శిక్ష – పునర్బలనం మధ్య తేడా (Punishment vs Reinforcement)
Free practice MCQs with answers and explanations for శిక్ష – పునర్బలనం మధ్య తేడా (Punishment vs Reinforcement) in కార్యసాధక నిబంధనం – స్కిన్నర్ (Skinner). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
శిక్ష (Punishment) అంటే ఏమిటి?
A. ప్రవర్తనను తగ్గించే చర్య
B. ప్రవర్తనను పెంచే చర్య
C. ప్రవర్తనను మార్చని చర్య
D. కొత్త ప్రవర్తనను నేర్పే చర్య
Answer & explanation
Correct: A — ప్రవర్తనను తగ్గించే చర్య
శిక్ష ప్రవర్తనను తగ్గిస్తుంది; పునర్బలనం ప్రవర్తనను పెంచుతుంది. ఈ ప్రాథమిక భేదాన్ని గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షల్లో చాలా ముఖ్యం. ధనాత్మక శిక్షలో అయిష్టమైనది ఇస్తారు, ఋణాత్మక శిక్షలో ఇష్టమైనది తీసివేస్తారు, రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన తగ్గుతుంది; అందుకే శిక్ష అనే పదం ప్రవర్తన తరుగుదలనే సూచిస్తుంది.
ప్రవర్తన తర్వాత ఇష్టమైనదాన్ని తీసివేయడం ఋణాత్మక శిక్ష. ఆటల సమయం ఇష్టమైనది, దాన్ని తీసివేయడంతో ప్రవర్తన తగ్గుతుంది; ధనాత్మక శిక్షలో అయిష్టమైనది ఇస్తారు.
బలపరచడం ఆపేస్తే ప్రవర్తన క్రమంగా తగ్గిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
A. ఆకృతీకరణ
B. సాధారణీకరణ
C. విలోపనం (Extinction)
D. సంకేతీకరణ
Answer & explanation
Correct: C — విలోపనం (Extinction)
విలోపనంలో పునర్బలనం ఆపేస్తే ప్రవర్తన క్రమంగా తగ్గుతుంది. ఆకృతీకరణ చిన్న అడుగులను బలపరచడం, సాధారణీకరణ నేర్చినది ఇతర సందర్భాలకు విస్తరించడం. తరగతిలో అవాంఛిత ప్రవర్తనను పట్టించుకోకుండా వదిలేయడం ఈ భావన అన్వయం.
అల్లరి చేస్తే అదనపు హోంవర్క్ ఇవ్వడం ఏ రకమైన శిక్ష?
A. ఋణాత్మక శిక్ష
B. ధనాత్మక శిక్ష
C. ధనాత్మక పునర్బలనం
D. ఋణాత్మక పునర్బలనం
Answer & explanation
Correct: B — ధనాత్మక శిక్ష
ప్రవర్తన తర్వాత అయిష్టమైనది (అదనపు హోంవర్క్) ఇవ్వడం ధనాత్మక శిక్ష. "ధనాత్మక" అంటే ఇవ్వడం (Add); ఇక్కడ ప్రవర్తన తగ్గుతుంది కాబట్టి అది పునర్బలనం కాదు, శిక్ష.
ధనాత్మక పునర్బలనం, ఋణాత్మక పునర్బలనం రెండింటి ఫలితం ఏమిటి?
A. రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన తగ్గుతుంది
B. ధనాత్మకంలో పెరుగుతుంది, ఋణాత్మకంలో తగ్గుతుంది
C. రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన పెరుగుతుంది
D. రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన మారదు
Answer & explanation
Correct: C — రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన పెరుగుతుంది
పునర్బలనం ఏ రకమైనదైనా ప్రవర్తన పెరుగుతుంది; ధనాత్మకంలో ఇష్టమైనది ఇస్తారు, ఋణాత్మకంలో అయిష్టమైనది తొలగిస్తారు. ఋణాత్మక పునర్బలనం శిక్ష కాదని గుర్తుంచుకోవాలి.
D. ప్రవర్తన తాత్కాలికంగా ఆగుతుంది; భయం, కోపం పెరుగుతాయి
Answer & explanation
Correct: D — ప్రవర్తన తాత్కాలికంగా ఆగుతుంది; భయం, కోపం పెరుగుతాయి
స్కిన్నర్ శిక్ష ప్రవర్తనను తాత్కాలికంగా మాత్రమే ఆపుతుందని, భయం, కోపం పెంచుతుందని, అందుకే పునర్బలనమే మేలని చెప్పాడు. ఇతర ఎంపికలు శిక్ష ప్రయోజనాలను అతిశయంగా చెబుతున్నాయి.
A. ఋణాత్మక శిక్ష – అయిష్టమైనది ఇవ్వడం – ప్రవర్తన తగ్గుతుంది
B. ఋణాత్మక పునర్బలనం – ఇష్టమైనది ఇవ్వడం – ప్రవర్తన పెరుగుతుంది
C. ఋణాత్మక శిక్ష – ఇష్టమైనది తీసివేయడం – ప్రవర్తన తగ్గుతుంది
D. ధనాత్మక శిక్ష – ఇష్టమైనది తీసివేయడం – ప్రవర్తన పెరుగుతుంది
Answer & explanation
Correct: C — ఋణాత్మక శిక్ష – ఇష్టమైనది తీసివేయడం – ప్రవర్తన తగ్గుతుంది
ఋణాత్మక శిక్షలో ఇష్టమైనది తీసివేసి ప్రవర్తన తగ్గిస్తారు. ఇతర జతల్లో ఇవ్వడం/తీసివేయడం లేదా పెరుగుదల/తరుగుదల తారుమారయ్యాయి కాబట్టి తప్పు. ధనాత్మక/ఋణాత్మక పునర్బలనం, ధనాత్మక/ఋణాత్మక శిక్ష అనే నాలుగు కలయికలను పట్టికలా గుర్తుంచుకోవాలి.
చిట్కా ప్రకారం "ధనాత్మక" అంటే ఏమిటి, "ఋణాత్మక" అంటే ఏమిటి?
A. ధనాత్మక = తీసివేయడం, ఋణాత్మక = ఇవ్వడం
B. ధనాత్మక = మంచిది, ఋణాత్మక = చెడ్డది
C. ధనాత్మక = పెరుగుదల, ఋణాత్మక = తరుగుదల
D. ధనాత్మక = ఇవ్వడం (Add), ఋణాత్మక = తీసివేయడం (Remove)
Answer & explanation
Correct: D — ధనాత్మక = ఇవ్వడం (Add), ఋణాత్మక = తీసివేయడం (Remove)
ధనాత్మక అంటే ఇవ్వడం (Add), ఋణాత్మక అంటే తీసివేయడం (Remove); పునర్బలనం అంటే పెరుగుదల, శిక్ష అంటే తరుగుదల. పెరుగుదల/తరుగుదల పునర్బలనం-శిక్షలకు సంబంధించినవి, ధనాత్మక-ఋణాత్మక పదాలకు కాదు.
Correct: A — అల్లరి చేసినందుకు ఆటల సమయం రద్దు చేయడం
ఆటల సమయం (ఇష్టమైనది) తీసివేయడం ఋణాత్మక శిక్ష. అదనపు హోంవర్క్ ఇవ్వడం ధనాత్మక శిక్ష, బహుమతి ధనాత్మక పునర్బలనం, పని మినహాయించడం ఋణాత్మక పునర్బలనం. నాలుగు ఎంపికలూ ఇవ్వడం, తీసివేయడం, ప్రవర్తన పెరుగుదల, తరుగుదలల కలయికలే.