National Affairs – Current Affairs · 13 Oct 2026

గవర్నర్ రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక వర్గానికి రాజ్యాంగ అధిపతి. ఆర్టికల్ 153 ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉంటారు; ఒకే వ్యక్తి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా ఉండవచ్చు. ఆర్టికల్ 155 కింద రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు; ఆర్టికల్ 156 ప్రకారం రాష్ట్రపతి ఇష్టానుసారం (pleasure) పదవిలో ఉంటారు.

12 అక్టోబర్ 2026 ఉత్తర్వుల ప్రకారం రాజేంద్ర విశ్వనాథ్ ఆర్లేకర్ తమిళనాడుకు పూర్తిస్థాయి గవర్నర్ అయ్యారు — ఆర్.ఎన్. రవి పశ్చిమ బెంగాల్‌కు వెళ్లిన తర్వాత మార్చి నుంచి ఆయనే అదనపు బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. సిక్కిం గవర్నర్ ఓం ప్రకాశ్ మాథుర్ కేరళకు బదిలీ అయ్యారు. నియామకాలు సంబంధిత వ్యక్తులు బాధ్యతలు స్వీకరించిన రోజు నుంచి అమలవుతాయి.

గవర్నర్ బిల్లులకు ఆమోదం (ఆర్టికల్ 200–201), ఆర్డినెన్సులు (ఆర్టికల్ 213), ముఖ్యమంత్రి నియామకం, శాసనసభ సమావేశం/రద్దు, రాష్ట్రపతి పాలన సిఫార్సు (ఆర్టికల్ 356) వంటి కీలక అధికారాలు కలిగి ఉంటారు. గవర్నర్ నియామకాల జాబితా పోటీ పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.

ఒక రాష్ట్ర గవర్నర్ పదవి ఖాళీ అయితే, పక్క రాష్ట్ర గవర్నర్‌కే అదనపు బాధ్యతలు ఇస్తారు — ఆర్లేకర్ మార్చి నుంచి కేరళతో పాటు తమిళనాడు బాధ్యతలు నిర్వహించడం ఇలాంటిదే.

12 అక్టోబర్ 2026: ఆరు రాష్ట్రాల గవర్నర్ల మార్పు — బాధ్యతల స్వీకరణ నుంచి అమలు.

PM గతిశక్తి జాతీయ మాస్టర్ ప్లాన్‌ను ప్రధానమంత్రి 13 అక్టోబర్ 2021న ప్రారంభించారు. శాఖలు విడివిడిగా ప్రణాళికలు వేయడం వల్ల వచ్చే జాప్యం, ఖర్చు పెరుగుదలను తగ్గించేందుకు రోడ్డు, రైలు, ఓడరేవు, విద్యుత్, గ్యాస్ పైప్‌లైన్ వంటి అన్ని మౌలిక వసతుల డేటాను ఒకే GIS పటంపై తీసుకువచ్చారు. ఈ వేదికను BISAG-N (భాస్కరాచార్య నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ స్పేస్ అప్లికేషన్స్ అండ్ జియో-ఇన్ఫర్మాటిక్స్, గాంధీనగర్) అభివృద్ధి చేసింది.

సంస్థాగత నిర్మాణం: కేబినెట్ కార్యదర్శి అధ్యక్షతన సాధికార కార్యదర్శుల బృందం (EGoS), శాఖల మధ్య ప్రాజెక్టులను మదింపు చేసే నెట్‌వర్క్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ (NPG), సాంకేతిక సహాయ విభాగం (TSU). ఇటీవల ₹500 కోట్లకు పైబడిన ప్రాజెక్టుల మదింపు కోసం సమీకృత రవాణా & లాజిస్టిక్స్ అథారిటీ (ITLA)కు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

ప్రాజెక్టుల మార్గాలను ముందుగానే అడవులు, జనావాసాలు, ఇతర నిర్మాణాలతో సరిచూసి జాప్యాలు తగ్గించవచ్చు; లాజిస్టిక్స్ ఖర్చును GDPలో 13–14% నుంచి తగ్గించడం లక్ష్యం. ఉదా: పుణే–బెంగళూరు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే (699 కి.మీ.) మార్గం మార్పుతో అటవీ ప్రాంతం అతివ్యాప్తి 19% తగ్గింది.

కొత్త రహదారి వేసిన ఆరు నెలలకు గ్యాస్ పైప్‌లైన్ కోసం మళ్లీ తవ్వడం కాకుండా, రెండు శాఖలూ ఒకే పటం చూసి ఒకేసారి పనులు చేస్తే సమయం, డబ్బు ఆదా అవుతాయి.

13 అక్టోబర్ 2026: PM గతిశక్తికి ఐదేళ్లు; ITLAకు కేబినెట్ ఆమోదం (₹500 కోట్లు+ ప్రాజెక్టుల మదింపు).

ULLAS (Understanding of Lifelong Learning for All in Society) — నవ భారత్ సాక్షరతా కార్యక్రమం 15 ఏళ్లు పైబడిన, పాఠశాల విద్యకు దూరమైన వయోజనుల కోసం కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న పథకం (2022–27). ఇందులో పునాది అక్షరాస్యత & సంఖ్యాజ్ఞానం, కీలక జీవన నైపుణ్యాలు, వృత్తి నైపుణ్యాలు, ప్రాథమిక విద్య, నిరంతర విద్య అనే ఐదు భాగాలు ఉన్నాయి.

లక్షద్వీప్ విద్యా శాఖ సర్వేలో 1,113 మంది వయోజన నిరక్షరాస్యులను గుర్తించింది. ఇంటింటికీ వెళ్లి బోధించి, అనుసరణ పరీక్షలు నిర్వహించిన తర్వాత అర్హులైన వారంతా FLNAT (Functional Literacy and Numeracy Assessment Test)లో ఉత్తీర్ణులయ్యారు; దీంతో 100% అక్షరాస్యత ప్రకటించారు. FLNAT ఉత్తీర్ణులకు NIOS సర్టిఫికెట్ ఇస్తుంది.

చదవడం, రాయడం, లెక్కలు వచ్చిన వయోజనులు బ్యాంకింగ్, డిజిటల్ చెల్లింపులు, ప్రభుత్వ పథకాలను స్వయంగా వినియోగించుకోగలుగుతారు. రాష్ట్రాలు/UTల అక్షరాస్యత మైలురాళ్లు పరీక్షల్లో తరచుగా అడుగుతారు.

ఒక మత్స్యకారుడు అక్షరాలు నేర్చుకున్న తర్వాత తన బ్యాంకు పాస్‌బుక్ తానే చదివి, UPI ద్వారా చెల్లింపులు చేయగలుగుతాడు.

అక్టోబర్ 2026: లక్షద్వీప్ 100% అక్షరాస్యత ప్రకటన (ఒకే వనరు ఆధారితం — అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూడాలి).

విపత్తు ప్రమాద నివారణ (Disaster Risk Reduction — DRR) అంటే విపత్తు వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కాకుండా, ముందుగానే ప్రమాదాన్ని తగ్గించే చర్యలు — సురక్షిత భవన నిర్మాణ ప్రమాణాలు, ముందస్తు హెచ్చరికలు, ప్రమాదకర ప్రాంతాల్లో నిర్మాణాల నియంత్రణ వంటివి.

UN సాధారణ సభ 1989లో ఈ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేసింది; 2009లో 13 అక్టోబర్‌ను శాశ్వత తేదీగా నిర్ణయించారు. ప్రపంచ DRR ప్రణాళిక 'సెండాయ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (2015–2030)' — ఏడు లక్ష్యాలు, నాలుగు ప్రాధాన్యతలతో జపాన్‌లోని సెండాయ్‌లో ఆమోదించారు. 2026 థీమ్ 'Resilience Starts at Home' ఇంటి స్థాయి నుంచే విపత్తు తట్టుకునే శక్తిని పెంచడంపై దృష్టి పెడుతుంది.

భారత్‌లో విపత్తు నిర్వహణ చట్టం, 2005 కింద NDMA (ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షత), SDMA, DDMAలు పనిచేస్తాయి. ఇంటి స్థాయి సన్నద్ధత (ఆపదా మిత్ర వాలంటీర్లు, భూకంప నిరోధక నిర్మాణం) ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.

తుఫాను ప్రాంతంలో ఇంటి పైకప్పును బలంగా బిగించడం, ఎత్తైన పునాది వేయడం వంటి చిన్న జాగ్రత్తలే 'ఇంటి నుంచే తట్టుకునే శక్తి'.

13 అక్టోబర్ 2026: అంతర్జాతీయ విపత్తు ప్రమాద నివారణ దినోత్సవం; థీమ్ 'Resilience Starts at Home'.