1. తొలి ఫ్రీ-స్పేస్ క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ లింక్
ఏమిటి?
క్వాంటం కీ డిస్ట్రిబ్యూషన్ (QKD) అనేది ఫోటాన్ల క్వాంటం స్థితులను ఉపయోగించి రెండు పక్షాల మధ్య రహస్య కీని పంచుకునే పద్ధతి. ఎవరైనా దొంగచాటుగా చూస్తే క్వాంటం స్థితి మారిపోతుంది, కాబట్టి చొరబాటును గుర్తించవచ్చు. తొలి QKD ప్రోటోకాల్ BB84 (1984).
ఫ్రీ-స్పేస్ QKD అంటే ఫైబర్ కేబుల్ లేకుండా బహిరంగ గాలిలో కాంతి ద్వారా కీని పంపడం. QNu Labs, BISAG-N (MeitY పరిధిలోని సంస్థ), IIT గాంధీనగర్ కలిసి ఇలాంటి లింక్‌ను ప్రదర్శించాయి. భారత్ 2023లో జాతీయ క్వాంటం మిషన్‌ను ఆమోదించింది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
రక్షణ, బ్యాంకింగ్, ప్రభుత్వ సమాచార భద్రతకు అత్యంత సురక్షిత కమ్యూనికేషన్ అవకాశం కల్పిస్తుంది. క్వాంటం టెక్నాలజీ ప్రశ్నలు సైన్స్ & టెక్ విభాగంలో ముఖ్యమైనవి.
ముఖ్య విషయాలు
- QKD: క్వాంటం సూత్రాల ఆధారంగా సురక్షిత కీ పంపిణీ.
- భాగస్వాములు: QNu Labs, BISAG-N (MeitY), IIT గాంధీనగర్.
- దూరం: బహిరంగ గాలిలో 5.56 కి.మీ.
- ఎర్రర్ రేటు: క్వాంటం బిట్ ఎర్రర్ రేట్ 5% కంటే తక్కువ.
- కీ రేటు: సెకనుకు 230–260 బిట్లు.
- తొలి ప్రోటోకాల్: BB84 (1984).
సులభమైన ఉదాహరణ
రెండు భవనాల మధ్య లేజర్ కాంతి పుంజం ద్వారా తాళం చెవి సంఖ్యలను పంపితే, మధ్యలో ఎవరైనా చూసిన వెంటనే కాంతి స్థితి మారి చొరబాటు తెలిసిపోతుంది.
తాజా మార్పు
QNu Labs, BISAG-N (MeitY), IIT గాంధీనగర్ కలిసి 5.56 కి.మీ. బహిరంగ గాలిలో QKD లింక్‌ను ప్రదర్శించాయి (తొలి ఫ్రీ-స్పేస్ లింక్). క్వాంటం బిట్ ఎర్రర్ రేట్ 5% కంటే తక్కువ కాగా సెకనుకు 230–260 బిట్ల కీ సాధించారు.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-04