Science, Technology & Defence – Current Affairs · 16 Oct 2026

నౌకాదళ బహుళ ప్రయోజన నౌకలు (Multi-Purpose Vessels — MPV) యుద్ధ నౌకల కంటే చిన్నవి కానీ బహుముఖ పాత్ర పోషించేవి — నిఘా, గస్తీ, లక్ష్యాల లాగుడు (target towing), ఆయుధ పరీక్షలకు మద్దతు, శిక్షణ, సహాయ కార్యక్రమాలు. నాలుగు MPVల నిర్మాణ ఒప్పందాన్ని మార్చి 2022లో లార్సెన్ & టూబ్రో (L&T)కు ఇచ్చారు; మొదటి నౌక సమర్థక్‌ను ఆగస్టు 2026లో నౌకాదళానికి అందజేశారు.

INS సమర్థక్‌ను ఉపరాష్ట్రపతి సి.పి. రాధాకృష్ణన్ 16 అక్టోబర్ 2026న కర్ణాటకలోని కార్వార్ నౌకాదళ స్థావరం INS కదంబలో నౌకాదళంలో చేర్చారు; నౌకాదళ ప్రధానాధికారి అడ్మిరల్ కృష్ణ స్వామినాథన్ పాల్గొన్నారు. తమిళనాడులోని కట్టుపల్లి షిప్‌యార్డ్‌లో మాడ్యులర్ పద్ధతిలో నిర్మించిన ఈ సుమారు 107 మీటర్ల నౌకలో 75%కు పైగా స్వదేశీ పరికరాలు, స్వదేశీ సెన్సార్లు–ఆయుధాలతో సమీకృత యుద్ధ వ్యవస్థ ఉన్నాయి. సముద్రంలో డ్రోన్లు, మానవరహిత పడవలను ప్రయోగించే 'మదర్‌షిప్'గా పనిచేయడం దీని ప్రత్యేకత.

మానవరహిత వ్యవస్థల యుగంలో డ్రోన్ మదర్‌షిప్ సామర్థ్యం నౌకాదళ నిఘా పరిధిని పెంచుతుంది; ఆయుధాలు, రాడార్లు, సెన్సార్ల పరీక్షలకు ప్రత్యేక వేదిక లభిస్తుంది. ప్రైవేట్ రంగ షిప్‌యార్డ్ నిర్మాణం 'మేక్ ఇన్ ఇండియా', ఆత్మనిర్భర్ భారత్‌కు ఉదాహరణ.

తుఫాను తర్వాత తీరంలో చిక్కుకున్న మత్స్యకారుల కోసం INS సమర్థక్ నుంచి పలు డ్రోన్లను ఒకేసారి ఎగరేసి విశాల ప్రాంతాన్ని వేగంగా గాలించవచ్చు.

16 అక్టోబర్ 2026: INS సమర్థక్ నౌకాదళంలో చేరిక.

GSAT-7 శ్రేణి సాయుధ దళాల ప్రత్యేక సైనిక కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాలు: GSAT-7 'రుక్మిణి' (2013) — నౌకాదళం; GSAT-7A (2018) — వైమానిక దళం; GSAT-7B — సైన్యం; GSAT-7C — వైమానిక దళం. GSAT-7C ప్రతిపాదనకు రక్షణ కొనుగోళ్ల మండలి (DAC) నవంబర్ 2021లో ఆమోదం తెలిపింది. న్యూస్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NSIL) ISRO వాణిజ్య విభాగం.

వరుణాస్త్ర నౌక నుంచి ప్రయోగించే, జలాంతర్గాములను దూరం నుంచే ఛేదించగల స్వదేశీ భారీ టార్పెడో (heavyweight torpedo). దీన్ని విశాఖపట్నంలోని DRDO నేవల్ సైన్స్ & టెక్నలాజికల్ లాబొరేటరీ (NSTL) అభివృద్ధి చేయగా, హైదరాబాద్ ప్రధాన కార్యాలయం గల భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL) ఉత్పత్తి చేస్తుంది. 15 అక్టోబర్ 2026న న్యూఢిల్లీలో అదనపు కార్యదర్శి & డైరెక్టర్ జనరల్ (అక్విజిషన్) ఎ. అన్బరసు సమక్షంలో రెండు ఒప్పందాలు కుదిరాయి — GSAT-7C కోసం NSILతో ₹2,563 కోట్లు, వరుణాస్త్ర టార్పెడోల కోసం BDLతో ₹1,543 కోట్లు; మొత్తం ₹4,106 కోట్లు.

IAF విమానాలు, రాడార్లు, గ్రౌండ్ స్టేషన్ల మధ్య సురక్షిత, అంతరాయం లేని ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్-కేంద్రిత యుద్ధ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది. వరుణాస్త్రతో నౌకాదళ జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ (ASW) సామర్థ్యం బలపడుతుంది; రెండూ తెలుగు రాష్ట్రాలతో (NSTL విశాఖ, BDL హైదరాబాద్) ముడిపడిన స్వదేశీ ప్రాజెక్టులు.

సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఎగురుతున్న యుద్ధ విమానం, కొండల వల్ల భూమిపై రేడియో సంకేతాలు అందకపోయినా, GSAT-7C ఉపగ్రహం ద్వారా నియంత్రణ కేంద్రంతో సురక్షితంగా మాట్లాడగలదు.

15 అక్టోబర్ 2026: GSAT-7C, వరుణాస్త్ర టార్పెడోల కోసం ₹4,106 కోట్ల ఒప్పందాలు.