1. భారత రామ్సర్ సైట్లు 103కు — చండీగఢ్ సుఖ్నా చిత్తడి నేల, UP సౌజ్ ఝీల్ చేరిక
ఏమిటి?
రామ్సర్ కన్వెన్షన్ చిత్తడి నేలల (wetlands) సంరక్షణ, వివేకవంతమైన వినియోగం కోసం 2 ఫిబ్రవరి 1971న ఇరాన్లోని రామ్సర్ నగరంలో ఆమోదించిన అంతర్ ప్రభుత్వ ఒప్పందం; ఆ తేదీనే ప్రపంచ చిత్తడి నేలల దినోత్సవం జరుపుతారు. భారత్ 1982లో చేరింది; చిలికా సరస్సు (ఒడిశా), కేవ్లాదేవ్ జాతీయ ఉద్యానవనం (రాజస్థాన్) భారత తొలి రామ్సర్ సైట్లు. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో భారత రామ్సర్ సైట్ల సంఖ్య వేగంగా పెరిగింది.
కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ 15 అక్టోబర్ 2026న రెండు కొత్త సైట్లను ప్రకటించారు; రామ్సర్ సచివాలయం కూడా ధ్రువీకరించింది. (1) సుఖ్నా చిత్తడి నేల (సైట్ నం. 2602), చండీగఢ్: శివాలిక్ పాదాల వద్ద 1958లో సుఖ్నా చో వాగుకు ఆనకట్ట కట్టి ఏర్పరచిన పట్టణ శివారు జలాశయం; చుట్టుపక్కల పరీవాహక ప్రాంతం నుంచి వచ్చే నీరు, బురదను నియంత్రిస్తుంది; సెంట్రల్ ఏషియన్ ఫ్లైవే మార్గంలో వలస పక్షులకు ఆవాసం. (2) సౌజ్ ఝీల్ (సైట్ నం. 2603), మైన్పురి జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్: గంగా వరద మైదానంలోని లోతు తక్కువ శాశ్వత సరస్సు, సమన్ చిత్తడి నేలల సముదాయంలో భాగం; 30,000కు పైగా నీటి పక్షులకు, సారస్ కొంగ (Vulnerable), గ్రేటర్ స్పాటెడ్ ఈగల్కు ఆవాసం. సమీపంలోని సమన్ పక్షుల అభయారణ్యం 2019లోనే రామ్సర్ సైట్ అయింది.
ఎవరికి? ఏ ప్రయోజనం?
రామ్సర్ గుర్తింపుతో అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ, సంరక్షణ నిధులు, పర్యావరణ పర్యాటకం పెరుగుతాయి; చిత్తడి నేలలు వరదల నియంత్రణ, భూగర్భ జల పునరుద్ధరణ, కార్బన్ నిల్వ, జీవవైవిధ్య సంరక్షణలో కీలకం. రామ్సర్ సైట్ల సంఖ్య, కొత్త సైట్లు పర్యావరణ ప్రశ్నల్లో ప్రతిసారీ వస్తాయి.
ముఖ్య విషయాలు
- ప్రకటన:
- 15 అక్టోబర్ 2026 — భూపేందర్ యాదవ్
- భారత రామ్సర్ సైట్లు 103.
- సుఖ్నా (సైట్ 2602):
- చండీగఢ్ తొలి రామ్సర్ సైట్
- 1958లో సుఖ్నా చో వాగుపై ఆనకట్టతో ఏర్పడిన మానవ నిర్మిత జలాశయం
- శివాలిక్ పాదాలు.
- సౌజ్ ఝీల్ (సైట్ 2603):
- మైన్పురి, UP
- సమన్ చిత్తడి నేలల సముదాయం
- 30,000+ నీటి పక్షులు.
- పక్షులు: సారస్ కొంగ (UP రాష్ట్ర పక్షి), గ్రేటర్ స్పాటెడ్ ఈగల్.
- ఉత్తరప్రదేశ్: రామ్సర్ సైట్లు 14కు — తమిళనాడు తర్వాత రెండో స్థానం.
- రామ్సర్ కన్వెన్షన్:
- 2 ఫిబ్రవరి 1971, రామ్సర్ (ఇరాన్)
- భారత్ 1982లో చేరిక.
- భారత తొలి సైట్లు: చిలికా సరస్సు, కేవ్లాదేవ్ జాతీయ ఉద్యానవనం (1981).
సులభమైన ఉదాహరణ
భారీ వర్షాల సమయంలో సుఖ్నా సరస్సు స్పాంజిలా వరద నీటిని నిలుపుకొని, బురదను అడ్డుకొని, చండీగఢ్ నగరంలోకి వరద దూసుకురాకుండా కాపాడుతుంది.
తాజా మార్పు
15 అక్టోబర్ 2026: సుఖ్నా, సౌజ్ ఝీల్ రామ్సర్ జాబితాలో చేరిక — భారత్ సైట్లు 103.
బహుళ వార్తా వనరులు (ధృవీకరించబడింది) | 2026-10-17