency, i.e. lack of reliability (scorer or objectivity problem).

విశ్వసనీయమైన పరీక్ష ఎన్నిసార్లు, ఎవరు దిద్దినా స్థిరమైన మార్కులు ఇస్తుంది. దిద్దినవారిని బట్టి 70% నుంచి 80%కి మారడం స్థిరత్వ లోపాన్ని, అంటే విశ్వసనీయత (reliability) లోపాన్ని సూచిస్తుంది.

Projective techniques such as the Rorschach inkblot test, Thematic Apperception Test and word association present ambiguous stimuli so that the person projects inner feelings, which reveals personality. They are not used for knowledge or intelligence testing.

రోర్షాక్ ఇంక్‌బ్లాట్, TAT, పద సహచర్య పరీక్ష వంటి ప్రక్షేపక సాంకేతికాలు అస్పష్ట ఉద్దీపనలు ఇచ్చి వ్యక్తి అంతర్గత భావాలను ప్రక్షేపించేలా చేస్తాయి; ఇవి మూర్తిమత్వాన్ని (personality) తెలుపుతాయి. జ్ఞానం, ప్రజ్ఞను కొలవడానికి కాదు.

Reproducing content exactly as in the textbook is recall, i.e. the knowledge objective. Explaining or differentiating in one's own words (comparing animal and plant cells) shows understanding.

పాఠ్యపుస్తకంలోని విషయాన్ని యధాతధంగా చెప్పడం స్మరణ, అంటే జ్ఞానం (knowledge) లక్ష్యం. సొంత మాటల్లో వివరించడం, భేదాలు చెప్పడం అవగాహన (understanding) లక్ష్యాన్ని చూపుతుంది.

Objectives of science teaching include knowledge, understanding, application, skills (manipulation), attitude and appreciation. 'Personality' is not a stated instructional objective; it is a broader outcome of education.

విజ్ఞానశాస్త్ర బోధన లక్ష్యాలు: జ్ఞానం, అవగాహన, అనుప్రయోగం, నైపుణ్యాలు (హస్తలాఘవం), వైఖరి, అభినందన. 'మూర్తిమత్వం' నిర్దిష్ట బోధనా లక్ష్యం కాదు; అది విద్య యొక్క విస్తృత ఫలితం.

In the Bloom-based specifications used in AP science pedagogy, detecting or identifying errors, discriminating and giving reasons are listed under the understanding objective. This follows the initial key.

బ్లూమ్ ఆధారిత స్పష్టీకరణల్లో తప్పులను గుర్తించడం, వివక్ష చూపడం, కారణాలు చెప్పడం అవగాహన లక్ష్యం కింద చేరతాయి. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

Core values listed for teacher competencies are integrity, professionalism, respect for diversity, and similar ethical and professional values. Creativity is a skill or ability rather than a core value, so it is the odd one out as per the key.

ఉపాధ్యాయ సామర్థ్యాల ప్రధాన విలువలు: సమగ్రత (integrity), వృత్తి నైపుణ్యం, భిన్నత్వాన్ని గౌరవించడం మొదలైన నైతిక, వృత్తిపర విలువలు. సృజనాత్మకత నైపుణ్యం/సామర్థ్యం కాబట్టి కీ ప్రకారం అది ప్రధాన విలువ కాదు.

Reliability depends on the length of the test (more items give more consistent scores), objectivity in scoring, and clarity of instructions, since unclear instructions cause random variation in responses. The key marks option 2.

విశ్వసనీయత పరీక్ష నిడివి (ఎక్కువ ప్రశ్నలు ఎక్కువ స్థిరత్వం), మార్కులివ్వడంలో లక్ష్యాత్మకత, సూచనల స్పష్టతపై ఆధారపడుతుంది; అస్పష్ట సూచనలు జవాబుల్లో యాదృచ్ఛిక తేడాలు కలిగిస్తాయి. కీ ప్రకారం సమాధానం 2.

An achievement test is a formal, standardised tool that gives numerical scores, so it is a quantitative technique. Interest inventories, personality tests and projective techniques are qualitative or less formal.

సాధన పరీక్ష (achievement test) నియతమైన, ప్రామాణిక సాధనం; సంఖ్యాత్మక మార్కులు ఇస్తుంది కాబట్టి పరిమాణాత్మక సాంకేతికం. అభిరుచి శోధిక, మూర్తిమత్వ పరీక్ష, ప్రక్షేపక సాధనాలు గుణాత్మకమైనవి లేదా తక్కువ నియతమైనవి.

Measuring the height (4 feet) is measurement; comparing it with classmates' heights is assessment; deciding that he should sit in front is evaluation (a value judgement). So the order is measurement, assessment, evaluation.

ఎత్తు కొలవడం (4 అడుగులు) మాపనం; ఇతరుల ఎత్తులతో పోల్చి పొట్టివాడని తెలుసుకోవడం పదింపు (assessment); ముందు బెంచిలో కూర్చోవాలని నిర్ణయించడం మూల్యాంకనం (విలువ నిర్ణయం). క్రమం: మాపనం, పదింపు, మూల్యాంకనం.

An assessment frame begins with deciding why we assess (the purpose), after which learning indicators, tools and techniques, and recording and reporting are planned. This follows the initial key.

పదింపు చట్రం ఎందుకు పదింపు చేస్తున్నామనే లక్ష్యంతో (purpose) మొదలవుతుంది; తరువాత అభ్యసన సూచికలు, సాధనాలు-పద్ధతులు, నమోదు-నివేదిక ప్రణాళిక చేయబడతాయి. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

This well-known definition of curriculum, comparing the teacher to an artist, the student to the material and the school to the studio, is by Cunningham.

ఉపాధ్యాయుడిని కళాకారుడితో, విద్యార్థిని పదార్థంతో, పాఠశాలను స్టూడియోతో పోల్చిన ఈ ప్రసిద్ధ పాఠ్యప్రణాళిక నిర్వచనం కన్నింగ్‌హామ్ (Cunningham) ది.

The principle of flexibility and diversity requires the curriculum to provide different activities and options so that learners with different abilities, interests and paces are catered for.

వైవిధ్యత, సడలింపు (flexibility and diversity) సూత్రం ప్రకారం వేర్వేరు సామర్థ్యాలు, ఆసక్తులు, వేగాలు గల విద్యార్థులకు తగిన విభిన్న కృత్యాలు, ఎంపికలు పాఠ్యప్రణాళికలో ఉండాలి.

A glossary lists technical and difficult terms with their meanings, usually at the end of a textbook chapter or book.

పారిభాషిక పదకోశం (glossary) సాంకేతిక, కఠిన పదాలకు అర్థాలు ఇస్తుంది; సాధారణంగా పుస్తకం లేదా అధ్యాయం చివర ఉంటుంది.

Osmosis involves concentration gradients, solutions and diffusion through a semipermeable membrane, which are concepts of physical chemistry, so biology is correlated with it here.

ద్రవాభిసరణలో గాఢత ప్రవణత, ద్రావణాలు, అర్ధప్రవేశ్య త్వచం ద్వారా వ్యాపనం వంటి భౌతిక రసాయనశాస్త్ర భావనలు ఉంటాయి; అందువల్ల జీవశాస్త్రాన్ని దానితో సహసంబంధపరచాలి.

NCERT developed science kits (miniature laboratories) for schools, such as the Primary Science Kit and the Middle School Science Kit, to support activity-based learning.

కృత్యాధార అభ్యసనానికి సహాయంగా NCERT ప్రాథమిక సైన్స్ కిట్, మిడిల్ స్కూల్ సైన్స్ కిట్ వంటి సైన్స్ పేటికలను (miniature laboratories) రూపొందించింది.

Glass beakers are breakable articles, so after entry in the accession (stock) register they are recorded in the register for breakable articles, which tracks breakages and replacements.

గాజు బీకర్లు పగిలే వస్తువులు కాబట్టి అక్సెషన్ (వస్తుప్రవేశ) రిజిస్టర్ తర్వాత పగిలే వస్తువుల రిజిస్టర్‌లో నమోదు చేస్తారు; ఇందులో పగుళ్లు, భర్తీల లెక్కలు ఉంటాయి.

Brasso is a metal polish used on brass, bronze and copper articles to remove tarnish. It is not used on wood, glass or iron.

బ్రాసో ఇత్తడి, కంచు, రాగి వస్తువులపై మసకను తొలగించే లోహ పాలిష్. చెక్క, గాజు, ఇనుము వస్తువులకు దీనిని వాడరు.

The UNESCO Source Book for Science Teaching describes low-cost improvised apparatus and teaching aids that teachers can make from local materials.

UNESCO Source Book for Science Teaching స్థానికంగా దొరికే వస్తువులతో తయారుచేయగల చౌకైన ప్రత్యామ్నాయ పరికరాలు, బోధనోపకరణాల వివరాలను ఇస్తుంది.

Appreciation, aesthetic sense and values means appreciating interrelations in nature, valuing scientists' contributions and building values into personality. Overlooking the evolution of life is the opposite of appreciation, so statement ii is wrong; answer i, iii, iv.

ప్రకృతిలోని పరస్పర సంబంధాలను అభినందించడం, శాస్త్రవేత్తల కృషిని గుర్తించడం, విలువలను వ్యక్తిత్వంలో భాగం చేసుకోవడం ఈ ప్రమాణంలోని అంశాలు. జీవపరిణామాన్ని ఉపేక్షించడం అభినందనకు విరుద్ధం, కాబట్టి ii సరికాదు; సమాధానం i, iii, iv.

Predicting results before an experiment depends on forming hypotheses, which falls under the academic standard 'asking questions and making hypothesis'.

ప్రయోగానికి ముందే ఫలితాలను ఊహించడం పరికల్పనలు రూపొందించడంపై ఆధారపడుతుంది; ఇది 'ప్రశ్నించడం, పరికల్పన చేయడం' విద్యాప్రమాణం కిందకు వస్తుంది.

Conceptual understanding includes understanding, explaining, comparing and forming mental images or models of concepts, so formation of mental images is placed under it.

విషయావగాహనలో భావనలను అర్థం చేసుకోవడం, వివరించడం, పోల్చడం, మానసిక చిత్రాలు/నమూనాలు ఏర్పరచుకోవడం ఉంటాయి; అందువల్ల మానసిక చిత్రాల నిర్మాణం ఈ ప్రమాణంలో చూడవచ్చు.

Intellectual values relate to reasoning, objectivity and open-mindedness, such as the ability to judge impartially. Interest in gardening is a vocational or aesthetic value and sincerity is a moral value. This follows the initial key.

బౌద్ధిక విలువలు తర్కం, నిష్పాక్షికత, విశాల దృక్పథానికి సంబంధించినవి; నిష్పక్షపాతంగా నిర్ణయించగలగడం దానికి ఉదాహరణ. తోటపని ఆసక్తి వృత్తి/సౌందర్య విలువ, నిజాయితీ నైతిక విలువ. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

Following Schwab, the substantive structure of science consists of facts, concepts, principles and theories, whereas the syntactic structure is the method of inquiry (observing, classifying, hypothesising, experimenting). Classification is thus the syntactic element, as per the key.

ష్వాబ్ ప్రకారం విజ్ఞానశాస్త్ర పదార్థ నిర్మాణంలో వాస్తవాలు, భావనలు, సూత్రాలు, సిద్ధాంతాలు ఉంటాయి; సంశ్లేషణాత్మక (syntactic) నిర్మాణం అన్వేషణ పద్ధతులు (పరిశీలన, వర్గీకరణ, పరికల్పన, ప్రయోగం). వర్గీకరణ ఆ పద్ధతికి చెందినది, కీ ప్రకారం.

YUVA (Youth Understanding Vulnerability and AIDS) is a programme aimed at AIDS prevention and awareness among young people. This follows the initial key.

YUVA (Youth Understanding Vulnerability and AIDS) కార్యక్రమం యువతలో AIDS నివారణ, అవగాహన లక్ష్యంగా ఉంటుంది. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

The official initial key marks option 3, awareness of rights of women in the weaker sections. The key is not clearly supported by commonly cited sources (blue is often linked with water or aquaculture themes), so this question is arguable; the answer follows the initial key.

అధికారిక ప్రాథమిక కీ 3వ ఎంపిక (బడుగు వర్గాల మహిళల హక్కులపై అవగాహన) అని ఇచ్చింది. ఈ కీకి సాధారణంగా ఉదహరించే ఆధారాలు స్పష్టంగా లేవు (నీలం తరచుగా నీరు/ఆక్వాకల్చర్ అంశాలతో ముడిపడుతుంది), కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం; సమాధానం ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

A fact is a directly observable, verifiable statement, such as a pea seed having two cotyledons. Principles, laws and theories are generalisations or explanations built on many facts.

ప్రత్యక్షంగా పరిశీలించి నిరూపించగల వాక్యం యదార్థం (fact); చిక్కుడు విత్తనంలో రెండు బీజదళాలుండటం అలాంటిదే. సూత్రాలు, నియమాలు, సిద్ధాంతాలు అనేక యదార్థాలపై ఆధారపడిన సాధారణీకరణలు/వివరణలు.

Galen (Greek physician, 2nd century CE) dissected animals to study internal organs and anatomy. Aristotle also studied animals but is known for classification, and Theophrastus is the father of botany. This follows the initial key.

గేలన్ (క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దపు గ్రీకు వైద్యుడు) జంతువులను విచ్ఛేదనం చేసి అంతర్గాలు, శరీరనిర్మాణాన్ని అధ్యయనం చేశాడు. అరిస్టాటిల్ వర్గీకరణకు, థియోఫ్రాస్టస్ వృక్షశాస్త్ర పితామహుడిగా ప్రసిద్ధులు. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

The word science comes from the Latin 'scientia', meaning knowledge.

సైన్స్ అనే పదం లాటిన్ 'scientia' నుంచి వచ్చింది; దాని అర్థం జ్ఞానం (knowledge).

The key marks option 2, Egypt, as the civilization from which science in the western world began (Egyptians' early work in medicine, mathematics and astronomy). Many texts instead credit the Greeks, so this question is arguable; the answer follows the initial key.

కీ 2వ ఎంపిక అయిన ఈజిప్టును ఇచ్చింది (వైద్యం, గణితం, ఖగోళశాస్త్రంలో ఈజిప్షియన్ల తొలి కృషి). అనేక గ్రంథాలు గ్రీకులకు ఆ ఘనత ఇస్తాయి కాబట్టి ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం; సమాధానం ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

The initial key marks option 2 (Henri Poincare and R.C. Sharma). Poincare's famous comparison of science to a house built of stones is often cited together with Conant, so the key is open to doubt and the question is arguable; the answer follows the initial key.

ప్రాథమిక కీ 2వ ఎంపికను (హెన్రీ పోయింకేర్ మరియు ఆర్.సి. శర్మ) ఇచ్చింది. రాళ్లతో ఇల్లు కట్టినట్లు సైన్స్ అనే పోయింకేర్ పోలికను తరచుగా కొనాంట్‌తో కలిపి ఉదహరిస్తారు, కాబట్టి కీ సందేహాస్పదం మరియు ఈ ప్రశ్న వివాదాస్పదం; సమాధానం ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.

Sir J.C. Bose wrote 'Response in the Living and Non-living' (1902), based on his experiments with the crescograph showing responses in plants and metals.

సర్ జె.సి. బోస్ 'Response in the Living and Non-living' (1902) రచించారు; క్రెస్కోగ్రాఫ్ ప్రయోగాల ద్వారా మొక్కలు, లోహాలలో స్పందనలను చూపారు.

This statement on aims as a measure of success or failure is attributed to John Dewey, who stressed that aims give direction and a standard for judging educational work. This follows the initial key.

లక్ష్యాలు దిశానిర్దేశం చేస్తాయని, విజయాపజయాలను కొలిచే ప్రమాణమని ఈ వాక్యాన్ని జాన్ డ్యూయీకి ఆపాదిస్తారు. ఇది ప్రాథమిక కీ ప్రకారం.