Economy & Banking – Current Affairs · 13 Oct 2026

చిల్లర ద్రవ్యోల్బణాన్ని వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ద్వారా కొలుస్తారు; దీన్ని MoSPI పరిధిలోని జాతీయ గణాంకాల కార్యాలయం (NSO) నెలవారీగా విడుదల చేస్తుంది. 2026 జనవరి నుంచి ఆధార సంవత్సరం 2024 గల కొత్త CPI సిరీస్ అమలులో ఉంది; సెప్టెంబర్ గణాంకం ఈ కొత్త సిరీస్‌లో అత్యధికం.

సెప్టెంబర్‌లో ఉల్లి ధరలు ఏడాదికేడాది 108.09% పెరగడంతో ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 7.74%కు చేరింది. బంగాళాదుంపలు, టమాటాలు, కొబ్బరి వంటి వాటి ధరలు మాత్రం తగ్గుతూనే ఉన్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం RBI సహన పరిధి (2–6%)లోనే ఉంది; అయితే ముందు వారంలోనే RBI రెపో రేటును 25 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచి 5.50%కు చేర్చింది.

ద్రవ్యోల్బణం పెరిగితే సామాన్యుల కొనుగోలు శక్తి తగ్గుతుంది; ముఖ్యంగా ఆహార ధరల భారం గ్రామీణ, పేద కుటుంబాలపై ఎక్కువ. RBI వడ్డీ రేటు నిర్ణయాలకు CPI ప్రధాన ఆధారం.

గత ఏడాది కిలో ₹30 ఉన్న ఉల్లి ఇప్పుడు ₹62.4 అయితే ధర 108% పెరిగినట్లు — ఇదే సెప్టెంబర్ ఉల్లి ద్రవ్యోల్బణం స్థాయి.

12 అక్టోబర్ 2026: సెప్టెంబర్ CPI 5.54% విడుదల (తాత్కాలిక గణాంకాలు).

అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధి (IMF) 1944 బ్రెటన్ వుడ్స్ సదస్సులో ఏర్పడింది; ప్రధాన కార్యాలయం వాషింగ్టన్ D.C. ఇది ఏడాదికి రెండుసార్లు (ఏప్రిల్, అక్టోబర్) 'ప్రపంచ ఆర్థిక దృక్పథం (World Economic Outlook)' నివేదిక, జనవరి-జూలైలో దాని నవీకరణలు విడుదల చేస్తుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక స్థిరత్వ నివేదిక (GFSR), ఫిస్కల్ మానిటర్ కూడా IMF నివేదికలే.

అక్టోబర్ 2026 WEOలో భారత్ 2026–27 (ఆర్థిక సంవత్సర ప్రాతిపదిక) వృద్ధి అంచనాను 7%కు పెంచింది; 2027–28కి కూడా 7%. పశ్చిమాసియా యుద్ధం, వాణిజ్య అనిశ్చితులు, AI ఆధారిత పెట్టుబడుల వేగం ప్రపంచ దృక్పథాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నాయని హెచ్చరించింది. RBI, ప్రపంచ బ్యాంక్ భారత్ FY27 వృద్ధిని 7.1%గా అంచనా వేశాయి.

అంతర్జాతీయ సంస్థల సానుకూల అంచనాలు విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి; భారత్ ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న దేశంగా కొనసాగుతుంది.

₹100 లక్షల కోట్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ 7% పెరిగితే ఏడాదిలో ₹107 లక్షల కోట్లు అవుతుంది; 6.4% అయితే ₹106.4 లక్షల కోట్లు — ఆ 0.6% తేడా ₹60,000 కోట్లు.

13 అక్టోబర్ 2026: IMF అక్టోబర్ WEO — భారత్ వృద్ధి 7%, ప్రపంచ వృద్ధి 3.1%.

మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేటు (MDR) అంటే డిజిటల్ చెల్లింపు స్వీకరించినందుకు వ్యాపారి బ్యాంకు/చెల్లింపు సేవా సంస్థకు చెల్లించే రుసుము. ప్రస్తుతం UPI, RuPay డెబిట్ కార్డు లావాదేవీలపై MDR శూన్యం (2020 నుంచి). దీంతో బ్యాంకులు, చెల్లింపు యాప్‌లు UPI మౌలిక వసతుల ఖర్చును భరిస్తున్నాయి.

NPCI ₹2,000 పైబడిన ఎంపిక చేసిన P2M లావాదేవీలపై 0.4% MDR ప్రతిపాదించి 15 అక్టోబర్ 2026 నుంచి అమలు చేయాలనుకుంది. వ్యాపారుల ఆందోళనలు, పండుగల వ్యాపారం దృష్ట్యా దీన్ని దీపావళి తర్వాతకు వాయిదా వేసింది; కొత్త తేదీ విడిగా ప్రకటిస్తుంది.

చిన్న వ్యాపారులకు పండుగ సీజన్‌లో అదనపు ఖర్చు తప్పుతుంది. దీర్ఘకాలంలో MDR వల్ల UPI వ్యవస్థ నిర్వహణకు ఆదాయం వస్తుంది, కానీ వ్యాపారులు నగదు వైపు మళ్లే ప్రమాదం ఉంది.

ఒక దుకాణదారు ₹5,000 UPI చెల్లింపు స్వీకరిస్తే 0.4% MDR ప్రకారం ₹20 రుసుము చెల్లించాలి; ₹1,500 లావాదేవీకి రుసుము ఉండదు.

అక్టోబర్ 2026: NPCI — UPI MDR అమలు దీపావళి తర్వాతకు వాయిదా.