విపత్తు అంటే ఏమిటి? – విపత్తు నిర్వహణ చట్టం 2005 నిర్వచనం (Meaning of Disaster)

Correct: A — విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005

విపత్తు అంటే ఏమిటో భారత్‌లో నిర్వచించినది విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005 (Disaster Management Act, 2005). ఇది ప్రకృతి లేదా మానవ కారణాల వల్ల కలిగే ప్రాణ, ఆస్తి, పర్యావరణ నష్టాన్ని విపత్తుగా పేర్కొంటుంది. మిగిలిన చట్టాలు ఇతర అంశాలకు సంబంధించినవి.

Correct: B — కేంద్ర హోంశాఖ (Ministry of Home Affairs)

విపత్తు నిర్వహణకు నోడల్ శాఖ కేంద్ర హోంశాఖ. గతంలో విపత్తు సహాయం వ్యవసాయ శాఖ చూసేదని, తర్వాత హోంశాఖకు మారిందని గుర్తుంచుకోండి. రక్షణ శాఖ సాయుధ దళాల ద్వారా సహాయం చేస్తుంది కానీ నోడల్ శాఖ కాదు.

Correct: C — తమ సొంత శక్తితో ఎదుర్కోలేని స్థితి

విపత్తు అంటే ప్రభావిత సమాజం తనంతట తాను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యానికి మించిన స్థాయిలో ప్రాణ, ఆస్తి, పర్యావరణ నష్టం జరగడం. అందువల్ల బయటి సహాయం అవసరం అవుతుంది. సొంతంగా భరించగలిగే నష్టం విపత్తుగా పరిగణించబడదు.

Correct: B — నగరంలో మనుషులు, ఆస్తులు ఉండి భారీ నష్టం జరుగుతుంది

భూకంపం అనేది హజార్డ్; అది జనావాసం ఉన్న చోట జరిగి భారీ నష్టం కలిగించినప్పుడే విపత్తు అవుతుంది. ఎడారిలో వస్తే కేవలం ప్రకృతి సంఘటన మాత్రమే. అంటే హజార్డ్‌తో పాటు దుర్బలత్వం కూడా ఉన్నప్పుడే విపత్తు ఏర్పడుతుంది.

Correct: C — ప్రకృతి సంఘటనలు నష్టం లేకుండా ముగియడం

విపత్తు నిర్వచనంలో ప్రకృతి/మానవ కారణం, ప్రాణ నష్టం లేదా మానవ బాధ, ఆస్తి, పర్యావరణ నష్టం, సమాజం తట్టుకోలేనంత స్థాయి అనే అంశాలు ఉంటాయి. నష్టం లేకుండా ముగిసే సంఘటన విపత్తు కాదు, అందువల్ల అది నిర్వచనంలో భాగం కాదు.

Correct: D — బయటి సహాయం అవసరం లేకపోవడం

విపత్తు లక్షణాలు: అకస్మాత్తుగా రావడం, భారీ నష్టం, సాధారణ జీవనం స్తంభించడం, బయటి సహాయం అవసరం కావడం. కాబట్టి "బయటి సహాయం అవసరం లేకపోవడం" లక్షణం కాదు; అది విపత్తు కంటే చిన్న సంఘటనను సూచిస్తుంది.

Correct: C — 1 మరియు 3 మాత్రమే

ప్రవచనాలు 1, 3 సరైనవి. నోడల్ శాఖ కేంద్ర హోంశాఖ; వ్యవసాయ శాఖ గతంలో సహాయ బాధ్యతలు చూసేది (2002లో హోంశాఖకు మారింది). కాబట్టి ప్రవచనం 2 తప్పు. ఇలాంటి కలయిక ప్రశ్నల్లో ప్రతి ప్రవచనాన్ని విడిగా పరిశీలించాలి.

Correct: D — హజార్డ్ జరిగిన ప్రతిసారీ అది విపత్తే అవుతుంది

హజార్డ్ జరిగినంత మాత్రాన విపత్తు కాదు; మనుషులు, ఆస్తులు ఉన్న చోట భారీ నష్టం కలిగించినప్పుడే అది విపత్తు. అందువల్ల మొదటి ప్రవచనం తప్పు; మిగిలినవి నోట్స్ ప్రకారం సరైనవి.