Science, Technology & Defence – Current Affairs · 13 Oct 2026

యాంటీ-సబ్‌మెరైన్ వార్‌ఫేర్ షాలో వాటర్ క్రాఫ్ట్ (ASW-SWC) తీరానికి దగ్గరి లోతు తక్కువ జలాల్లో శత్రు జలాంతర్గాములను గుర్తించి, ఎదుర్కొనే చిన్న యుద్ధనౌకలు. భారత నౌకాదళం మొత్తం 16 ASW-SWCలకు ఆర్డర్ ఇచ్చింది — 8 కొచ్చిన్ షిప్‌యార్డ్ (మాహే-క్లాస్), 8 GRSE కోల్‌కతా (అర్నాల-క్లాస్).

CSL నిర్మించిన మాహే-క్లాస్‌లో INS మాహే (నవంబర్ 2025), INS మాల్వాన్ (జూలై 2026) తర్వాత మూడోది INS మంగ్రోల్. దీన్ని 12 అక్టోబర్‌న పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్ ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ వైస్ అడ్మిరల్ సంజయ్ వాత్సాయన్ సమక్షంలో నౌకాదళంలో చేర్చారు. 2004లో సేవల నుంచి విరమించిన పాత మైన్‌స్వీపర్ INS మంగ్రోల్ (M85) పేరును ఇది కొనసాగిస్తోంది.

తీరప్రాంత నిఘా, జలాంతర్గాముల గుర్తింపు, తక్కువ తీవ్రత సముద్ర కార్యకలాపాలు (LIMO), మైన్ సంబంధిత పనులు చేపట్టి తీర భద్రతను బలపరుస్తుంది. ఆత్మనిర్భర్ భారత్, మేక్ ఇన్ ఇండియాకు ఉదాహరణ.

పెద్ద డిస్ట్రాయర్లు లోతైన సముద్రంలో పనిచేస్తే, ఓడరేవు ముఖద్వారం వంటి లోతు తక్కువ ప్రాంతాల్లో దాగిన జలాంతర్గామిని వెతకడానికి మంగ్రోల్ వంటి చిన్న, చురుకైన నౌకలు అవసరం.

12 అక్టోబర్ 2026: INS మంగ్రోల్ నౌకాదళంలో చేరిక.

IBSA డైలాగ్ ఫోరమ్ భారత్, బ్రెజిల్, దక్షిణాఫ్రికా అనే మూడు ఖండాల ప్రజాస్వామ్య దేశాల కూటమి; 2003 బ్రసీలియా డిక్లరేషన్ ద్వారా ఏర్పడింది. దీని నౌకాదళ విన్యాసం IBSAMAR 2008 నుంచి జరుగుతోంది.

తొమ్మిదో ఎడిషన్ దక్షిణాఫ్రికాలోని సైమన్స్ టౌన్ నౌకాదళ స్థావరంలో 12 అక్టోబర్‌న ప్రారంభమైంది. భారత గైడెడ్-మిసైల్ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS తర్కష్ 11 అక్టోబర్‌న చేరుకుంది. హార్బర్ దశ తర్వాత సముద్ర దశలో ఉపరితల, వాయు, జలాంతర్గామి వ్యతిరేక యుద్ధ విన్యాసాలు, పైరసీ నిరోధం, నష్ట నియంత్రణ అభ్యాసాలు ఉంటాయి.

అట్లాంటిక్–హిందూ మహాసముద్ర సంగమ ప్రాంతంలో సముద్ర భద్రత, మూడు దేశాల నౌకాదళాల సమన్వయం పెరుగుతాయి; గ్లోబల్ సౌత్ సహకారానికి ఉదాహరణ.

మూడు దేశాల నౌకలు ఒక 'కల్పిత' పైరేట్ నౌకను కలిసి వెంబడించి ఆపే అభ్యాసం చేస్తే, నిజమైన సంఘటనలో సమన్వయం సులభమవుతుంది.

12 అక్టోబర్ 2026: IBSAMAR IX ప్రారంభం — సైమన్స్ టౌన్.

సైన్యానికి ఆహార పదార్థాల సేకరణ, సరఫరాను ఆర్మీ సర్వీస్ కోర్ (ASC) పరిధిలోని డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సప్లైస్ & ట్రాన్స్‌పోర్ట్ (DGST) నిర్వహిస్తుంది. ప్రభుత్వం గతంలో వినియోగదారుల కోసం తక్కువ ధరకు 'భారత్ రైస్', 'భారత్ ఆటా', 'భారత్ దాల్' బ్రాండ్లను NAFED, NCCF, కేంద్రీయ భండార్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టింది.

ఇప్పుడు సైన్యం కోసం ప్రత్యేకంగా 'భారత్ రైస్' కార్యక్రమం ప్రారంభించారు — NAFED సరఫరా చేసే బియ్యాన్ని నాణ్యత తనిఖీ తర్వాత 10, 30 కిలోల సంచుల్లో నేరుగా ఆర్మీ సప్లై డిపోలకు చేరుస్తారు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో లాజిస్టిక్స్ మద్దతు కోసం భారత ఆహార సంస్థ (FCI)తో ఐదేళ్ల అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది.

లద్దాఖ్, ఈశాన్య రాష్ట్రాల వంటి దూర ప్రాంతాల్లోని సైనికులకు నాణ్యమైన ఆహారం సకాలంలో అందుతుంది; మధ్యవర్తుల ప్రమేయం తగ్గుతుంది.

సియాచిన్ దగ్గరి డిపోకు బియ్యం పలు గోదాముల మీదుగా కాకుండా నేరుగా సీల్ చేసిన సంచుల్లో చేరితే, నాణ్యత దెబ్బతినే అవకాశం తగ్గుతుంది.

12 అక్టోబర్ 2026: భారత సైన్యం 'భారత్ రైస్' కార్యక్రమం ప్రారంభం.

CDFD (Centre for DNA Fingerprinting and Diagnostics) హైదరాబాద్‌లోని బయోటెక్నాలజీ విభాగం (DBT) సంస్థ; DNA ఫింగర్‌ప్రింటింగ్, జన్యు వ్యాధుల నిర్ధారణలో ప్రసిద్ధి. 2024లో DBT స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థలను 'బయోటెక్నాలజీ రీసెర్చ్ & ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్ (BRIC)' కింద విలీనం చేశారు — అందుకే BRIC-CDFD.

ఆక్స్‌ఫర్డ్ నానోపోర్ టెక్నాలజీస్ (ONT) పొడవైన DNA/RNA భాగాలను నిజ సమయంలో చదవగల నానోపోర్ సీక్వెన్సింగ్ సాంకేతికత అభివృద్ధి చేసిన UK సంస్థ. రెండింటి సంయుక్త కేంద్రాన్ని 8వ భారత్–UK సైన్స్ & ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్ సమావేశంలో కేంద్ర మంత్రి డా. జితేంద్ర సింగ్, UK మంత్రి జోనాథన్ రేనాల్డ్స్ ప్రారంభించారు.

అరుదైన జన్యు వ్యాధులు, క్యాన్సర్‌ల త్వరిత నిర్ధారణ, అంటువ్యాధుల వైరస్ వేరియంట్ల నిఘా, నవజాత శిశువుల జన్యు స్క్రీనింగ్ సులభమవుతాయి. జీనోమ్ ఇండియా వంటి జాతీయ కార్యక్రమాలకు బలం.

అంతుచిక్కని వ్యాధితో బాధపడే శిశువు జీనోమ్‌ను వేగంగా సీక్వెన్స్ చేస్తే, ఏ జన్యువులో లోపం ఉందో రోజుల్లోనే తెలిసి సరైన చికిత్స మొదలుపెట్టవచ్చు.

12 అక్టోబర్ 2026: భారత్–UK జీనోమిక్స్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ప్రారంభం.