State Affairs (AP & TS) – Current Affairs · 15 Oct 2026

సరస్ (SARAS — Sale of Articles of Rural Artisans Society) మేళాలు గ్రామీణ మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలు (SHGs) తయారుచేసిన హస్తకళలు, చేనేత, ఆహార ఉత్పత్తులను నేరుగా వినియోగదారులకు విక్రయించే వేదికలు. వీటిని దీనదయాళ్ అంత్యోదయ యోజన – జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM) కింద కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ నిర్వహిస్తుంది. ఏడాదికి ₹1 లక్షకు పైగా ఆదాయం సాధించే SHG మహిళను 'లఖ్‌పతి దీదీ' అంటారు.

కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ SERP సంయుక్తంగా విజయవాడ పున్నమి ఘాట్‌లో 13–31 అక్టోబర్ వరకు నిర్వహిస్తున్న జాతీయ సరస్ మేళాను రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 15 అక్టోబర్ 2026న లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. గ్రామీణ మహిళలు సంపద సృష్టికర్తలుగా, అభివృద్ధికి చోదకులుగా ఎదుగుతున్నారని, లఖ్‌పతి దీదీలను 'క్రోర్‌పతి దీదీలు'గా మార్చడమే తదుపరి లక్ష్యమని, అభివృద్ధి ప్రతి గ్రామానికీ చేరితేనే 2047 నాటికి వికసిత భారత్ సాధ్యమని ఆమె అన్నారు. గవర్నర్ ఎస్. అబ్దుల్ నజీర్, CM చంద్రబాబు నాయుడు, డిప్యూటీ CM పవన్ కళ్యాణ్, కేంద్ర మంత్రులు శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్, కె. రామ్మోహన్ నాయుడు, పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్, కమలేశ్ పాశ్వాన్ పాల్గొన్నారు.

SHG మహిళలకు మధ్యవర్తులు లేకుండా దేశవ్యాప్త మార్కెట్ లభిస్తుంది; ప్రతి జిల్లాలో SHE మార్ట్‌లు వస్తే ఏడాది పొడవునా అమ్మకాలకు వేదిక ఏర్పడుతుంది. ఏపీ DWCRA (డ్వాక్రా) నమూనాను జాతీయ స్థాయిలో మార్కెటింగ్‌కు ఆదర్శంగా తీసుకుంటామని కేంద్రం చెప్పడం రాష్ట్రానికి గుర్తింపు.

ఏటికొప్పాక బొమ్మలు తయారుచేసే ఒక SHG సరస్ మేళాలో ఇతర రాష్ట్రాల వ్యాపారులతో పరిచయం పెంచుకుని, తర్వాత తమ జిల్లాలోని SHE మార్ట్ ద్వారా ఏడాది పొడవునా అమ్మకాలు కొనసాగిస్తే ఆదాయం స్థిరంగా పెరుగుతుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: విజయవాడలో జాతీయ సరస్ మేళాను రాష్ట్రపతి ప్రారంభించారు.

ఎల్ నినో అంటే మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల జలాలు సాధారణం కంటే వేడెక్కడం; ఇది భారత్‌లో రుతుపవన వర్షాలను బలహీనపరుస్తుంది. 2026లో నైరుతి రుతుపవన వర్షపాతం సాధారణం కంటే 12.6% తక్కువ కావడంతో తెలంగాణలోని కృష్ణా, గోదావరి బేసిన్ జలాశయాల్లో నిల్వలు భారీగా పడిపోయాయి; ఎల్ నినోపై కార్యాచరణ ప్రణాళిక సిద్ధం చేయాలని సీఎం ఇప్పటికే అధికారులను ఆదేశించారు.

15 అక్టోబర్ 2026న మంత్రులతో సమీక్ష అనంతరం ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ఈ ఎల్ నినో దశను 'అపూర్వమైనది'గా పేర్కొంటూ, ఈ సీజన్‌లో ఒక పంటను వాయిదా వేయాలని, ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే వరి వేయవద్దని రైతులకు విజ్ఞప్తి చేశారు. కృష్ణా బేసిన్ జలాశయాల్లో గత ఏడాదితో పోలిస్తే 72%, గోదావరి బేసిన్‌లో 42% తక్కువ నీరు ఉందని; మొత్తం నిల్వ సుమారు 200 టీఎంసీలు మాత్రమేనని (ఈ సమయానికి సాధారణంగా 462 టీఎంసీలు) తెలిపారు. అక్టోబర్‌లో విద్యుత్ డిమాండ్ 20,000 MW దాటిందని (సాధారణంగా 15,000 MW), జూలై 2027 రుతుపవనాల వరకు నీరు, విద్యుత్ పొదుపు చేయాలని కోరారు. పంట వాయిదాతో ఉపాధి కోల్పోయే వ్యవసాయ కూలీలకు VB-G RAM G కింద సాగునీటి, నాలా పనులు కల్పిస్తామని చెప్పారు.

అందుబాటులో ఉన్న కొద్దిపాటి నీటిని తాగునీటికి, విద్యుత్‌కు ప్రాధాన్యంగా కాపాడుకోవచ్చు; నీరు లేక పంట ఎండిపోయి రైతులు నష్టపోయే ప్రమాదం తగ్గుతుంది. కరువు నిర్వహణ, పంటల వైవిధ్యం, ఎల్ నినో ప్రభావాలు రాష్ట్ర గ్రూప్స్ పరీక్షల్లో ముఖ్యమైన అంశాలు.

ఒక రైతు యాసంగిలో వరి బదులు భూమిని ఖాళీగా ఉంచి లేదా తక్కువ నీటి పంట వేసి, ఆ కాలంలో ఉపాధి పనుల్లో కూలీ పొందితే — బోరు ఎండిపోయి పంట నష్టపోయే ప్రమాదం తప్పుతుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: ఎల్ నినో దృష్ట్యా ఒక పంట వాయిదా వేయాలని TS సీఎం విజ్ఞప్తి (వార్తా నివేదికల ఆధారంగా — అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).