Science, Technology & Defence – Current Affairs · 19 Oct 2026

రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) ప్రయోగశాల రీసెర్చ్ & డెవలప్‌మెంట్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (ఇంజనీర్స్) — R&DE(E), పుణే — 30 mm కవచ ఛేదక (AP) గుళ్లను తట్టుకునేలా STANAG 4569 లెవెల్-6 ప్రమాణ తేలికపాటి కవచ ప్యానెళ్లను అభివృద్ధి చేసింది. పలు డిజైన్ దశలు, సిమ్యులేషన్ల తర్వాత అంతర్గత పరీక్షల్లో అవసరమైన ప్రమాణాలను సాధించినట్లు నివేదికలు తెలిపాయి; ప్యానెళ్ల తయారీకి కొత్త ఉత్పత్తి పద్ధతినీ రూపొందించారు.

ఈ సాంకేతికతను భారత పరిశ్రమకు బదిలీ చేసేందుకు (ToT) DRDO 1 అక్టోబర్ 2026న ఆసక్తి వ్యక్తీకరణ (EoI) ఆహ్వానించింది — కేటగిరీ 'A', మూడు లైసెన్సులు; ToT ప్యాకేజీలో మెటీరియల్ జాబితా, తయారీ ప్రక్రియ, నాణ్యత హామీ ప్రణాళిక, పరీక్ష వివరాలు ఉంటాయి. ఈ ప్యానెళ్లు ప్రధాన యుద్ధ ట్యాంకులు, తేలికపాటి ట్యాంకులు, ఫ్యూచర్ ఇన్‌ఫాంట్రీ కంబాట్ వెహికల్స్ (FICV) కోసం ఉద్దేశించినవి.

తేలికైన కవచం వల్ల యుద్ధ వాహనాల వేగం, చలనశీలత పెరుగుతాయి — ముఖ్యంగా లద్దాఖ్ వంటి ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో; దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గి ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యానికి తోడ్పడుతుంది.

ఒక సైనికుడు బరువైన ఇనుప కవచం బదులు అంతే రక్షణ ఇచ్చే తేలికైన జాకెట్ వేసుకుంటే వేగంగా కదలగలడు — ట్యాంకులకు తేలికపాటి కవచం కూడా అదే ప్రయోజనం ఇస్తుంది.

అక్టోబర్ 2026: R&DE(E) పుణే అభివృద్ధి చేసిన STANAG-6 తేలికపాటి కవచ సాంకేతికత బదిలీకి DRDO EoI ఆహ్వానించింది (1 అక్టోబర్).

కేంద్ర శాస్త్ర సాంకేతిక విభాగం (DST) పరిధిలోని టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ బోర్డ్ (TDB) 16 అక్టోబర్ 2026న బెంగళూరుకు చెందిన క్వాంటం సైబర్‌సెక్యూరిటీ సంస్థ QNu ల్యాబ్స్‌తో ₹150 కోట్ల నిధుల ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఇది భారత క్వాంటం-సెక్యూర్, సెన్సింగ్ నెట్‌వర్క్‌లకు దేశీయ వెన్నెముకను నిర్మించే ₹300 కోట్ల ప్రాజెక్టులో భాగం; నిధులు ప్రభుత్వ రీసెర్చ్ డెవలప్‌మెంట్ & ఇన్నోవేషన్ (RDI) ఫండ్ నుంచి ఆప్షనల్లీ కన్వర్టిబుల్ డెట్ (OCD) రూపంలో అందుతాయి.

ప్రాజెక్టు నాలుగు విభాగాలపై దృష్టి పెడుతుంది — గుర్తింపు భద్రత (క్వాంటం-సెక్యూర్ PUF, క్వాంటం-సేఫ్ TPM), స్థాన సమగ్రత (కాంపాక్ట్ క్వాంటం మాగ్నెటోమీటర్లు), నెట్‌వర్క్ భద్రత (చిప్, ఉపగ్రహ ఆధారిత QKD), సమయ సమగ్రత (అటామిక్ క్లాక్ సాంకేతికత). ఈ సాంకేతికతలను TRL 4–5 నుంచి TRL 9కి — వాణిజ్య వినియోగ దశకు — తీసుకెళ్లడం లక్ష్యం.

బ్యాంకింగ్, రక్షణ, టెలికాం నెట్‌వర్క్‌లను భవిష్యత్ క్వాంటం కంప్యూటర్ దాడుల నుంచి రక్షించే దేశీయ సాంకేతికత అభివృద్ధి — జాతీయ క్వాంటం మిషన్ (2023) లక్ష్యాలకు బలం.

రెండు బ్యాంకు శాఖల మధ్య డబ్బు బదిలీ సందేశాన్ని ఎవరైనా మధ్యలో దొంగచాటుగా చదవడానికి ప్రయత్నిస్తే, QKD వ్యవస్థ ఆ ప్రయత్నాన్ని వెంటనే గుర్తించి కొత్త కీ సృష్టిస్తుంది — సందేశం సురక్షితంగా ఉంటుంది.

16 అక్టోబర్ 2026: క్వాంటం-సెక్యూర్ సాంకేతికతల కోసం TDB, QNu ల్యాబ్స్ ₹150 కోట్ల ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి.

NITI ఆయోగ్ ఫ్రాంటియర్ టెక్ హబ్ అక్టోబర్ 2026 మధ్యలో న్యూఢిల్లీలో 'డేటా సెంటర్ ఎవాల్యుయేషన్ ఫ్రేమ్‌వర్క్'ను విడుదల చేసింది. డేటా సెంటర్ పెట్టుబడి ప్రతిపాదనలను రాష్ట్రాలు ఆమోదించే ముందు విద్యుత్, నీరు, భూమి, కనెక్టివిటీ సంసిద్ధతను క్రమపద్ధతిలో అంచనా వేయడానికి ఇది నిర్ణయ-సహాయక సాధనం — కొత్త చట్టబద్ధ అనుమతి వ్యవస్థ కాదు; రాష్ట్రాలు తమ ప్రాధాన్యాలకు అనుగుణంగా మార్చుకోవచ్చు. విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖ, MeitYతో కలిసి రూపొందించారు.

ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఐదు స్తంభాలు — విద్యుత్ & శక్తి; నీరు & శీతలీకరణ; స్థల ఎంపిక & పర్యావరణ సుస్థిరత; ఆర్థిక & వ్యూహాత్మక విలువ; విధానం, పాలన & అమలు. 20–30 ఏళ్ల కాలానికి కాలానుగుణ నీటి లభ్యత అంచనా వేసి, ప్రస్తుత నీటి వినియోగదారులకు రక్షణ కల్పించాలని, ప్రోత్సాహకాలను నైపుణ్యాలు, ఆవిష్కరణ, సుస్థిర వనరుల వినియోగం వంటి ఫలితాలతో ముడిపెట్టాలని సూచించింది. భారత డేటా సెంటర్ సామర్థ్యం 2020లో ~375 MW నుంచి ఇప్పుడు ~1.5 GWకి పెరిగిందని పేర్కొంది.

AI, క్లౌడ్ డిమాండ్‌తో డేటా సెంటర్లు వేగంగా పెరుగుతున్న వేళ — వాటి వల్ల స్థానిక విద్యుత్, తాగునీటి సరఫరాపై ఒత్తిడి పడకుండా రాష్ట్రాలు ముందే ప్రణాళిక వేసుకోవచ్చు.

ఒక జిల్లాలో పెద్ద డేటా సెంటర్‌కు అనుమతి ఇవ్వబోయే ముందు, వేసవిలో ఆ ప్రాంత చెరువుల్లో నీరు సరిపోతుందా, గ్రామాల తాగునీటికి కొరత రాదా అని ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం అధికారులు ముందే లెక్కిస్తారు.

అక్టోబర్ 2026: NITI ఆయోగ్ ఫ్రాంటియర్ టెక్ హబ్ రాష్ట్రాల కోసం డేటా సెంటర్ ఎవాల్యుయేషన్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను విడుదల చేసింది.