భారత్‌లో విపత్తు నిర్వహణ పరిణామం – కమిటీలు, ప్రణాళికలు (Evolution of DM in India)
Free practice MCQs with answers and explanations for భారత్‌లో విపత్తు నిర్వహణ పరిణామం – కమిటీలు, ప్రణాళికలు (Evolution of DM in India) in విపత్తు నిర్వహణ చక్రం (Disaster Management Cycle). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్ తర్వాత ఏర్పడిన ఉన్నత స్థాయి కమిటీ (High Powered Committee) ఛైర్మన్ ఎవరు?
A. ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య
B. జె.సి. పంత్
C. కె.ఎల్. రావు
D. టి.ఎన్. శేషన్
Answer & explanation
Correct: B — జె.సి. పంత్
విపత్తు నిర్వహణపై ఉన్నత స్థాయి కమిటీకి జె.సి. పంత్ ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. ఈ కమిటీ సిఫార్సులు తర్వాతి కాలంలో సంస్థాగత వ్యవస్థకు పునాది అయ్యాయి. మిగిలిన పేర్లకు ఈ కమిటీతో సంబంధం లేదు.
విపత్తు నిర్వహణపై మొదటిసారి ప్రత్యేక అధ్యాయం చేర్చిన పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏది?
A. ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
B. తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
C. పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002–07)
D. పన్నెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక
Answer & explanation
Correct: C — పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002–07)
పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002–07) లో విపత్తు నిర్వహణపై మొదటిసారి ప్రత్యేక అధ్యాయం చేర్చారు. ఇది విపత్తు నిర్వహణను అభివృద్ధి ప్రణాళికలో భాగంగా చూడటం మొదలైన దశను సూచిస్తుంది. ఇతర ప్రణాళికలు ఈ ఘనతను పొందలేదు.
2004 సునామీ తర్వాత విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005 రూపొందింది; దీని ఆధారంగానే NDMA ఏర్పడింది. పర్యావరణ, అణు శక్తి, గ్రీన్ ట్రిబ్యునల్ చట్టాలు వేరే అంశాలకు సంబంధించినవి.
జాతీయ సంక్షోభ నిర్వహణ కమిటీ (NCMC) కి ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు?
A. కేంద్ర హోం కార్యదర్శి
B. కేబినెట్ కార్యదర్శి
C. ప్రధానమంత్రి
D. NDRF డైరెక్టర్ జనరల్
Answer & explanation
Correct: B — కేబినెట్ కార్యదర్శి
NCMC పెద్ద సంక్షోభాల సమన్వయ కమిటీ; దీనికి కేబినెట్ కార్యదర్శి అధ్యక్షుడు. NEC కి హోం కార్యదర్శి అధ్యక్షుడు, NDMA కి ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షుడు. ఈ మూడింటిని కలపకూడదు.
Correct: C — గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ
2001 గుజరాత్ భూకంపం తర్వాత గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ ఏర్పాటైంది. NDRF, NDMA వంటి జాతీయ వ్యవస్థలు 2005 చట్టం తర్వాత వచ్చాయి, 2001 నాటికి లేవు.
ఈ సంఘటనలను కాలక్రమంలో (పాత నుండి కొత్తదానికి) అమర్చండి: (ఎ) విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, (బి) 1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్, (సి) 2004 సునామీ, (డి) 2001 గుజరాత్ భూకంపం.
A. (డి), (బి), (సి), (ఎ)
B. (బి), (సి), (డి), (ఎ)
C. (బి), (డి), (ఎ), (సి)
D. (బి), (డి), (సి), (ఎ)
Answer & explanation
Correct: D — (బి), (డి), (సి), (ఎ)
కాలక్రమం: 1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్ → 2001 గుజరాత్ భూకంపం → 2004 సునామీ → 2005 విపత్తు నిర్వహణ చట్టం. "ఒడిశా 1999, గుజరాత్ 2001, సునామీ 2004 – తర్వాత చట్టం 2005" అనే చిట్కా ఇదే.
ఈ క్రింది విపత్తు – తదనంతర చర్య జతలలో సరికానిది ఏది?
A. 1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్ – తర్వాత గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ ఏర్పాటు
B. 1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్ – జె.సి. పంత్ నేతృత్వంలో ఉన్నత స్థాయి కమిటీ
C. 2001 గుజరాత్ భూకంపం – గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ
D. 2004 సునామీ – విపత్తు నిర్వహణ చట్టం 2005
Answer & explanation
Correct: A — 1999 ఒడిశా సూపర్ సైక్లోన్ – తర్వాత గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ ఏర్పాటు
గుజరాత్ రాష్ట్ర విపత్తు నిర్వహణ అథారిటీ ఏర్పడింది 2001 గుజరాత్ భూకంపం తర్వాత, ఒడిశా తుఫాను తర్వాత కాదు. మిగిలిన మూడు జతలు నోట్స్ ప్రకారం సరైనవి. ఒడిశా తుఫాను తర్వాత ఉన్నత స్థాయి కమిటీ ఏర్పడగా, గుజరాత్ సంస్థ 2001 భూకంపం ఫలితం అని గుర్తుంచుకోండి.
భారతదేశంలో విపత్తు నిర్వహణ పరిణామంపై సరైన ప్రవచనం ఏది?
A. ప్రారంభం నుంచే NDMA ప్రధాన బాధ్యత వహించింది
B. ప్రారంభంలో విపత్తు సహాయం రాష్ట్రాల బాధ్యత (వ్యవసాయ శాఖ, తర్వాత హోంశాఖ)
C. పదవ పంచవర్ష ప్రణాళికకు ముందే ప్రత్యేక చట్టం ఉండేది
D. 2005 చట్టం సహాయ కేంద్రిత విధానాన్ని మరింత బలపరిచింది
Answer & explanation
Correct: B — ప్రారంభంలో విపత్తు సహాయం రాష్ట్రాల బాధ్యత (వ్యవసాయ శాఖ, తర్వాత హోంశాఖ)
ప్రారంభంలో కరవు, వరద సహాయమే ప్రధానంగా రాష్ట్రాల బాధ్యతగా ఉండేది; ఆ బాధ్యత వ్యవసాయ శాఖ నుంచి హోంశాఖకు మారింది. NDMA 2005 చట్టం తర్వాత ఏర్పడింది, ఆ చట్టం సహాయ కేంద్రిత విధానం నుండి సంపూర్ణ విధానానికి మార్పు తెచ్చింది.