సాహిత్య పురస్కారాలు – జ్ఞానపీఠ్, సాహిత్య అకాడమీ (Literary Awards): జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం – ప్రారంభం, నియమాలు (Jnanpith Award Basics)

Correct: A — భారతీయ జ్ఞానపీఠ్ ట్రస్ట్

జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని భారతీయ జ్ఞానపీఠ్ ట్రస్ట్ ఇస్తుంది; దీన్ని సాహు శాంతి ప్రసాద్ జైన్ కుటుంబం స్థాపించింది. సాహిత్య అకాడమీ ప్రభుత్వ సంస్థ, ఇది వేరే పురస్కారాలు ఇస్తుంది. సరస్వతి, వ్యాస్ సమ్మాన్‌లు కె.కె. బిర్లా ఫౌండేషన్ ఇస్తుంది. ఆస్కార్ సినిమా పురస్కారం, సాహిత్యంతో సంబంధం లేదు.

Correct: C — జి. శంకర కురుప్

మలయాళ కవి జి. శంకర కురుప్ 'ఓటక్కుళల్' కవితా సంపుటికి 1965లో మొదటి జ్ఞానపీఠ్ పొందారు. తారాశంకర్ బందోపాధ్యాయ 1966లో, కువెంపు 1967లో, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 1970లో అందుకున్నారు. కాబట్టి తొలి గ్రహీత శంకర కురుప్ మాత్రమే.

Correct: B — 1965

1961లో జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం ఏర్పాటు నిర్ణయం జరగ్గా, మొదటి పురస్కారాన్ని 1965లో ఇచ్చారు. 1954లో సాహిత్య అకాడమీ ఏర్పడింది, 1976లో ఆశాపూర్ణాదేవి తొలి మహిళా గ్రహీత అయ్యారు. ఈ సంవత్సరాల మధ్య తికమక పడకుండా చూసుకోవాలి.

Correct: D — వాగ్దేవి (సరస్వతి) కాంస్య విగ్రహం

జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారంలో వాగ్దేవి (సరస్వతి) కాంస్య విగ్రహం, ప్రశంసాపత్రం, నగదు బహుమతి ఇస్తారు. 'బ్లాక్ లేడీ' ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డు విగ్రహం. గణేశ, బుద్ధ విగ్రహాలు ఈ పురస్కారంలో భాగం కావు. విద్యా, సాహిత్య దేవత సరస్వతి కాబట్టి ఆమె రూపమే ఇక్కడ ఎంచుకున్నారు.

Correct: D — ఆశాపూర్ణాదేవి

బెంగాలీ రచయిత్రి ఆశాపూర్ణాదేవి 1976లో 'ప్రథమ్ ప్రతిశ్రుతి' నవలకు తొలి మహిళా జ్ఞానపీఠ్ గ్రహీత అయ్యారు. మహాదేవి వర్మ (1982), అమృతా ప్రీతమ్ (1981), ఖురతుల్ ఐన్ హైదర్ (1989) ఆ తర్వాతి సంవత్సరాల్లో అందుకున్న మహిళలు, కాబట్టి వారు తొలి మహిళలు కాదు.

Correct: D — 'ఓటక్కుళల్' కవితా సంపుటి – మలయాళం

జి. శంకర కురుప్‌కు 1965లో మలయాళ కవితా సంపుటి 'ఓటక్కుళల్' (Odakkuzhal)కు తొలి జ్ఞానపీఠ్ వచ్చింది. 'చిదంబర' పంత్ (హిందీ, 1968), 'శ్రీ రామాయణ దర్శనం' కువెంపు (కన్నడ, 1967), 'ప్రథమ్ ప్రతిశ్రుతి' ఆశాపూర్ణాదేవి (బెంగాలీ, 1976) రచనలు.

Correct: B — అమితవ్ ఘోష్ – 2018

అమితవ్ ఘోష్ 2018లో జ్ఞానపీఠ్ పొందిన తొలి ఇంగ్లీష్ రచయిత. సల్మాన్ రష్దీ, అరుంధతీ రాయ్ బుకర్ ప్రైజ్ గ్రహీతలు, జ్ఞానపీఠ్ కాదు. జ్ఞానపీఠ్ 8వ షెడ్యూల్ భాషలతో పాటు ఇంగ్లీష్ రచయితలకూ ఇస్తారని నోట్స్ చెబుతోంది.

Correct: C — హిందీ (తర్వాత కన్నడ)

నోట్స్ ప్రకారం అత్యధిక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాలు పొందిన భాష హిందీ; తర్వాత కన్నడ. తెలుగుకు ముగ్గురు, మలయాళంలో కురుప్ తొలి గ్రహీత అయినా సంఖ్యలో హిందీ, కన్నడలను దాటలేదు. హిందీలో పంత్, దినకర్, మహాదేవి వర్మ ఉన్నారు.

Correct: A — రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్ భాషలు, ఇంగ్లీష్

జ్ఞానపీఠ్ ఏ భారతీయ భాషా రచయితకైనా ఇచ్చే గౌరవం: 8వ షెడ్యూల్‌లోని భాషలు, ఇంగ్లీష్ రచయితలు అర్హులు. వ్యాస్ సమ్మాన్ హిందీకి మాత్రమే పరిమితం; కాబట్టి 'కేవలం హిందీ' ఎంపిక వ్యాస్ సమ్మాన్ లక్షణం, జ్ఞానపీఠ్‌ది కాదు.

Correct: A — ప్రథమ్ ప్రతిశ్రుతి

ఆశాపూర్ణాదేవి (బెంగాలీ) 'ప్రథమ్ ప్రతిశ్రుతి' నవలకు 1976లో జ్ఞానపీఠ్ పొందారు. 'కాగజ్ తే కాన్వాస్' అమృతా ప్రీతమ్ (పంజాబీ), 'యామ' మహాదేవి వర్మ (హిందీ), 'ఊర్వశి' దినకర్ (హిందీ) రచనలు. నలుగురూ వేర్వేరు రచయితలు.