National Affairs – Current Affairs · 14 Oct 2026

జాతీయ సామాజిక సహాయ కార్యక్రమం (NSAP)ను 15 ఆగస్టు 1995న ప్రారంభించారు. వృద్ధులు, వితంతువులు, దివ్యాంగులు, ఆధారం కోల్పోయిన పేద కుటుంబాలకు కనీస సామాజిక భద్రత కల్పించడం దీని లక్ష్యం. ఇది రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 41 (వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, వైకల్యం వంటి సందర్భాల్లో ప్రజా సహాయం — ఆదేశిక సూత్రం)కు అనుగుణమైన పథకం. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది; దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన (BPL) ఉన్న కుటుంబాలు అర్హులు. రాష్ట్రాలు తమ వాటాను జోడించి పెన్షన్ మొత్తాన్ని పెంచుతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026న కేంద్ర కేబినెట్ ₹53,428 కోట్లతో 2026–27 నుంచి 2030–31 వరకు పథకాన్ని కొనసాగించేందుకు ఆమోదించింది; నిర్ణయాలను కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ వెల్లడించారు. పథకం 'ప్రధానమంత్రి సామాజిక సహాయతా యోజన'గా మారింది; ఉప పథకాల పేర్లు కూడా మారాయని వార్తా సంస్థలు పేర్కొన్నాయి. అతిపెద్ద మార్పు దివ్యాంగుల పెన్షన్‌లో — వైకల్య ప్రమాణం 80% నుంచి 40%కు తగ్గింపు, కనీస వయో పరిమితి తొలగింపు, పెన్షన్ మొత్తం పెంపు.

40% వైకల్య ప్రమాణం దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 (RPwD Act)లోని 'బెంచ్‌మార్క్ వైకల్యం' నిర్వచనానికి సరిపోతుంది — దీంతో పిల్లలు సహా ఎక్కువ మంది దివ్యాంగులు పెన్షన్ పొందగలుగుతారు. సామాజిక భద్రతా పథకాలు, రాజ్యాంగ ఆదేశిక సూత్రాలు పోటీ పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అంశాలు.

45% వైకల్యం ఉన్న 10 ఏళ్ల బాలుడు పాత నిబంధనల ప్రకారం (80% ప్రమాణం, 18 ఏళ్ల కనీస వయసు) అనర్హుడు; కొత్త నిబంధనలతో అతని కుటుంబానికి కేంద్ర వాటాగా నెలకు ₹375 అందుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: NSAP కొనసాగింపు (2026–31), పేరు మార్పు, దివ్యాంగ పెన్షన్ నిబంధనల సడలింపునకు కేబినెట్ ఆమోదం.

ఉత్పాదకత ఆధారిత బోనస్ (Productivity Linked Bonus — PLB) అంటే సంస్థ పనితీరు ఆధారంగా ఉద్యోగులకు చెల్లించే వార్షిక బోనస్. 1979–80లో PLB ప్రవేశపెట్టిన తొలి ప్రభుత్వ శాఖాపరమైన సంస్థ భారతీయ రైల్వే. ఏటా దుర్గా పూజ/దసరా సెలవులకు ముందు నాన్-గెజిటెడ్ ఉద్యోగులకు చెల్లిస్తారు.

2025–26 పనితీరుకు గాను 78 రోజుల వేతనానికి సమానమైన బోనస్‌ను 11,40,770 మంది ఉద్యోగులకు చెల్లించేందుకు కేబినెట్ ₹2,009.61 కోట్లు ఆమోదించింది. బోనస్‌ను నెలకు ₹7,000 వేతన పరిమితి (2014–15 నుంచి మారలేదు) ఆధారంగా లెక్కిస్తారు; అందువల్ల గరిష్ఠ మొత్తం ₹17,951. 2025–26లో రైల్వే 1,670 మిలియన్ టన్నుల సరుకు రవాణా చేసి, సుమారు 741 కోట్ల మంది ప్రయాణికులను చేరవేసింది.

పండుగల ముందు 11 లక్షలకు పైగా కుటుంబాలకు ఆర్థిక ఊరట; ఉద్యోగుల్లో ప్రేరణ పెరిగి రైల్వే పనితీరు మెరుగవుతుంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే వ్యయం ₹1,865.68 కోట్ల నుంచి ₹2,009.61 కోట్లకు, లబ్ధిదారులు 10,91,146 నుంచి 11,40,770కు పెరిగారు.

ఒక లోకో పైలట్ నెల జీతం ₹50,000 అయినా, బోనస్ లెక్కింపు ₹7,000 పరిమితి ఆధారంగానే కాబట్టి అతనికి గరిష్ఠంగా ₹17,951 మాత్రమే అందుతుంది.

14 అక్టోబర్ 2026: రైల్వే ఉద్యోగులకు 78 రోజుల PLBకి కేబినెట్ ఆమోదం.

ప్రమాణాలు (standards) అంటే ఉత్పత్తులు, సేవలు సురక్షితంగా, నాణ్యంగా, పరస్పరం అనుసంధానమయ్యేలా (interoperable) ఉండేందుకు నిర్దేశించిన సాంకేతిక నియమాలు — ఉదా: మొబైల్ ఛార్జర్ పోర్ట్, ISI మార్క్ ఉన్న హెల్మెట్. 14 అక్టోబర్ 1946న లండన్‌లో 25 దేశాల ప్రతినిధులు అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థ ఏర్పాటుకు సమావేశమయ్యారు; ఫలితంగా 1947లో ISO ఏర్పడింది. ఆ రోజు గుర్తుగా 1970 నుంచి 14 అక్టోబర్‌న ప్రపంచ ప్రమాణాల దినోత్సవం జరుపుతున్నారు.

ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రపంచ ప్రమాణాల సహకార సంస్థలైన IEC (అంతర్జాతీయ ఎలక్ట్రోటెక్నికల్ కమిషన్), ISO, ITU (అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్) సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తాయి. 2026 థీమ్ — సుస్థిరాభివృద్ధి లక్ష్యం 7 (అందుబాటు ధరలో, స్వచ్ఛమైన ఇంధనం) సాధనలో ప్రమాణాల పాత్ర. భారత్‌లో బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) అవగాహన కార్యక్రమాలు, MyGovతో కలిసి జాతీయ ఆన్‌లైన్ క్విజ్ నిర్వహించింది.

సౌర ఫలకాలు, బ్యాటరీలు, EV ఛార్జింగ్, విద్యుత్ గ్రిడ్‌లకు ఉమ్మడి ప్రమాణాలు ఉంటే స్వచ్ఛ ఇంధన పరికరాలు చౌకగా, సురక్షితంగా, దేశాల మధ్య అనుకూలంగా ఉంటాయి. వినియోగదారుల రక్షణ, ఎగుమతుల నాణ్యతకు ప్రమాణాలు కీలకం.

అన్ని ఫోన్లకూ ఒకే USB-C ఛార్జర్ ప్రమాణం ఉంటే, కొత్త ఫోన్ కొన్న ప్రతిసారీ కొత్త ఛార్జర్ అవసరం ఉండదు — ఇ-వ్యర్థాలు, ఖర్చు రెండూ తగ్గుతాయి.

14 అక్టోబర్ 2026: ప్రపంచ ప్రమాణాల దినోత్సవం — SDG 7 (స్వచ్ఛ ఇంధనం)పై దృష్టి.