Science, Technology & Defence – Current Affairs · 17 Oct 2026

INDRA అనేది భారత్–రష్యా మధ్య 2003 నుంచి జరుగుతున్న ద్వైపాక్షిక సైనిక విన్యాసాల శ్రేణి. 2026 నౌకాదళ ఎడిషన్ రష్యా పసిఫిక్ తీరంలోని వ్లాదివోస్తోక్ కేంద్రంగా 13–18 అక్టోబర్ 2026 వరకు జరుగుతోంది. భారత నౌకాదళం తరఫున శివాలిక్-క్లాస్ గైడెడ్ మిస్సైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS సహ్యాద్రి 10 అక్టోబర్‌న వ్లాదివోస్తోక్ చేరుకుంది; రష్యా పసిఫిక్ ఫ్లీట్ తరఫున కార్వెట్ 'అల్దార్ సిడెన్‌జాపోవ్' పాల్గొంటోంది.

విన్యాసం రెండు దశల్లో జరుగుతుంది — హార్బర్ దశలో వృత్తిపరమైన సమావేశాలు, ప్రణాళిక, క్రీడా-సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు; సముద్ర దశలో (సుమారు 16 అక్టోబర్ నుంచి, జపాన్ సముద్రంలో) సమన్వయ నౌకా విన్యాసాలు, సమాచార మార్పిడి, వాయు రక్షణ, సముద్ర భద్రతా విన్యాసాలు.

రెండు నౌకాదళాల మధ్య పరస్పర కార్యాచరణ సామర్థ్యం (interoperability), ఉత్తమ పద్ధతుల మార్పిడి పెరుగుతుంది. రష్యాతో దీర్ఘకాల రక్షణ భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది; భారత నౌకాదళం సుదూర సముద్రాల్లో (పసిఫిక్) కార్యకలాపాలు నిర్వహించే సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. 'మహాసాగర్' (MAHASAGAR) దార్శనికతలో భాగంగా ప్రభుత్వం దీన్ని చూపుతోంది.

రెండు దేశాల నౌకలు కలిసి ఒక సముద్ర దొంగల ముఠాను అడ్డుకోవాల్సి వస్తే, ఒకే రేడియో సంకేతాలు, ఒకే వ్యూహ భాష తెలిసి ఉంటేనే వేగంగా స్పందించగలవు — INDRA వంటి విన్యాసాలు ఆ సమన్వయాన్ని ముందుగానే సాధన చేయిస్తాయి.

13–18 అక్టోబర్ 2026: వ్లాదివోస్తోక్‌లో INDRA 2026 — INS సహ్యాద్రి భాగస్వామ్యం.

భారత తొలి మానవ సహిత అంతరిక్ష యాత్ర 'గగన్‌యాన్'లో ఆర్బిటల్ మాడ్యూల్ రెండు భాగాలుగా ఉంటుంది — వ్యోమగాములు ఉండే క్రూ మాడ్యూల్ (CM), ప్రొపల్షన్, విద్యుత్ వ్యవస్థలు ఉండే సర్వీస్ మాడ్యూల్ (SM). భూమికి తిరిగి వచ్చే ముందు ఈ రెండూ కచ్చితంగా విడిపోవాలి; అప్పుడే క్రూ మాడ్యూల్ సురక్షితంగా వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి సముద్రంలో దిగుతుంది.

తిరువనంతపురంలోని విక్రమ్ సారాభాయ్ అంతరిక్ష కేంద్రం (VSSC)లో CM–SM సమీకృత నిర్మాణాన్ని పోలిన, విస్తృత పరికరాలు అమర్చిన రిగ్‌పై ISRO విభజన పరీక్షల శ్రేణిని పూర్తి చేసింది (16 అక్టోబర్ 2026 ప్రకటన). వరుస క్రమంలో జరిగే పైరోటెక్నిక్ విభజన, రెండు మాడ్యూళ్ల మధ్య అంబిలికల్ (విద్యుత్/డేటా) కనెక్షన్ల కత్తిరింపును పరీక్షించారు. ఏవియానిక్స్, ఇనర్షియల్ నావిగేషన్, వెనుక & శంఖాకార ఉష్ణ కవచాల ఉష్ణ రక్షణ వ్యవస్థ విభజన షాక్‌ను తట్టుకున్నాయని, విభజన వ్యవస్థ డిజైన్ సరిపోతుందని నిర్ధారణ అయింది.

వ్యోమగాముల భద్రతకు కీలకమైన విభజన వ్యవస్థ ధృవీకరణతో తొలి మానవరహిత మిషన్ G1 (వ్యోమమిత్ర హ్యూమనాయిడ్‌తో) 2026లోనే ప్రయోగించే దిశగా ముందడుగు. గగన్‌యాన్ విజయం భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ (2035 నాటికి), 2040 నాటికి చంద్రుడిపై భారతీయుడు వంటి లక్ష్యాలకు పునాది; అంతరిక్ష పరిశ్రమ, ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి.

రెండు బోగీలను కలిపే కప్లింగ్ ఒక్క సెకనులో, ఎలాంటి కుదుపు లేకుండా విడిపోవాలంటే ముందుగా భూమిపై వందసార్లు పరీక్షిస్తారు. గగన్‌యాన్‌లో అదే పని అంతరిక్షంలో — విఫలమైతే వ్యోమగాముల ప్రాణాలకే ముప్పు; అందుకే భూమిపై ఇంత కఠిన పరీక్షలు.

16 అక్టోబర్ 2026: గగన్‌యాన్ CM–SM విభజన పరీక్షలు VSSCలో విజయవంతం.

నక్షత్రాల మధ్య ఉండే ధూళి (interstellar dust) నక్షత్రాల కాంతిని ఎలా మారుస్తుందో అధ్యయనం చేసే NASA 'PUFFINS' (Polarimetry in the Ultraviolet to Find Features in INterStellar dust) స్మాల్‌శాట్ మిషన్‌కు బెంగళూరులో జన్మించిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త డా. రమ్య అంచె ప్రిన్సిపల్ ఇన్వెస్టిగేటర్ (PI)గా ఎంపికయ్యారు. ఆమె యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అరిజోనా స్టీవార్డ్ అబ్జర్వేటరీలో అసిస్టెంట్ రీసెర్చ్ ప్రొఫెసర్; PhD బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA) నుంచి.

NASA ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ పయనీర్స్ కార్యక్రమం కింద సుమారు $20 మిలియన్ల ఈ మిషన్‌ను యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అరిజోనా, మెక్‌డొనాల్డ్ అబ్జర్వేటరీ (యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్సాస్, ఆస్టిన్) సంయుక్తంగా చేపడతాయి. దిగువ భూకక్ష్యలోని 25 సెం.మీ. (సుమారు 10 అంగుళాల) అతినీలలోహిత (UV) టెలిస్కోప్ సుమారు 70 నక్షత్రాల కాంతి ధ్రువణాన్ని (polarisation) కొలుస్తుంది — దాదాపు మూడు దశాబ్దాల తర్వాత UV స్పెక్ట్రోపోలారిమెట్రీని పునరుద్ధరిస్తుంది. ప్రయోగం 2029–30లో.

50 నానోమీటర్ల కంటే చిన్న ధూళి కణాల స్వభావం, నక్షత్రాంతర అయస్కాంత క్షేత్రాల పటం తెలుస్తాయి — నక్షత్రాలు, గ్రహాల పుట్టుకను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇవి కీలకం. NASA ప్రతిపాదిత 'హ్యాబిటబుల్ వరల్డ్స్ అబ్జర్వేటరీ'కి ఇది పూర్వగామి. భారతీయ సంస్థల్లో శిక్షణ పొందిన శాస్త్రవేత్తలు అంతర్జాతీయ మిషన్లకు నాయకత్వం వహించడం భారత విద్యార్థులకు స్ఫూర్తి.

పొగమంచులో నుంచి వచ్చే కారు హెడ్‌లైట్ కాంతి మసకబారి, రంగు మారినట్లు కనిపిస్తుంది; ఆ మార్పును బట్టి పొగమంచు ఎంత దట్టంగా ఉందో చెప్పవచ్చు. PUFFINS కూడా నక్షత్ర కాంతిలో వచ్చిన మార్పు (ధ్రువణం) ద్వారా మధ్యలోని ధూళి స్వభావాన్ని తెలుసుకుంటుంది.

అక్టోబర్ 2026: NASA PUFFINS మిషన్ PIగా డా. రమ్య అంచె.