Environment & Ecology – Current Affairs · 15 Oct 2026

నైరుతి రుతుపవనాలు సాధారణంగా జూన్ 1న కేరళలో ప్రవేశించి జూలై మధ్యనాటికి దేశమంతా విస్తరిస్తాయి; సెప్టెంబర్ మధ్యలో వాయవ్య భారతం (పశ్చిమ రాజస్థాన్) నుంచి ఉపసంహరణ మొదలై, సుమారు 15 అక్టోబర్ నాటికి దేశం మొత్తం నుంచి వెనక్కి వెళ్తాయి. భారత్ వార్షిక వర్షపాతంలో 70%కు పైగా ఈ జూన్–సెప్టెంబర్ కాలంలోనే వస్తుంది. దీర్ఘకాల సగటు (LPA, 1971–2020) 87 సెం.మీ.

IMD ప్రకారం 2026లో నైరుతి రుతుపవనాలు 15 అక్టోబర్‌న దేశం మొత్తం నుంచి ఉపసంహరించుకున్నాయి; ఈ సీజన్ వర్షపాతం సాధారణం కంటే 12.6% తక్కువ. జూన్‌లో ఏర్పడి బలపడుతున్న ఎల్ నినో (పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉండటం) ఈ లోటుకు ప్రధాన కారణం. అదే రోజు ఈశాన్య రుతుపవనాలు తమిళనాడు, పుదుచ్చేరి, కారైకాల్, కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమ, దక్షిణ అంతర్గత కర్ణాటక, కేరళ & మాహే ప్రాంతాల్లో ప్రవేశించాయి.

వర్షపాత లోటు వల్ల జలాశయాల్లో నిల్వలు తగ్గి రబీ సాగు, తాగునీరు, విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం పడుతుంది — తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర వంటి రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే కరువు చర్యలు చేపట్టాయి. అక్టోబర్–డిసెంబర్ ఈశాన్య రుతుపవనాలు తమిళనాడు, దక్షిణ కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమకు కీలకం; ఇదే కాలంలో బంగాళాఖాత తుఫానులు కూడా ఎక్కువ.

ఒక గ్రామానికి ఏటా సగటున 100 సెం.మీ. వర్షం పడితే, ఈ ఏడాది 12.6% లోటు అంటే సుమారు 87 సెం.మీ. మాత్రమే — ఆ తేడా చెరువులు, బావులు నిండకపోవడంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: నైరుతి రుతుపవనాల పూర్తి ఉపసంహరణ; ఈశాన్య రుతుపవనాల ఆగమనం.

మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ (1987, అమలు 1989) ఓజోన్ పొరను దెబ్బతీసే క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల (CFCs), హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్ల (HCFCs) వంటి వాయువులను దశలవారీగా తొలగించిన విజయవంతమైన ఒప్పందం; ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాలూ దీన్ని ఆమోదించాయి. CFCలకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఫ్రిజ్‌లు, ఏసీల్లో వాడిన హైడ్రోఫ్లోరోకార్బన్లు (HFCs) ఓజోన్‌ను దెబ్బతీయవు కానీ కార్బన్ డయాక్సైడ్ కంటే వందల నుంచి వేల రెట్లు శక్తిమంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు.

అందుకే 15 అక్టోబర్ 2016న రువాండా రాజధాని కిగాలీలో జరిగిన మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ పార్టీల 28వ సమావేశంలో HFCల ఉత్పత్తి, వినియోగాన్ని దశలవారీగా 80–85% తగ్గించే కిగాలీ సవరణను ఆమోదించారు; ఇది 1 జనవరి 2019 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. దీని ద్వారా 2100 నాటికి సుమారు 0.5°C వరకు భూతాపాన్ని నివారించవచ్చని అంచనా. UNEP ఓజోన్ సచివాలయం దీన్ని నిర్వహిస్తుంది; అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు బహుపాక్షిక నిధి (Multilateral Fund) సహాయం అందిస్తుంది. భారత్ 2021లో సవరణను ఆమోదించింది; 15 అక్టోబర్ 2026కి సవరణ పదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది.

వేడి పెరిగే కొద్దీ ఏసీల వాడకం పెరిగే భారత్ వంటి దేశాల్లో తక్కువ భూతాపన సామర్థ్యం (low-GWP) గల ప్రత్యామ్నాయ శీతలకారకాల వినియోగం భూతాపాన్ని, విద్యుత్ వినియోగాన్ని రెండింటినీ తగ్గిస్తుంది. 2019లో సమగ్ర 'ఇండియా కూలింగ్ యాక్షన్ ప్లాన్' రూపొందించిన తొలి దేశాల్లో భారత్ ఒకటి.

ఒక పాత ఏసీ నుంచి 1 కిలో HFC లీకైతే అది వేల కిలోల CO₂కు సమానమైన వేడిని వాతావరణంలో బంధిస్తుంది; కొత్త ఏసీల్లో తక్కువ GWP గల శీతలకారకం వాడితే ఆ ప్రభావం ఎన్నో రెట్లు తగ్గుతుంది.

15 అక్టోబర్ 2026: కిగాలీ సవరణకు పదేళ్లు.