Science, Technology & Defence – Current Affairs · 23 Oct 2026

రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 23 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఆర్మీ కమాండర్ల సదస్సులో భారత సైన్యం 'ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్ 2026'ను విడుదల చేశారు. యుద్ధ స్వరూపంలో వేగంగా వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా సైన్యాన్ని సాంకేతికతతో సన్నద్ధమైన, పరిస్థితులకు తగ్గట్టు మారగల దళంగా తీర్చిదిద్దే సమగ్ర చట్రంగా రక్షణ శాఖ దీనిని అభివర్ణించింది. ఇదే సదస్సులో వార్షిక 'UN జర్నల్' కూడా ఆవిష్కరించారు.

డ్రోన్లు, కృత్రిమ మేధ, ఖచ్చితమైన ఆయుధాలు, బహుళ-రంగ (multi-domain) ఆపరేషన్లు, మానవ–మానవరహిత వ్యవస్థల సమన్వయం, సైనికుల సాధికారత, త్రివిధ దళాల సంయుక్తత, సాంకేతిక అంతరాయాలను తట్టుకునే లాజిస్టిక్స్ డాక్ట్రిన్ ప్రధానాంశాలు. ఆత్మనిర్భరత, 'హోల్-ఆఫ్-నేషన్' విధానానికి ప్రాధాన్యమిస్తూ ఇది 'డిఫెన్స్ ఫోర్సెస్ విజన్ 2047'కు అనుగుణంగా రూపొందింది. రాబోయే 20–30 ఏళ్లకు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక దృష్టి ఉండాలని, ఇతర రంగాల ప్రాధాన్యం పెరిగినా భూతల దళాలు అనివార్యమేనని రాజ్‌నాథ్ పేర్కొన్నారు.

భవిష్యత్ యుద్ధాలకు సైన్యం శిక్షణ, సేకరణ, నిర్మాణ మార్పులకు ఏకీకృత దిశానిర్దేశం లభిస్తుంది.

సరిహద్దులో ఒక పదాతిదళ యూనిట్ ముందుగా నిఘా డ్రోన్‌ను పంపి, AI విశ్లేషణతో శత్రు స్థావరాలను గుర్తించి, ఆ తర్వాతే సైనికులను ముందుకు పంపితే — ప్రాణనష్టం తగ్గి కచ్చితత్వం పెరుగుతుంది; ఇదే 'మానవ–మానవరహిత సమన్వయం'.

23 అక్టోబర్ 2026: ఆర్మీ కమాండర్ల సదస్సు ముగింపు రోజున ల్యాండ్ వార్‌ఫేర్ డాక్ట్రిన్ 2026 విడుదలైంది.

రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ 21 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL)తో సుమారు ₹770 కోట్ల ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. దీని ద్వారా భారత సైన్యానికి ఇంప్రూవ్డ్ లో లెవల్ లైట్ వెయిట్ రాడార్లు (LLLR-I) సరఫరా అవుతాయి. రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ సమక్షంలో ఈ ఒప్పందం జరిగింది.

తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరే లక్ష్యాలను గుర్తించడం ఈ రాడార్ ప్రత్యేకత. ఫైటర్ విమానాల పరిమాణంలోని లక్ష్యాలతో పాటు చిన్న (మినీ), అతి చిన్న (మైక్రో) డ్రోన్లను గుర్తించి ట్రాక్ చేస్తుంది; ఏ లక్ష్యాన్ని ముందుగా ఎదుర్కోవాలో ప్రాధాన్యక్రమం కూడా నిర్ణయిస్తుంది. ఇటీవలి సంఘర్షణల్లో డ్రోన్ దాడులు పెరిగిన నేపథ్యంలో మానవరహిత వైమానిక వ్యవస్థల (UAS) ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి ఇది కీలకం. వైమానిక రక్షణ వేదికల స్వదేశీకరణలో ఇది ముఖ్యమైన అడుగు అని, MSMEలకు కూడా ప్రోత్సాహం లభిస్తుందని రక్షణ శాఖ పేర్కొంది.

డ్రోన్ దాడుల నుంచి సైనిక స్థావరాలు, కీలక మౌలిక వసతులకు రక్షణ పెరుగుతుంది; స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తికి ఊతం.

రాత్రివేళ సరిహద్దు దాటి వచ్చిన చిన్న డ్రోన్‌ల గుంపును LLLR-I గుర్తించి, ఆయుధాలు మోస్తున్నట్టు కనిపించిన డ్రోన్‌కు మొదటి ప్రాధాన్యం ఇస్తే — వైమానిక రక్షణ తుపాకులు ముందుగా ఆ ముప్పునే నిర్వీర్యం చేయవచ్చు.

21 అక్టోబర్ 2026: సైన్యానికి LLLR-I రాడార్ల కోసం BELతో రక్షణ శాఖ సుమారు ₹770 కోట్ల ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

NASA మార్స్ రోవర్ పెర్సెవరెన్స్ 11 అక్టోబర్ 2026 నాటికి అంగారకుడిపై మొత్తం 28.10 మైళ్లు (45.22 కి.మీ.) ప్రయాణించి, ఇతర గ్రహంపై అత్యధిక దూరం నడిచిన వాహనంగా కొత్త రికార్డు నెలకొల్పింది. ఇంతవరకు ఈ రికార్డు ఆపర్చునిటీ రోవర్ పేరిట 28.06 మైళ్లు (45.16 కి.మీ.)గా ఉండేది. ఆపర్చునిటీకి ఈ దూరం చేరడానికి సుమారు 14 ఏళ్లు పట్టగా, పెర్సెవరెన్స్ కేవలం సుమారు 5.5 ఏళ్లలోనే చేరింది.

ఈ వేగానికి ప్రధాన కారణం స్వయంచాలక నావిగేషన్ వ్యవస్థ 'AutoNav' — రోవర్ తన కెమెరాలతో భూభాగాన్ని విశ్లేషించి తానే మార్గం ఎంచుకుంటుంది; మొత్తం ప్రయాణంలో 90% పైగా దీని ద్వారానే జరిగింది. పెర్సెవరెన్స్ ఫిబ్రవరి 2021లో జెజెరో క్రేటర్‌లో దిగి, ప్రాచీన సూక్ష్మజీవుల ఆనవాళ్ల కోసం రాతి నమూనాలు సేకరిస్తోంది. అసలు ప్రణాళికలో గరిష్ఠంగా 12.4 మైళ్ల ప్రయాణమే ఉండగా, ఇప్పుడు దానికి రెట్టింపు కంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించింది.

స్వయంచాలక నావిగేషన్ సాంకేతికత భవిష్యత్ చంద్ర, అంగారక మిషన్లలో ఎక్కువ ప్రదేశాలను వేగంగా అన్వేషించడానికి మార్గం చూపుతుంది.

భూమి నుంచి పంపే ప్రతి ఆదేశం అంగారకుడికి చేరడానికి నిమిషాలు పడుతుంది; ప్రతి అడుగుకూ ఆదేశం కోసం ఎదురుచూసే రోవర్ కంటే, రాళ్లను తానే గుర్తించి తప్పించుకునే AutoNav రోవర్ ఒకే రోజులో ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువ దూరం వెళ్లగలదు.

23 అక్టోబర్ 2026: పెర్సెవరెన్స్ అంగారకుడిపై అత్యధిక ప్రయాణ దూరం (45.22 కి.మీ.) రికార్డు పరీక్షల దృష్ట్యా కీలకాంశంగా నిలిచింది.

DRDOకు చెందిన పుణెలోని ఆర్మమెంట్ రీసెర్చ్ & డెవలప్‌మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (ARDE) భారత తొలి స్వదేశీ 20 mm ఏవియేషన్ గన్, టరెట్ వ్యవస్థ అభివృద్ధికి SSS డిఫెన్స్, కళ్యాణి గ్రూప్‌లను అభివృద్ధి-మరియు-ఉత్పత్తి భాగస్వాములు (DcPP)గా ఎంపిక చేసింది. పోటీ బిడ్డింగ్ ప్రక్రియ ద్వారా ఈ రెండు సంస్థలు ఎంపికయ్యాయి. 'DcPP' విధానంలో పరిశ్రమ అభివృద్ధి దశ నుంచే భాగస్వామిగా ఉండి, తర్వాత ఉత్పత్తి కూడా చేపడుతుంది.

ఈ వ్యవస్థను HAL తయారుచేసే ALH Mk-IV 'రుద్ర', తేలికపాటి యుద్ధ హెలికాప్టర్ 'ప్రచండ్'లకు అమరుస్తారు. ప్రస్తుతం వీటిలో ఫ్రెంచ్ డిజైన్ THL-20 టరెట్, యూరోపియన్ M621 ఫిరంగులు ఉన్నాయి — వాటి స్థానాన్ని ఈ స్వదేశీ వ్యవస్థ భర్తీ చేస్తుంది. అభివృద్ధికి సుమారు 2 ఏళ్లు పడుతుంది; ట్రయల్స్ తర్వాత అత్యల్ప బిడ్డర్‌కు 60%, రెండో భాగస్వామికి 40% ఉత్పత్తి ఆర్డర్లు దక్కుతాయి. హెలికాప్టర్ ఆయుధాల స్వదేశీకరణ కోసం ARDE, HAL 2025లో MoU కుదుర్చుకున్నాయి.

కీలక హెలికాప్టర్ ఆయుధాలకు విదేశీ దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గి, విడిభాగాల సరఫరా, నిర్వహణ దేశంలోనే సాధ్యమవుతుంది.

యుద్ధ సమయంలో విదేశీ సరఫరాదారు విడిభాగాలు ఆపేస్తే దిగుమతి గన్‌లు నిరుపయోగం అవుతాయి; అదే స్వదేశీ గన్ అయితే పుణె, హైదరాబాద్ పరిశ్రమల నుంచే రోజుల్లో విడిభాగాలు అందుతాయి.

23 అక్టోబర్ 2026: స్వదేశీ 20 mm ఏవియేషన్ గన్ కోసం SSS డిఫెన్స్, కళ్యాణి గ్రూప్ DcPPలుగా ఎంపికైనట్లు వెల్లడైంది.