Free practice MCQs with answers and explanations for భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన 1984 (Bhopal Gas Tragedy) in పారిశ్రామిక & రసాయన విపత్తులు (Industrial Disasters). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది?
A. 1984
B. 1986
C. 1975
D. 1991
Answer & explanation
Correct: A — 1984
భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన 2–3 డిసెంబర్ 1984 అర్ధరాత్రి దాటాక జరిగింది. 1986లో పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం వచ్చింది, 1991లో ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం వచ్చింది, 1975లో చాస్నాలా గని ప్రమాదం జరిగింది. కాబట్టి 1984 సరైన సమాధానం.
భోపాల్ ప్లాంటు ట్యాంకులో నీరు చేరడంతో రసాయన చర్య జరిగి మిథైల్ ఐసోసైనేట్ (MIC) వాయువు విడుదలైంది. స్టైరీన్ 2020 వైజాగ్ ఘటనలో లీకైన వాయువు; డయాక్సిన్ 1976 సెవెసో విపత్తుకు కారణం; పాదరసం జపాన్లోని మినమాటా వ్యాధికి కారణం.
Correct: C — యూనియన్ కార్బైడ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (UCIL)
భోపాల్ దుర్ఘటన యూనియన్ కార్బైడ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (UCIL) ప్లాంటులో జరిగింది; దీని మాతృ సంస్థ అమెరికాకు చెందిన యూనియన్ కార్బైడ్ కార్పొరేషన్. ఎల్జీ పాలిమర్స్ 2020లో వైజాగ్లో జరిగిన గ్యాస్ లీక్తో ముడిపడిన సంస్థ.
భోపాల్లోని యూనియన్ కార్బైడ్ ప్లాంటులో ఏ ఉత్పత్తి తయారయ్యేది?
A. ప్లాస్టిక్ పాలిమర్లు
B. సిమెంట్
C. విద్యుత్ ఉపకరణాలు
D. పురుగుమందులు (Pesticides)
Answer & explanation
Correct: D — పురుగుమందులు (Pesticides)
UCIL భోపాల్ ప్లాంటు పురుగుమందుల (Pesticide) తయారీ ప్లాంటు; ఈ తయారీలో వాడే MIC లీకై దుర్ఘటనకు దారితీసింది. ప్లాస్టిక్ పాలిమర్లు తయారుచేసేది వైజాగ్లోని ఎల్జీ పాలిమర్స్ సంస్థ.
భోపాల్లో MIC వాయువు విడుదలకు దారితీసిన రసాయన చర్యకు కారణం ఏమిటి?
A. ట్యాంకు చుట్టూ మంటలు చెలరేగడం
B. భూకంపం రావడం
C. ట్యాంకులోకి నీరు చేరడం
D. విద్యుత్ షాక్ తగలడం
Answer & explanation
Correct: C — ట్యాంకులోకి నీరు చేరడం
భోపాల్ ప్లాంటులో MIC ఉన్న ట్యాంకులోకి నీరు చేరడంతో రసాయన చర్య జరిగి వాయువు విడుదలైంది. భూకంపం వంటి ప్రకృతి కారణాలు ఈ దుర్ఘటనలో లేవు; ఇది పూర్తిగా మానవ కారణ ప్రమాదం.
భోపాల్ గ్యాస్ లీక్ డిజాస్టర్ (క్లెయిమ్స్ ప్రాసెసింగ్) చట్టం, 1985 బాధితుల తరఫున కేసు వేసే అధికారాన్ని ప్రభుత్వానికి ఇచ్చింది. 1986 పర్యావరణ చట్టం, 1991 బీమా చట్టం, 2010 NGT చట్టం తరువాత వచ్చినవి మరియు వేర్వేరు ప్రయోజనాల కోసం ఉన్నవి.
1989లో భారత ప్రభుత్వం, యూనియన్ కార్బైడ్ మధ్య కుదిరిన పరిహార ఒప్పందం (Settlement) మొత్తం ఎంత?
A. 470 మిలియన్ డాలర్లు
B. 270 మిలియన్ డాలర్లు
C. 700 మిలియన్ డాలర్లు
D. 1,000 మిలియన్ డాలర్లు
Answer & explanation
Correct: A — 470 మిలియన్ డాలర్లు
1989లో జరిగిన పరిహార ఒప్పందం మొత్తం 470 మిలియన్ డాలర్లు. ఈ ఒప్పందం భోపాల్ బాధితుల పరిహారానికి సంబంధించినది. సంఖ్యను కచ్చితంగా గుర్తుంచుకోవాలి, పరీక్షల్లో ఇదే ఎంపికగా వస్తుంది.
కింది వాటిని కాలక్రమంలో (పాతదాని నుండి కొత్తదానికి) అమర్చండి.
A. భోపాల్ గ్యాస్ లీక్ డిజాస్టర్ (క్లెయిమ్స్ ప్రాసెసింగ్) చట్టం
B. ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం
C. పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం
D. భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన
A. A, D, C, B
B. D, C, A, B
C. D, A, C, B
D. D, A, B, C
Answer & explanation
Correct: C — D, A, C, B
భోపాల్ దుర్ఘటన (డిసెంబర్ 1984) → భోపాల్ గ్యాస్ లీక్ క్లెయిమ్స్ చట్టం (1985) → పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం (1986) → ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం (1991). ఘటన తర్వాతే చట్టాలు వచ్చాయని, చట్టాలు 1985, 1986, 1991 క్రమంలో ఉన్నాయని గుర్తుంచుకోండి.
భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన గురించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. UCIL ప్లాంటు పురుగుమందులను తయారుచేసేది
B. దీని మాతృ సంస్థ అమెరికాకు చెందిన యూనియన్ కార్బైడ్ కార్పొరేషన్
C. ఈ ఘటన తర్వాత పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం, 1986 వచ్చింది
D. లీకైన వాయువు స్టైరీన్
Answer & explanation
Correct: D — లీకైన వాయువు స్టైరీన్
భోపాల్లో లీకైన వాయువు మిథైల్ ఐసోసైనేట్ (MIC); స్టైరీన్ 2020 వైజాగ్ ఘటనలో లీకైన వాయువు, కాబట్టి మొదటి వాక్యం సరికాదు. మిగతా మూడు వాక్యాలు నోట్స్తో సరిపోతాయి.