Free practice MCQs with answers and explanations for సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకం – కొలీజియం (Judges Appointment & Collegium) in ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ పదవుల నియామకాలు (Constitutional Appointments). Tap an option to check instantly · page 1 of 2.
Q1Easy
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయసు ఎంత?
A. 60 ఏళ్లు
B. 62 ఏళ్లు
C. 70 ఏళ్లు
D. 65 ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: D — 65 ఏళ్లు
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు 65 ఏళ్ల వయసులో పదవీ విరమణ చేస్తారు. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల వయసు 62 ఏళ్లు కాబట్టి 62 అనేది ఉచ్చులాంటి ఎంపిక. 60, 70 ఏళ్లు ఏ ఉన్నత న్యాయస్థానానికీ వర్తించవు.
ఆర్టికల్ 217 ప్రకారం నియమితులయ్యే హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు 62 ఏళ్లకు విరమిస్తారు. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులకు ఇది 65 ఏళ్లు. 62 ఏళ్ల పరిమితి రాష్ట్ర PSC సభ్యులకూ ఉండటం గమనార్హం.
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులను నియమించే అధికారిక వ్యక్తి ఎవరు?
A. ప్రధానమంత్రి
B. రాష్ట్రపతి
C. న్యాయశాఖ మంత్రి
D. లోక్‌సభ స్పీకర్
Answer & explanation
Correct: B — రాష్ట్రపతి
ఆర్టికల్ 124 ప్రకారం భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిని, ఇతర న్యాయమూర్తులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. ఆచరణలో కొలీజియం సిఫార్సు ఆధారంగా నియామకం జరుగుతుంది. న్యాయశాఖ మంత్రి, ప్రధాని, స్పీకర్‌లకు రాజ్యాంగంలో నేరుగా నియామక అధికారం లేదు.
C. సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు (1993)
D. NJAC కేసు (2015)
Answer & explanation
Correct: C — సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు (1993)
కొలీజియం వ్యవస్థ రెండో న్యాయమూర్తుల కేసు అయిన సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు (1993)లో పుట్టింది. 1998 ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్ కొలీజియం సభ్యుల సంఖ్యను (CJI, నలుగురు సీనియర్లు) విస్తరించింది. 2015లో NJAC కొట్టివేయబడింది.
Correct: D — CJI మరియు నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు
1998 ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్ ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు కొలీజియంలో భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI), నలుగురు సీనియర్‌మోస్ట్ న్యాయమూర్తులు ఉంటారు. కార్యనిర్వాహక వర్గ ప్రతినిధులు ఇందులో లేరు. అందుకే న్యాయవ్యవస్థ ఇందులో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది.
జాతీయ న్యాయ నియామక కమిషన్ (NJAC)ను తెచ్చిన రాజ్యాంగ సవరణ ఏది?
A. 99వ రాజ్యాంగ సవరణ (2014)
B. 42వ రాజ్యాంగ సవరణ
C. 73వ రాజ్యాంగ సవరణ
D. 101వ రాజ్యాంగ సవరణ
Answer & explanation
Correct: A — 99వ రాజ్యాంగ సవరణ (2014)
NJAC 99వ రాజ్యాంగ సవరణ (2014) ద్వారా వచ్చింది, కానీ 2015లో సుప్రీంకోర్టు దాన్ని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది, దాంతో కొలీజియం కొనసాగింది. 42వ, 73వ సవరణలు వేరే అంశాలకు (మినీ రాజ్యాంగం, పంచాయతీరాజ్) సంబంధించినవి.
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించే విధానం ఏ ఆర్టికల్ లో ఉంది?
A. ఆర్టికల్ 217
B. ఆర్టికల్ 124(4)
C. ఆర్టికల్ 76
D. ఆర్టికల్ 155
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 124(4)
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని పార్లమెంటు ప్రత్యేక మెజారిటీతో తొలగించే మహాభియోగ విధానం ఆర్టికల్ 124(4)లో ఉంది. ఆర్టికల్ 217 హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల నియామకానికి, 155 గవర్నర్ నియామకానికి సంబంధించినవి.
A. అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు → ఎస్.పి. గుప్తా కేసు → ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్
B. ఎస్.పి. గుప్తా కేసు → అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు → ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్
C. ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్ → ఎస్.పి. గుప్తా కేసు → అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు
D. ఎస్.పి. గుప్తా కేసు → ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్ → అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు
Answer & explanation
Correct: B — ఎస్.పి. గుప్తా కేసు → అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు → ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్
ఎస్.పి. గుప్తా కేసు 1981లో, అడ్వకేట్స్ ఆన్ రికార్డ్ అసోసియేషన్ కేసు 1993లో, ప్రెసిడెన్షియల్ రిఫరెన్స్ 1998లో జరిగాయి. మొదటిది మొదటి న్యాయమూర్తుల కేసు, రెండోది కొలీజియం పుట్టుకకు కారణం, మూడోది కొలీజియం కూర్పును నిర్ధారించింది.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల విరమణ వయసు 62 ఏళ్లు.
2. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల విరమణ వయసు 62 ఏళ్లు.
3. NJACని 2015లో సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 2 మాత్రమే
B. 1 మరియు 3 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: C — 2 మరియు 3 మాత్రమే
సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల వయసు 65 ఏళ్లు కాబట్టి 1 తప్పు. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల వయసు 62 (2 సరైనది). 99వ సవరణ ద్వారా వచ్చిన NJACని సుప్రీంకోర్టు 2015లో రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ప్రకటించింది (3 సరైనది).
కొలీజియం, NJAC గురించి కింది వాటిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
A. కొలీజియం 1993 కేసులో ఏర్పడింది
B. NJACని 99వ సవరణ (2014) ద్వారా తెచ్చారు
C. సుప్రీంకోర్టు కొలీజియంలో CJI, నలుగురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులు ఉంటారు
D. NJAC ప్రస్తుతం న్యాయమూర్తుల నియామకానికి ఆధారం
Answer & explanation
Correct: D — NJAC ప్రస్తుతం న్యాయమూర్తుల నియామకానికి ఆధారం
NJACని 2015లో సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా ప్రకటించింది; అందుకే కొలీజియం కొనసాగింది. కాబట్టి NJAC ఇప్పటి ఆధారం అనడం తప్పు. మిగిలిన మూడు వాక్యాలు నోట్స్‌లోని వాస్తవాలకు సరిపోతాయి.