Science, Technology & Defence – Current Affairs · 24 Oct 2026 · Practice MCQs

Correct: C — నావల్ మెటీరియల్స్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీ (NMRL)

AIP శక్తి మాడ్యూల్‌ను DRDO కు చెందిన నావల్ మెటీరియల్స్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీ (NMRL) అభివృద్ధి చేసింది. ఇది ఫాస్ఫారిక్ యాసిడ్ ఇంధన ఘటం సాంకేతికతపై పనిచేస్తుంది, తయారీ బాధ్యత L&T కు బదిలీ అయింది. విశాఖపట్నంలోని NSTL టార్పిడోల వంటి నౌకాదళ ఆయుధాలపై, కొచ్చిలోని NPOL సోనార్ వ్యవస్థలపై పనిచేస్తాయి. హైదరాబాద్‌లోని DRDL క్షిపణుల అభివృద్ధికి ప్రసిద్ధి; నాలుగూ నౌకాదళ సంబంధిత పేర్లు కావడంతో ఏ ప్రయోగశాల ఏ పని చేస్తుందో గుర్తుంచుకోవాలి.

Correct: A — ఉపరితలానికి రాకుండా ఎక్కువ రోజులు నీటి అడుగున ఉండగలగడం

సాధారణ డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గామి బ్యాటరీలు ఛార్జ్ చేసుకునేందుకు తరచూ ఉపరితలానికి లేదా స్నార్కెల్ లోతుకు రావాలి, ఆ సమయంలో శత్రువుకు సులభంగా దొరుకుతుంది. AIP వ్యవస్థ బయటి గాలి అవసరం లేకుండానే విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసి, జలాంతర్గామి ఎక్కువ రోజులు నీటి అడుగున నిశ్శబ్దంగా ఉండేలా చేస్తుంది. అపరిమిత దూరం అణు జలాంతర్గాముల లక్షణం, వాటికి AIP అవసరమే ఉండదు. వేగం పెంచడం లేదా ఖండాంతర క్షిపణులు ప్రయోగించడం AIP ఉద్దేశం కాదు.

Correct: B — కల్వరి తరగతి

AIP మాడ్యూల్‌ను మజగాన్ డాక్ షిప్‌బిల్డర్స్‌లో కల్వరి తరగతి జలాంతర్గామిలో 2027 ప్రారంభంలో అమర్చుతారు. కల్వరి తరగతి ఫ్రెంచ్ స్కార్పీన్ డిజైన్ ఆధారంగా ప్రాజెక్ట్-75 కింద భారత్‌లో నిర్మించిన డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాములు. అరిహంత్ తరగతి అణుశక్తితో నడిచే బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గాములు, వాటికి AIP అవసరం లేదు. సింధుఘోష్ రష్యా రూపకల్పన, శిశుమార్ జర్మనీ రూపకల్పన గల పాత తరగతులు; ఈ ప్రాజెక్టులో అవి లేవు.

Correct: D — భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ (IITM), ఢిల్లీ శాఖ

AATAL ప్రయోగశాలను భూ విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన భారత ఉష్ణమండల వాతావరణ శాస్త్ర సంస్థ (IITM) ఢిల్లీ శాఖలో డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ ప్రారంభించారు. IITM ప్రధాన కేంద్రం పుణెలో ఉంది, ఢిల్లీ శాఖ రాజధాని ప్రాంత వాయు నాణ్యతపై ప్రత్యేకంగా పనిచేస్తుంది. IMD అదే మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఉన్నా అది వాతావరణ సూచనల సంస్థ. CPCB కాలుష్య నియంత్రణ నిబంధనలు అమలు చేస్తుంది, NEERI పర్యావరణ ఇంజినీరింగ్ పరిశోధన చేసే CSIR ప్రయోగశాల.

Correct: A — మిషన్ మౌసమ్

AATAL ప్రయోగశాల భూ విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ 'మిషన్ మౌసమ్' కింద ఏర్పాటైంది; వాతావరణ, వాయు నాణ్యత అంచనాల సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ఈ మిషన్ లక్ష్యం. జాతీయ స్వచ్ఛ వాయు కార్యక్రమం (NCAP) పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో నగరాల కాలుష్యం తగ్గించే వేరే కార్యక్రమం, కాబట్టి ఇదే అతిదగ్గరి తప్పు ఎంపిక. డీప్ ఓషన్ మిషన్ సముద్ర వనరుల అన్వేషణకు సంబంధించినది. జాతీయ వాతావరణ మార్పు కార్యాచరణ ప్రణాళిక 2008లో ప్రారంభమైన విస్తృత విధానం, ఈ ప్రయోగశాలతో నేరుగా సంబంధం లేదు.

Correct: B — AIRWISE

AATAL ప్రయోగశాల IITM కు చెందిన 'AIRWISE' వ్యవస్థతో అనుసంధానమై ఉంది; ఇది 400 మీటర్ల సూక్ష్మస్థాయిలో రాబోయే 72 గంటల వాయు నాణ్యత అంచనాలు ఇస్తుంది. ప్రయోగశాల కాలుష్య మూలాలను గుర్తిస్తే, AIRWISE రాబోయే రోజుల్లో కాలుష్యం ఎలా ఉంటుందో అంచనా వేస్తుంది. SAFAR కూడా IITM రూపొందించిన పాత వాయు నాణ్యత సమాచార వ్యవస్థ కావడంతో ఇదే అతిదగ్గరి తప్పు ఎంపిక. SAMEER కాలుష్య నియంత్రణ మండలి మొబైల్ యాప్, MAUSAM భారత వాతావరణ శాఖ యాప్.