National Affairs – Current Affairs · 9 Oct 2026

భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత (BNSS) 2023 పాత CrPC 1973 స్థానంలో 1 జూలై 2024 నుండి అమలులోకి వచ్చింది. శాంతిభద్రతలకు ముప్పు ఉన్నప్పుడు అధికారులు నిషేధాజ్ఞలు విధించే అధికారం BNSS సెక్షన్ 163లో ఉంది; ఇది గతంలో CrPC సెక్షన్ 144కు సమానం.

'కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ' (CJP) ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) రాజీనామా కోరుతూ చేస్తున్న నిరసనల నేపథ్యంలో ఢిల్లీ పోలీస్ న్యూఢిల్లీ జిల్లాలో ఈ నిషేధాజ్ఞలు విధించింది. CEC పదవి రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 324 కింద ఎన్నికల సంఘంలో భాగం.

ప్రజా సమావేశాలు, నిరసనలపై పరిమితులు పౌర హక్కులతో ముడిపడి ఉంటాయి. కొత్త క్రిమినల్ చట్టాల సెక్షన్ మార్పులు పరీక్షల్లో ప్రత్యక్షంగా వస్తాయి.

ఒక ప్రాంతంలో ఐదుగురికి మించి గుంపుగా చేరడాన్ని నిషేధిస్తూ ఆదేశం ఇస్తే, అది సెక్షన్ 163 కింద నిషేధాజ్ఞ అవుతుంది.

ఢిల్లీ పోలీస్ న్యూఢిల్లీ జిల్లాలో BNSS సెక్షన్ 163 కింద నిషేధాజ్ఞలు విధించింది. CEC రాజీనామా కోరుతూ CJP చేసే నిరసనల్లో విద్యార్థి సంఘం AISA కూడా పాల్గొంది.

శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ (SATCOM) సేవలకు కేంద్రం లైసెన్స్‌లు ఇస్తోంది. స్టార్‌లింక్, జియో శాట్‌కామ్, యూటెల్‌శాట్ వన్‌వెబ్‌లకు లైసెన్స్‌లున్నాయని నోట్స్ పేర్కొంటున్నాయి. కేంద్ర మంత్రి సింధియా ఎలాన్ మస్క్ చేసిన ఏకస్వామ్య (monopoly) ఆరోపణలను తిరస్కరించారు.

రెండో అంశం బాల్యవివాహాలు. బాల్యవివాహ నిరోధక చట్టం 2006 ప్రకారం వివాహ కనీస వయసు బాలికలకు 18, బాలురకు 21. తెలంగాణ ఈ దిశగా తీసుకున్న చర్యల గణాంకాలు, NFHS-6 డేటా నోట్స్‌లో ఉన్నాయి. NFHS సర్వేను IIPS (ముంబై) ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ తరఫున నిర్వహిస్తుంది.

శాటిలైట్ ఇంటర్నెట్ మారుమూల ప్రాంతాల కనెక్టివిటీని పెంచుతుంది. బాల్యవివాహాల తగ్గుదల గణాంకాలు మహిళా సాధికారత, సామాజిక సూచికల ప్రశ్నలకు కీలకం, ముఖ్యంగా తెలంగాణ పరీక్షలకు.

మెమరీ ట్రిక్: 23.3% (NFHS-5) → 20.1% (NFHS-6) — తగ్గుదల సుమారు 3.2 శాతం పాయింట్లు.

కేంద్ర మంత్రి సింధియా మస్క్ ఏకస్వామ్య ఆరోపణలను తిరస్కరించారు. తెలంగాణ 2025–26లో 1,245 బాల్యవివాహాలు ఆపగా, NFHS-6 ప్రకారం జాతీయంగా 18లోపు వివాహం 20.1%, తెలంగాణలో 17.9%.

జేవర్ విమానాశ్రయం ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని గౌతమ్ బుద్ధ నగర్ జిల్లాలో ఉన్న నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ ప్రాజెక్టు. నివేదికల ప్రకారం UP కేబినెట్ దీని పేరును 'నరేంద్ర మోదీ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్'గా మార్చడానికి ఆమోదం ఇచ్చింది.

కోస్ట్ గార్డ్ FPV (ఫాస్ట్ పెట్రోల్ వెసెల్) ICGS అజిత్ ప్రవేశం కూడా నివేదికల్లో ఉంది. ICGS అంటే ఇండియన్ కోస్ట్ గార్డ్ షిప్; కోస్ట్ గార్డ్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో కోస్ట్ గార్డ్ చట్టం 1978 కింద పనిచేస్తుంది. ఈ వార్త ఒకే వనరు ఆధారితం కాబట్టి ధృవీకరణ అవసరం.

విమానాశ్రయాల పేర్లు, నౌకాదళ/కోస్ట్ గార్డ్ నౌకల ప్రవేశం పరీక్షల్లో వచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే ఒకే వనరు వార్త కాబట్టి అధికారిక ప్రకటనతో సరిచూసుకోవాలి.

మెమరీ ట్రిక్: ICGS = Indian Coast Guard Ship; FPV = Fast Patrol Vessel — ఈ రెండు సంక్షిప్తాలు గుర్తుంచుకోండి.

నివేదికల ప్రకారం UP కేబినెట్ జేవర్ విమానాశ్రయం పేరును 'నరేంద్ర మోదీ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్'గా మార్చడానికి ఆమోదం ఇచ్చింది; కోస్ట్ గార్డ్ FPV ICGS అజిత్ ప్రవేశం కూడా నివేదించబడింది. ఈ వివరాలను అధికారికంగా సరిచూడాలి.

🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):