1. UNSC వీటో సంస్కరణ — ఫ్రాన్స్–మెక్సికో చొరవ
ఏమిటి?
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)లో 15 సభ్యులుంటారు; అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా శాశ్వత సభ్యులు (P5). ఈ ఐదుగురికి ‘వీటో’ అధికారం ఉంటుంది – ఒక్కరు వ్యతిరేకించినా తీర్మానం వీగిపోతుంది.
ఘోర మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల సమయంలో వీటో వల్ల మండలి స్తంభించిపోతోందనే విమర్శ ఉంది. దీనిపై 2015లో ఫ్రాన్స్–మెక్సికో చొరవ వచ్చింది.
81వ UNGAలో ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు మాక్రాన్ ఈ అంశాన్ని మళ్లీ ముందుకు తెచ్చారు.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
UNSC సంస్కరణలు భారత్ శాశ్వత సభ్యత్వ ఆకాంక్షకు నేరుగా సంబంధించినవి. వీటో, ఆర్టికల్ 108 వంటివి అంతర్జాతీయ సంబంధాల ప్రశ్నల్లో వస్తాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- మాక్రాన్ పిలుపు: 81వ UNGAలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన సందర్భాల్లో వీటో వినియోగాన్ని నియంత్రించాలని కోరారు.
- ఫ్రాన్స్–మెక్సికో చొరవ (2015): genocide, మానవతా నేరాల్లో P5 స్వచ్ఛందంగా వీటో వేయకూడదు.
- మద్దతు: ఈ చొరవకు 128 దేశాల మద్దతు ఉంది.
- కట్టుబడిన P5: ఫ్రాన్స్, యూకే మాత్రమే అధికారికంగా కట్టుబడ్డాయి.
- ఆర్టికల్ 108: ఐరాస చార్టర్ సవరణకు P5 అందరి ఆమోదం అవసరం.
- P5: అమెరికా, యూకే, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా.
సులభమైన ఉదాహరణ
14 సభ్యులు అనుకూలంగా ఓటు వేసినా ఒక్క శాశ్వత సభ్యుడు వీటో చేస్తే తీర్మానం ఆగిపోతుంది – ఈ పరిస్థితిని నివారించడమే చొరవ లక్ష్యం.
తాజా మార్పు
81వ UNGAలో ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు మాక్రాన్ మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల సందర్భాల్లో వీటోను నియంత్రించాలని కోరారు. ఇప్పటివరకు P5లో ఫ్రాన్స్, యూకే మాత్రమే ఈ చొరవకు కట్టుబడ్డాయి.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-09-26