1. జాతీయ తీర మిషన్ 2.0
ఏమిటి?
జాతీయ తీర మిషన్ (National Coastal Mission) తీర ప్రాంతాల పర్యావరణ పరిరక్షణ, తీర ప్రజల జీవనోపాధి, సుస్థిర అభివృద్ధిని లక్ష్యంగా చేసుకున్న కేంద్ర పథకం. భారత్‌కు సుమారు 7,500 కి.మీ. తీరరేఖ ఉంది; కోతకు గురికావడం, సముద్ర మట్టం పెరగడం, కాలుష్యం వంటి ముప్పులు ఉన్నాయి.
మిషన్ 2.0 కింద పర్యావరణ మంత్రి మార్గదర్శకాలు విడుదల చేశారు. ఇది కేంద్ర రంగ పథకం అంటే పూర్తి నిధులు కేంద్రమే ఇస్తుంది. తీరం వెంబడి భూమి, సముద్ర వినియోగాన్ని శాస్త్రీయంగా ప్రణాళిక చేసే మెరైన్ స్పేషియల్ ప్లాన్లు దీనిలో ముఖ్యం.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
తీర రాష్ట్రాల్లో మత్స్యకారులు, తీర సమాజాలు, పర్యావరణ వ్యవస్థలకు రక్షణ లభిస్తుంది. వాతావరణ మార్పు ప్రభావాలను ఎదుర్కొనే సన్నద్ధత పెరుగుతుంది. తీర, పర్యావరణ అంశాలపై ప్రశ్నలకు ఉపయోగకరం.
ముఖ్య విషయాలు
- పథక స్వభావం: కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme).
- ఔట్‌లే: ₹767 కోట్లు.
- కాలం: 2025-26 నుండి 2030-31 వరకు.
- పరిధి: 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు (UTలు).
- మెరైన్ స్పేషియల్ ప్లాన్లు: 1,000 కి.మీ. తీరానికి రూపొందిస్తారు.
- గుజరాత్‌లో ప్రాజెక్టు: మెరైన్ ఓషనేరియం.
- మార్గదర్శకాలు: పర్యావరణ మంత్రి విడుదల చేశారు.
సులభమైన ఉదాహరణ
ఒక తీర ప్రాంతంలో పోర్టు, చేపల వేట, పర్యాటకం ఎక్కడ ఉండాలో మ్యాప్ రూపంలో ముందే నిర్ణయిస్తే ఘర్షణలు, పర్యావరణ నష్టం తగ్గుతాయి; అదే మెరైన్ స్పేషియల్ ప్లానింగ్.
తాజా మార్పు
జాతీయ తీర మిషన్ 2.0 మార్గదర్శకాలను పర్యావరణ మంత్రి విడుదల చేశారు. ₹767 కోట్ల ఈ కేంద్ర రంగ పథకం 2025-26 నుండి 2030-31 వరకు 9 తీర రాష్ట్రాలు, 4 UTలలో అమలవుతుంది.
🔗 సంబంధిత నోట్స్ (Related Notes):
- కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలు (Central Government Schemes)
- కొత్త రామ్సర్ సైట్లు & టైగర్ రిజర్వులు (New Ramsar Sites & Tiger Reserves)
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-09-30