ఎన్నికల కమిషన్ – CEC, ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకం (Election Commission Appointments)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఎన్నికల కమిషన్ – CEC, ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకం (Election Commission Appointments) in ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ పదవుల నియామకాలు (Constitutional Appointments). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
ఎన్నికల కమిషన్ ఏ రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఆధారంగా పనిచేస్తుంది?
A. ఆర్టికల్ 315
B. ఆర్టికల్ 324
C. ఆర్టికల్ 148
D. ఆర్టికల్ 280
Answer & explanation
Correct: B — ఆర్టికల్ 324
ఎన్నికల నిర్వహణ, పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ అధికారాలు ఆర్టికల్ 324లో ఉన్నాయి. ఆర్టికల్ 315 PSCలకు, 148 కాగ్‌కు, 280 ఆర్థిక సంఘానికి చెందినవి. ఈ నాలుగు సంస్థలు, వాటి ఆర్టికల్ సంఖ్యలు తరచూ మ్యాచింగ్ ప్రశ్నలుగా వస్తాయి.
భారత తొలి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సుకుమార్ సేన్. సెతల్వాడ్ అటార్నీ జనరల్, నియోగి ఆర్థిక సంఘ చైర్మన్, నరహరి రావు కాగ్ పదవులలో తొలి వ్యక్తులు. పేర్లు కలిసిపోకుండా పదవులతో జతచేసి గుర్తుంచుకోవాలి.
ఎన్నికల కమిషన్ 1993 నుండి ఎంత మంది సభ్యులతో కూడిన సంఘంగా ఉంది?
A. ఒకే సభ్యుడు
B. రెండు సభ్యులు
C. ఐదు సభ్యులు
D. మూడు సభ్యులు
Answer & explanation
Correct: D — మూడు సభ్యులు
1993 నుండి ఎన్నికల కమిషన్ ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇద్దరు ఇతర కమిషనర్లతో కూడిన బహుళ సభ్యుల సంఘంగా ఉంది. అంతకు ముందు సాధారణంగా ఒకే సభ్యుడు (CEC) ఉండేవారు. ఐదు సభ్యులు ఉండే నిబంధన లేదు.
ఎన్నికల కమిషనర్ల ఎంపిక కమిటీలో (2023 చట్టం ప్రకారం) సభ్యులు ఎవరు?
A. ప్రధానమంత్రి, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, లోక్‌సభ స్పీకర్
B. ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ప్రధాని నామినేట్ చేసిన కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి
C. రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రి
D. హోంమంత్రి, న్యాయశాఖ మంత్రి, రాజ్యసభ చైర్మన్
Answer & explanation
Correct: B — ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ప్రధాని నామినేట్ చేసిన కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి
2023 చట్టం ప్రకారం ఎంపిక కమిటీలో ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ప్రధాని నామినేట్ చేసిన కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి ఉంటారు. అంతకుముందు రాష్ట్రపతి కేంద్ర ప్రభుత్వ సలహాతో నియమించేవారు. ఇతర ఎంపికలు ఈ చట్టంలో లేని కలయికలు.
Correct: C — ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సిఫార్సు మేరకు మాత్రమే
ఎన్నికల కమిషనర్ల స్వతంత్రత కోసం వారిని CEC సిఫార్సు మేరకు మాత్రమే తొలగించవచ్చు. CECను సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించే విధానంలోనే తొలగిస్తారు. కాబట్టి ప్రధానమంత్రి లేదా సాధారణ మెజారిటీతో తొలగింపు సాధ్యం కాదు.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. 1993 నుండి ఎన్నికల కమిషన్ మూడు సభ్యుల సంఘం.
2. ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్లను CEC సిఫార్సు లేకుండా తొలగించవచ్చు.
3. CEC ఆరు సంవత్సరాలు లేదా 65 ఏళ్ల వరకు పదవిలో ఉంటారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మరియు 3 మాత్రమే
B. 1 మరియు 2 మాత్రమే
C. 2 మరియు 3 మాత్రమే
D. 1, 2 మరియు 3
Answer & explanation
Correct: A — 1 మరియు 3 మాత్రమే
1993 నుండి కమిషన్ మూడు సభ్యుల సంఘం (1 సరైనది); CEC పదవీకాలం ఆరేళ్లు లేదా 65 ఏళ్లు (3 సరైనది). ఇతర కమిషనర్లను CEC సిఫార్సు మేరకు మాత్రమే తొలగించగలరు, కాబట్టి 2 తప్పు.
కింది వాటిలో ఎన్నికల కమిషన్ పరిధిలోకి రాని అధికారం ఏది?
A. ఎన్నికల తేదీలను ప్రకటించడం
B. కేంద్ర ఖాతాలను ఆడిట్ చేయడం
C. ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి అమలు
D. ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నిర్వహణ
Answer & explanation
Correct: B — కేంద్ర ఖాతాలను ఆడిట్ చేయడం
కేంద్ర ఖాతాల ఆడిట్ కాగ్ విధి, ఎన్నికల కమిషన్‌ది కాదు. ఎన్నికల తేదీలు, షెడ్యూల్ ప్రకటించడం, ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి (MCC) అమలు, ఎన్నికల పర్యవేక్షణ ఆర్టికల్ 324 కింద కమిషన్ అధికారాలే.
ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకం గురించి 2023 చట్టానికి ముందు పరిస్థితి ఏమిటి?
A. ప్రతిపక్ష నాయకుడు ఏకపక్షంగా నియమించేవారు
B. సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం ఎంపిక చేసేది
C. రాష్ట్రపతి కేంద్ర ప్రభుత్వ సలహాతో నియమించేవారు
D. లోక్‌సభ స్పీకర్ నియమించేవారు
Answer & explanation
Correct: C — రాష్ట్రపతి కేంద్ర ప్రభుత్వ సలహాతో నియమించేవారు
2023 చట్టానికి ముందు రాష్ట్రపతి కేంద్ర ప్రభుత్వ సలహాతో CEC, ఇతర కమిషనర్లను నియమించేవారు. ఈ చట్టంతో ప్రధాని, ప్రతిపక్ష నాయకుడు, కేబినెట్ మంత్రితో కూడిన ఎంపిక కమిటీ ఏర్పడింది. ఇతర ఎంపికలకు నోట్స్‌లో ఆధారం లేదు.