పారిశ్రామిక & రసాయన విపత్తులు (Industrial Disasters) · Practice MCQs

Correct: A — మానవ కారణ విపత్తులు (Man-made disasters)

పరిశ్రమల్లో జరిగే ప్రమాదాలు మానవ తప్పిదం, నిర్లక్ష్యం, యంత్రాల వైఫల్యం వల్ల వస్తాయి, కాబట్టి ఇవి మానవ కారణ విపత్తులు. తుఫాను, భూకంపం, వరద వంటివి ప్రకృతి వల్ల వచ్చే సహజ విపత్తులు; వాటికి పారిశ్రామిక ప్రమాదాలు చెందవు.

Correct: B — పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC)

రసాయన విపత్తులకు నోడల్ శాఖ పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC). వ్యవసాయ శాఖ కరవు నిర్వహణకు నోడల్ శాఖ కాగా, జల శక్తి శాఖ వరద నిర్వహణ కార్యక్రమాలతో ముడిపడి ఉంది. శాఖల వారీ నోడల్ బాధ్యతలు పరీక్షల్లో తరచూ అడుగుతారు.

Correct: C — 2007

NDMA రసాయన విపత్తుల (Chemical Disasters) నిర్వహణపై మార్గదర్శకాలను 2007లో ఇచ్చింది. 2005లో విపత్తు నిర్వహణ చట్టం వచ్చింది, 2009లో NDMA కొండచరియల మార్గదర్శకాలు విడుదల చేసింది. ఈ సంవత్సరాలను కలగలిపి గందరగోళపడకుండా జాగ్రత్త పడాలి.

Correct: D — భద్రతా నియమాలను పాటించకపోవడం

పారిశ్రామిక విపత్తులకు ప్రధాన కారణాలు భద్రతా నియమాలు పాటించకపోవడం, నిర్వహణ లేని యంత్రాలు, సిబ్బందికి శిక్షణ లేకపోవడం వంటి మానవ లోపాలు. భారీ వర్షాలు, పలకల కదలిక, అగ్నిపర్వతాలు ప్రకృతి సంబంధమైనవి; అవి పారిశ్రామిక విపత్తు కారణాలు కావు.

Correct: A — 1984

భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన 2–3 డిసెంబర్ 1984 అర్ధరాత్రి దాటాక జరిగింది. 1986లో పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం వచ్చింది, 1991లో ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం వచ్చింది, 1975లో చాస్నాలా గని ప్రమాదం జరిగింది. కాబట్టి 1984 సరైన సమాధానం.

Correct: B — మిథైల్ ఐసోసైనేట్ (MIC)

భోపాల్ ప్లాంటు ట్యాంకులో నీరు చేరడంతో రసాయన చర్య జరిగి మిథైల్ ఐసోసైనేట్ (MIC) వాయువు విడుదలైంది. స్టైరీన్ 2020 వైజాగ్ ఘటనలో లీకైన వాయువు; డయాక్సిన్ 1976 సెవెసో విపత్తుకు కారణం; పాదరసం జపాన్‌లోని మినమాటా వ్యాధికి కారణం.

Correct: C — యూనియన్ కార్బైడ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (UCIL)

భోపాల్ దుర్ఘటన యూనియన్ కార్బైడ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (UCIL) ప్లాంటులో జరిగింది; దీని మాతృ సంస్థ అమెరికాకు చెందిన యూనియన్ కార్బైడ్ కార్పొరేషన్. ఎల్‌జీ పాలిమర్స్ 2020లో వైజాగ్‌లో జరిగిన గ్యాస్ లీక్‌తో ముడిపడిన సంస్థ.

Correct: D — పురుగుమందులు (Pesticides)

UCIL భోపాల్ ప్లాంటు పురుగుమందుల (Pesticide) తయారీ ప్లాంటు; ఈ తయారీలో వాడే MIC లీకై దుర్ఘటనకు దారితీసింది. ప్లాస్టిక్ పాలిమర్లు తయారుచేసేది వైజాగ్‌లోని ఎల్‌జీ పాలిమర్స్ సంస్థ.

Correct: A — 1986

పర్యావరణ (రక్షణ) చట్టం, 1986 భోపాల్ దుర్ఘటన తర్వాత వచ్చిన 'గొడుగు చట్టం' (Umbrella Act). 1948 ఫ్యాక్టరీల చట్టం, 1991 ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం, 2010 NGT చట్టం సంవత్సరాలు; వీటిని దీనితో కలపవద్దు.

Correct: B — 1991

ప్రజా బాధ్యత బీమా చట్టం 1991లో వచ్చింది. ప్రమాదకర పదార్థాల వల్ల బాధితులైనవారికి తక్షణ పరిహారం అందించేందుకు పరిశ్రమలు తప్పనిసరిగా బీమా తీసుకోవాలని ఇది చెబుతుంది. 1986 పర్యావరణ చట్టం, 1996 రసాయన ప్రమాదాల నిబంధనల సంవత్సరం.