1. శాస్త్రీయ భాషల ఐదు ఉన్నతి కేంద్రాలు
ఏమిటి?
శాస్త్రీయ భాష (Classical Language) హోదా భారత ప్రభుత్వం ప్రాచీనత, సాహిత్య సంపద, స్వతంత్ర సంప్రదాయం ఉన్న భాషలకు ఇచ్చే గుర్తింపు. తొలిసారిగా 2004లో తమిళానికి ఈ హోదా వచ్చింది; తర్వాత సంస్కృతం (2005), తెలుగు, కన్నడ (2008), మలయాళం (2013), ఒడియా (2014)కు లభించింది.
3 అక్టోబర్ 2024న అస్సామీ, బెంగాలీ, మరాఠీ, పాలీ, ప్రాకృతలను చేర్చగా మొత్తం 11 భాషలయ్యాయి. ఇప్పుడు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఐదు భాషలకు ఉన్నతి కేంద్రాలను (Centres of Excellence) ఆమోదించింది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
ప్రాచీన భాషల పరిశోధన, అనువాదం, ప్రచురణలకు సంస్థాగత మద్దతు లభిస్తుంది. భాషా వారసత్వ పరిరక్షణ, ఏ భాష ఏ యూనివర్సిటీలో అనే అంశాలు పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడతాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- అస్సామీ: తేజ్‌పూర్ యూనివర్సిటీలో కేంద్రం.
- బెంగాలీ: విశ్వభారతిలో కేంద్రం.
- మరాఠీ: డెక్కన్ కాలేజ్, పుణెలో కేంద్రం.
- పాలీ: కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం ఒడిశా, కోరాపుట్‌లో కేంద్రం.
- ప్రాకృత: కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం గుజరాత్‌లో కేంద్రం.
- మొత్తం భాషలు:
- భారత్ గుర్తించిన శాస్త్రీయ భాషలు 11
- ఈ ఐదు 3 అక్టోబర్ 2024న చేరాయి.
సులభమైన ఉదాహరణ
జ్ఞాపకం ట్రిక్: అస్సామీ-బెంగాలీ-మరాఠీ-పాలీ-ప్రాకృత అనే ఐదు కొత్త భాషలు; పాత ఆరు: తమిళం, సంస్కృతం, తెలుగు, కన్నడ, మలయాళం, ఒడియా. మొత్తం 5 + 6 = 11.
తాజా మార్పు
విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఐదు శాస్త్రీయ భాషల ఉన్నతి కేంద్రాలను ఆమోదించింది. అస్సామీకి తేజ్‌పూర్ యూనివర్సిటీ, బెంగాలీకి విశ్వభారతి, మరాఠీకి డెక్కన్ కాలేజ్ (పుణె), పాలీకి కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం ఒడిశా (కోరాపుట్), ప్రాకృతకు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం గుజరాత్ కేంద్రాలుగా ఉంటాయి.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-04
2. రామప్ప ఆలయం, 3D-ప్రింటెడ్ PMAY-G ఇళ్లు
ఏమిటి?
రామప్ప ఆలయం (రామలింగేశ్వర ఆలయం) తెలంగాణలోని ములుగు జిల్లా పాలంపేటలో ఉంది. ఇది కాకతీయ రాజుల కాలంలో నిర్మితమైంది; శిల్పి రామప్ప పేరుతో ప్రసిద్ధి. నోట్ ప్రకారం నిర్మాణ కాలం 1213 CE, UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ స్థలంగా జూలై 2021లో గుర్తింపు (భారత్‌లో 39వది).
ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన–గ్రామీణ్ (PMAY-G) గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ పథకం; ఇది 2016లో ఇందిరా ఆవాస్ యోజన స్థానంలో వచ్చింది. ఇప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఈ పథకం కింద 3D కాంక్రీట్ ప్రింటింగ్ ద్వారా ఇళ్ల నిర్మాణ పైలట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
వారసత్వ పరిరక్షణ, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుల మధ్య సమతుల్యత అనే చర్చ పరీక్షల్లో ముఖ్యమైనది. 3D ప్రింటింగ్ వేగవంతమైన, తక్కువ ఖర్చు గృహ నిర్మాణానికి అవకాశం ఇస్తుంది.
ముఖ్య విషయాలు
- రామప్ప ఆలయం:
- కాకతీయుల కాలం, 1213 CE
- తెలంగాణ.
- UNESCO గుర్తింపు: జూలై 2021, భారత్‌లో 39వ వారసత్వ స్థలం.
- గని వివాదం: ఆలయం సమీపంలో PVNR ఓపెన్‌కాస్ట్ గనిని వారసత్వ కార్యకర్తలు వ్యతిరేకిస్తున్నారు.
- PMAY-G:
- గ్రామీణ పేదలకు పక్కా ఇళ్లు ఇచ్చే కేంద్ర పథకం
- గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ.
- 3D కాంక్రీట్ ప్రింటింగ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ గృహాలకు తొలి జాతీయ పైలట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది.
- ప్రదేశం: పాలంపేట, ములుగు జిల్లా.
సులభమైన ఉదాహరణ
పెద్ద 3D ప్రింటర్ కంప్యూటర్ డిజైన్ ప్రకారం కాంక్రీట్‌ను పొరలు పొరలుగా పోసి గోడలను తయారు చేస్తుంది, కాబట్టి ఇల్లు తక్కువ రోజుల్లో సిద్ధమవుతుంది.
తాజా మార్పు
4 అక్టోబర్ 2026 వార్తల ప్రకారం రామప్ప (1213 CE, కాకతీయ) సమీపంలోని PVNR ఓపెన్‌కాస్ట్ గనిని వారసత్వ కార్యకర్తలు వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ PMAY-G కింద 3D కాంక్రీట్ ప్రింటింగ్ తొలి జాతీయ పైలట్‌ను ప్రారంభిస్తోంది.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
- కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలు (Central Government Schemes)
- ప్రతిష్టాత్మక జాతీయ ప్రాజెక్టులు మరియు మౌలిక సదుపాయాలు
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-04