National Affairs – Current Affairs · 15 Oct 2026

లద్దాఖ్ 31 అక్టోబర్ 2019న జమ్మూ & కశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ద్వారా శాసనసభ లేని కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ఏర్పడింది. చైనా, పాకిస్తాన్ సరిహద్దులు ఉండటంతో ఇది వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలక ప్రాంతం. ఇక్కడికి రోడ్డు మార్గాలు శీతాకాలంలో మంచుతో మూసుకుపోతాయి; అందుకే విమానాశ్రయం, అన్ని కాలాల్లో పనిచేసే రహదారులు, స్థానిక విద్యుత్ ఉత్పత్తి అత్యవసరం.

ప్రధానమంత్రి 15 అక్టోబర్ 2026న వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా ఐదు ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు: (1) లేహ్ కుషోక్ బకులా రింపోచీ విమానాశ్రయంలో ₹640 కోట్లతో మూడు అంతస్తుల కొత్త టెర్మినల్ — 23,800 చ.మీ., ఏటా 35 లక్షల ప్రయాణికుల సామర్థ్యం, రోజుకు 54 విమానాలు, భూఉష్ణ శక్తి వినియోగం; (2) BRO నిర్మించిన 298 కి.మీ. నిమ్ము–పదుమ్–దార్చా రహదారి; (3) 9 MW హాను చిన్న జల విద్యుత్ ప్రాజెక్టు; (4) 66 kV దాహ్–హాను–ఖల్త్సీ డబుల్-సర్క్యూట్ విద్యుత్ లైన్; (5) సింధు ఘాట్‌లో దేశంలోనే తొలి పెట్రోగ్లిఫ్ (శిలాచిత్రాల) సంరక్షణ పార్క్. దీనితో పాటు ప్రాజెక్ట్ హిమ్ సరోవర్ కింద 40 గ్రామాల్లో 40 జలవనరులు అభివృద్ధి చేశారు.

విమాన సామర్థ్యం మూడింతలు కావడంతో పర్యాటకం, అత్యవసర వైద్య తరలింపు సులభమవుతాయి. నిమ్ము–పదుమ్–దార్చా రహదారి శ్రీనగర్–లేహ్, మనాలి–లేహ్ తర్వాత మూడో ప్రత్యామ్నాయ మార్గం — సైనిక తరలింపుకు, మారుమూల జంస్కార్ లోయ అభివృద్ధికి కీలకం. స్థానిక జల విద్యుత్, జలవనరులు శీతల ఎడారి ప్రాంతంలో విద్యుత్, నీటి భద్రతను పెంచుతాయి.

శీతాకాలంలో జోజిలా, బారాలాచా లా వంటి కనుమలు మంచుతో మూసుకుపోతే, జంస్కార్ గ్రామస్థులు గతంలో వారాల తరబడి ఒంటరిగా ఉండేవారు; కొత్త రహదారి, పెద్ద విమానాశ్రయంతో ఆసుపత్రికి, మార్కెట్‌కు చేరడం సులభమవుతుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: లద్దాఖ్‌లో ₹3,350 కోట్ల ఐదు ప్రాజెక్టులను ప్రధాని ప్రారంభించారు.

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 15(4), 16(4) సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతులకు విద్య, ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ కల్పించే అధికారం రాష్ట్రానికి ఇస్తాయి. షెడ్యూల్డ్ కులాల (SC) హోదా మాత్రం రాజ్యాంగ (షెడ్యూల్డ్ కులాలు) ఉత్తర్వు, 1950లోని పేరా 3 ప్రకారం హిందూ, సిక్కు (1956), బౌద్ధ (1990) మతాలవారికే పరిమితం. ఇతర మతాల్లోకి మారిన దళితులకు SC హోదా ఇవ్వాలా అన్నదానిపై అధ్యయనానికి కేంద్రం 2022లో మాజీ CJI కె.జి. బాలకృష్ణన్ నేతృత్వంలో కమిషన్ ఏర్పాటు చేసింది.

తమిళనాడు ప్రభుత్వం 2024లో ఒక ఉత్తర్వు ద్వారా BC లేదా SC వర్గాల నుంచి ఇస్లాంలోకి మారినవారికి BC (ముస్లిం) సర్టిఫికెట్లు ఇవ్వడానికి అనుమతించింది. 2015లో మతం మారిన ఒక వ్యక్తి కేసులో మద్రాస్ హైకోర్టు ఈ ఉత్తర్వును కొట్టివేసింది. దానిపై TN ప్రభుత్వ అప్పీల్‌ను 15 అక్టోబర్ 2026న జస్టిస్ ప్రశాంత్ కుమార్ మిశ్రా, జస్టిస్ శ్రీ చంద్రశేఖర్ ధర్మాసనం కొట్టివేసింది. మతమార్పిడి మాత్రమే ఒకరిని నోటిఫై చేసిన BC ముస్లిం సమాజ సభ్యుడిని చేయదని, పాత కుల హోదాను కొత్త మతంలోకి బదిలీ చేయలేరని, ఒక ప్రైవేట్ మత సంస్థ ఒకరి హోదాను నిర్ణయించలేదని కోర్టు పేర్కొంది. తిరిగి హిందూ మతంలోకి వచ్చినవారి కేసుల్లో అసలు కుల గుర్తింపు నిజంగా పునరుద్ధరించబడిందా అనేది వేర్వేరుగా, వాస్తవాల ఆధారంగా పరిశీలించాలని తెలిపింది.

రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు నిజమైన సామాజిక వెనుకబాటుతనం ఆధారంగానే అందాలనే సూత్రాన్ని తీర్పు బలపరుస్తుంది; మతమార్పిడి, కుల హోదా అంశాలపై రాష్ట్రాలు జారీ చేసే ఉత్తర్వులకు ఇది మార్గదర్శకం. రిజర్వేషన్ సంబంధిత అధికరణాలు, తీర్పులు పాలిటీ ప్రశ్నల్లో ముఖ్యమైనవి. ఈ తీర్పు తమిళనాడు BC ముస్లిం వివాదానికే సంబంధించినదని, అన్ని రిజర్వేషన్ వర్గాలకు వర్తించే సాధారణ తీర్పుగా భావించకూడదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఒక BC కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తి మతం మారిన తర్వాత, కొత్త మతంలో ఆ రాష్ట్రం నోటిఫై చేసిన వెనుకబడిన సమాజానికి చెందినవాడని నిరూపించకపోతే, కేవలం పాత కుల సర్టిఫికెట్‌తో BC కోటా ఉద్యోగం పొందలేడు.

15 అక్టోబర్ 2026: మతమార్పిడి తర్వాత పాత కుల హోదాతో BC రిజర్వేషన్ కోరలేరని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు.

గ్లోబల్ హ్యాండ్‌వాషింగ్ డేను గ్లోబల్ హ్యాండ్‌వాషింగ్ పార్ట్‌నర్‌షిప్ ఆగస్టు 2008లో స్టాక్‌హోమ్ ప్రపంచ జల వారోత్సవంలో ప్రారంభించింది; తొలిసారి 15 అక్టోబర్ 2008న జరిగింది. సబ్బు, నీటితో చేతులు కడగడం ద్వారా అతిసారం, శ్వాసకోశ వ్యాధుల వంటి అంటువ్యాధులను నివారించవచ్చనే అవగాహన దీని లక్ష్యం. 2026 థీమ్ 'Be a Handwashing Hero' — ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఇంట్లో, పాఠశాలల్లో, పని ప్రదేశాల్లో చేతుల పరిశుభ్రతకు నాయకత్వం వహించాలని పిలుపు. WHO 'ప్రపంచ చేతుల పరిశుభ్రత దినం' (World Hand Hygiene Day) వేరు — ఏటా 5 మే.

అంతర్జాతీయ గ్రామీణ మహిళా దినోత్సవాన్ని UNGA 18 డిసెంబర్ 2007న తీర్మానం 62/136 ద్వారా ఏర్పాటు చేసింది; తొలిసారి 15 అక్టోబర్ 2008న జరిగింది. వ్యవసాయం, ఆహార భద్రత, గ్రామీణాభివృద్ధిలో మహిళల పాత్రను గుర్తించడం దీని ఉద్దేశం (ఈ ఆలోచన 1995 బీజింగ్ మహిళా సదస్సులో వచ్చింది). భారత్‌లో వ్యవసాయ & రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఇదే రోజు 'మహిళా కిసాన్ దివస్' జరుపుతుంది. అలాగే 15 అక్టోబర్ డా. ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం జయంతి — విద్యార్థులపై ఆయనకున్న ప్రేమకు గుర్తుగా దీన్ని 'ప్రపంచ విద్యార్థుల దినోత్సవం'గా జరుపుతారు (ఇది UN అధికారిక దినం కాదు).

చేతుల పరిశుభ్రత వంటి చిన్న అలవాటు పిల్లల మరణాలు, ఆసుపత్రి ఖర్చులను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది — స్వచ్ఛ భారత్, జల్ జీవన్ మిషన్ లక్ష్యాలకు అనుగుణం. గ్రామీణ మహిళా రైతుల గుర్తింపు భూమి హక్కులు, రుణాలు, శిక్షణ అందుబాటును పెంచుతుంది. ముఖ్యమైన దినోత్సవాల తేదీలు, థీమ్‌లు పోటీ పరీక్షల్లో ప్రతిసారీ అడుగుతారు.

ఒక గ్రామ పాఠశాలలో మధ్యాహ్న భోజనానికి ముందు పిల్లలంతా సబ్బుతో చేతులు కడుక్కునే అలవాటు చేస్తే, ఆ పాఠశాలలో అతిసారం వల్ల గైర్హాజరయ్యే విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గుతుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: గ్లోబల్ హ్యాండ్‌వాషింగ్ డే ('Be a Handwashing Hero'), అంతర్జాతీయ గ్రామీణ మహిళా దినోత్సవం, కలాం జయంతి.