కరెంట్ అఫైర్స్ (Current Affairs) / సైన్స్ & టెక్నాలజీ మరియు రక్షణ రంగం (Science, Tech & Defence)

Science, Technology & Defence – Current Affairs · 14 Oct 2026

సైన్స్ & రక్షణ కరెంట్ అఫైర్స్ — నోట్స్ మరియు ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు.

2 notes 6 questions

Notes in this chapter

  1. 1CTF 154 నాయకత్వాన్ని అప్పగించిన భారత నౌకాదళం — తొలి CMF టాస్క్‌ఫోర్స్ కమాండ్ పూర్తిRead notePractice 3
  2. 2చాందీపూర్‌లో లైవ్ నెట్‌వర్క్‌పై DRDO క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) వేదిక పరీక్షRead notePractice 3
By exambadi.in

1. CTF 154 నాయకత్వాన్ని అప్పగించిన భారత నౌకాదళం — తొలి CMF టాస్క్‌ఫోర్స్ కమాండ్ పూర్తి

ఏమిటి?

కంబైన్డ్ మారిటైమ్ ఫోర్సెస్ (CMF) 47 దేశాల బహుళజాతి నౌకాదళ భాగస్వామ్యం; ప్రధాన కార్యాలయం బహ్రెయిన్ రాజధాని మనామా. ఇది పలు టాస్క్‌ఫోర్స్‌ల ద్వారా పనిచేస్తుంది — CTF 150 (సముద్ర భద్రత, ఉగ్రవాద/మాదకద్రవ్య రవాణా నిరోధం), CTF 151 (పైరసీ నిరోధం), CTF 152 (అరేబియన్ గల్ఫ్ భద్రత), CTF 153 (ఎర్ర సముద్రం, బాబ్-ఎల్-మందేబ్), CTF 154 (శిక్షణ & సామర్థ్య నిర్మాణం). భారత్ 2022లో అసోసియేట్ భాగస్వామిగా, 2023లో పూర్తి సభ్యదేశంగా చేరింది.

CTF 154ను మే 2023లో ఏర్పాటు చేశారు; దీని శిక్షణ ఐదు స్తంభాలపై ఆధారపడుతుంది — సముద్ర పరిస్థితి అవగాహన (MDA), సముద్ర చట్టం, మారిటైమ్ ఇంటర్‌డిక్షన్, సముద్ర రక్షణ & సహాయం, నాయకత్వ అభివృద్ధి. 11 ఫిబ్రవరి 2026న ఇటలీ కమోడోర్ ఆండ్రియా బియెల్లీ నుంచి భారత కమోడోర్ మిలింద్ మోకాశీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు; ఎనిమిది నెలల హయాం తర్వాత 14 అక్టోబర్‌న మనామాలో నాయకత్వాన్ని అప్పగించారు.

ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?

బహుళజాతి సముద్ర కూటమిలో నాయకత్వం భారత నౌకాదళ వృత్తి నైపుణ్యాన్ని, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో 'ప్రాధాన్య భద్రతా భాగస్వామి' పాత్రను చాటుతుంది; పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రంలో భారత వాణిజ్య మార్గాల భద్రతకు సహకారం పెరుగుతుంది.

ముఖ్య విషయాలు

  • అప్పగింత: 14 అక్టోబర్ 2026, CMF ప్రధాన కార్యాలయం, మనామా (బహ్రెయిన్).
  • భారత హయాం:
    1. 11 ఫిబ్రవరి–14 అక్టోబర్ 2026
    2. కమాండర్ కమోడోర్ మిలింద్ మోకాశీ.
  • శిక్షణ:
    1. 39 దేశాల సిబ్బంది
    2. 7,800కు పైగా శిక్షణ గంటలు
    3. 20 స్టాఫ్ ఎన్‌హాన్స్‌మెంట్ శిక్షణలు.
  • ఆపరేషన్లు:
    1. కంపాస్ రోజ్ 26-1
    2. సదర్న్ రెడీనెస్ 26-2 (దక్షిణ నౌకాదళ కమాండ్, కొచ్చి, 20–23 జూలై — 27 దేశాల 276 మంది).
  • తొలి కార్యక్రమం: పైరసీ & సాయుధ దోపిడీపై నిపుణుల మార్పిడి — SPAR 2026.
  • CMF:
    1. 47 దేశాలు
    2. మనామా
    3. భారత్ పూర్తి సభ్యత్వం 2023.
  • CTF 154 స్తంభాలు: MDA, సముద్ర చట్టం, ఇంటర్‌డిక్షన్, రెస్క్యూ & సహాయం, నాయకత్వం.

సులభమైన ఉదాహరణ

39 దేశాల నౌకాదళ అధికారులు ఒకే తరగతిలో బోర్డింగ్, అగ్నిమాపక విధానాలు నేర్చుకుంటే, నిజమైన సముద్ర దొంగల దాడి జరిగినప్పుడు వారంతా ఒకే 'భాష'లో సమన్వయంగా స్పందించగలరు.

తాజా మార్పు

14 అక్టోబర్ 2026: CTF 154 నాయకత్వాన్ని భారత్ అప్పగించింది — తొలి CMF కమాండ్ పూర్తి.

ఆధారం:

బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-15

2. చాందీపూర్‌లో లైవ్ నెట్‌వర్క్‌పై DRDO క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) వేదిక పరీక్ష

ఏమిటి?

క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) అనేది రెండు పక్షాల మధ్య రహస్య ఎన్‌క్రిప్షన్ కీలను కాంతి కణాల (ఫోటాన్ల) క్వాంటం స్థితుల ద్వారా పంచుకునే సాంకేతికత. క్వాంటం భౌతిక శాస్త్ర నియమం ప్రకారం క్వాంటం స్థితిని కొలిచే ప్రయత్నం దాన్ని మార్చేస్తుంది; కాబట్టి మధ్యలో ఎవరైనా దొంగచాటుగా వినడానికి (eavesdropping) ప్రయత్నిస్తే లోపం రేటు (QBER) పెరిగి వెంటనే బయటపడుతుంది. ఇది RSA వంటి గణిత ఆధారిత ఎన్‌క్రిప్షన్‌కు భిన్నం — భవిష్యత్ క్వాంటం కంప్యూటర్లు అలాంటి వాటిని ఛేదించగలవనే ఆందోళన ఉంది.

DRDO తన QKD వేదికను ఒడిశా చాందీపూర్‌లోని ప్రూఫ్ & ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (PXE) డైనమిక్ టెస్ట్ రేంజ్‌లలో లైవ్ నెట్‌వర్క్‌పై కాన్ఫిగర్ చేసి పరీక్షించింది. శతఘ్నులు, సాయుధ వాహనాల పరీక్షల సమయంలో వచ్చే రియల్-టైమ్ పరిశీలనలు, టెలిమెట్రీని భద్రపరచడం లక్ష్యం. DRDO MCC క్లస్టర్ రూపొందించగా, బెంగళూరుకు చెందిన తక్‌బిట్ ల్యాబ్స్ ఉత్పత్తి భాగస్వామి.

ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?

రక్షణ డేటా, సైనిక సమాచార మార్గాలు భవిష్యత్ క్వాంటం దాడుల నుంచి సురక్షితమవుతాయి; స్వదేశీ క్వాంటం సాంకేతికత అభివృద్ధికి, జాతీయ క్వాంటం మిషన్ లక్ష్యాలకు ఊతం.

ముఖ్య విషయాలు

  • పరీక్ష: QKD వేదిక — లైవ్ నెట్‌వర్క్‌పై (అక్టోబర్ 2026).
  • వేదిక: PXE, చాందీపూర్ (బాలాసోర్ జిల్లా, ఒడిశా).
  • అభివృద్ధి: DRDO మైక్రోఎలక్ట్రానిక్ డివైసెస్, కంప్యూటేషనల్ సిస్టమ్స్ & సైబర్ సెక్యూరిటీ (MCC) క్లస్టర్.
  • పరిశ్రమ భాగస్వామి: తక్‌బిట్ ల్యాబ్స్, బెంగళూరు.
  • ఉపయోగం: ఆయుధ పరీక్షల టెలిమెట్రీ, పరిశీలనల డేటా రక్షణ.
  • పూర్వ మైలురాయి: DRDO–IIT ఢిల్లీ — ప్రయాగ్‌రాజ్–వింధ్యాచల్ మధ్య 100 కి.మీ.కు పైగా QKD ప్రదర్శన (2022).
  • జాతీయ క్వాంటం మిషన్:
    1. ఏప్రిల్ 2023 ఆమోదం
    2. ₹6,003.65 కోట్లు (2023–24 నుంచి 2030–31)
    3. అమలు — DST.

సులభమైన ఉదాహరణ

ఉత్తరాన్ని మైనపు ముద్రతో పంపితే, మధ్యలో ఎవరైనా తెరిస్తే ముద్ర చిరిగి తెలిసిపోతుంది — QKDలో క్వాంటం స్థితే ఆ 'ముద్ర'.

తాజా మార్పు

అక్టోబర్ 2026: చాందీపూర్‌లో DRDO QKD వేదిక లైవ్ నెట్‌వర్క్ పరీక్ష విజయవంతం (14–15 అక్టోబర్ వార్తలు; DRDO అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).

ఆధారం:

ద్వితీయ వార్తా వనరులు — అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి | 2026-10-15