కార్యసాధక నిబంధనం – స్కిన్నర్ (Skinner) · Practice MCQs

Correct: A — బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్

కార్యసాధక (క్రియాజన్య) నిబంధనాన్ని అమెరికన్ ప్రవర్తనావాద మనస్తత్వవేత్త బి.ఎఫ్. స్కిన్నర్ ప్రతిపాదించాడు. పావ్‌లోవ్ శాస్త్రీయ నిబంధనం, థార్న్‌డైక్ యత్న-దోష అభ్యసనం, బండూరా పరిశీలనా అభ్యసనం ఇచ్చారు.

Correct: B — అమెరికా

స్కిన్నర్ అమెరికన్ మనస్తత్వవేత్త. పావ్‌లోవ్ రష్యన్, కోహ్లర్ జర్మన్ పరిశోధకులు, పియాజే స్విస్ మనస్తత్వవేత్త; కాబట్టి ఇతర ఎంపికలు స్కిన్నర్‌కు సరిపోవు. కాబట్టి దేశాల ఆధారంగా సిద్ధాంతకర్తలను వేరు చేసి గుర్తుపెట్టుకోవడం మంచిది.

Correct: C — ఎలుకలు, పావురాలు

స్కిన్నర్ ఎలుకలు, పావురాలపై ప్రయోగాలు చేశాడు. పిల్లిని థార్న్‌డైక్, కుక్కను పావ్‌లోవ్, ఛింపాంజీని కోహ్లర్ వాడారు; ఈ జంతువులు వేర్వేరు సిద్ధాంతకర్తల ప్రయోగాలను గుర్తుపెట్టుకోవడానికి సూచికలు.

Correct: D — స్కిన్నర్ బాక్స్

స్కిన్నర్ బాక్స్‌లో లీవర్, ఆహారం పడే గిన్నె ఉంటాయి. పజిల్ బాక్స్ థార్న్‌డైక్ పరికరం; బోధనా యంత్రం స్కిన్నర్ 1950లలో రూపొందించిన వేరే పరికరం. పరికరం పేరు ఆధారంగా సిద్ధాంతకర్తను గుర్తుపెట్టుకోవచ్చు: పజిల్ బాక్స్ – థార్న్‌డైక్, స్కిన్నర్ బాక్స్ – స్కిన్నర్.

Correct: A — లీవర్ నొక్కినప్పుడు

ఎలుక యాదృచ్ఛికంగా లీవర్ నొక్కినప్పుడు వెంటనే ఆహారం గిన్నెలో పడుతుంది, అందుకే అది లీవర్ నొక్కడం నేర్చుకుంటుంది. గంట మోగడం పావ్‌లోవ్ ప్రయోగంలోని ఉద్దీపన, ఇక్కడిది కాదు.

Correct: B — పునర్బలనం (Reinforcement)

పునర్బలనం ప్రవర్తన పెరుగుదలకు కారణమవుతుంది. శిక్ష ప్రవర్తనను తగ్గిస్తుంది, విలోపనం బలపరచడం ఆపితే ప్రవర్తన క్రమంగా తగ్గడం, ఆకృతీకరణ చిన్న అడుగులను బలపరచి లక్ష్య ప్రవర్తనకు చేర్చడం.

Correct: C — ధనాత్మక పునర్బలనం

ప్రవర్తన తర్వాత ఇష్టమైనది (బహుమతి) ఇవ్వడం ధనాత్మక పునర్బలనం, దీని ఫలితంగా ప్రవర్తన పెరుగుతుంది. శిక్షలు ప్రవర్తనను తగ్గిస్తాయి కాబట్టి ఇక్కడ సరిపోవు. ఇక్కడ బహుమతి ఇవ్వడం (Add) వల్ల చదివే ప్రవర్తన పెరుగుతుంది.

Correct: D — ప్రాథమిక పునర్బలకాలు

ప్రాథమిక పునర్బలకాలు (ఆహారం, నీరు) నేర్చుకోకుండానే విలువ కలిగి ఉంటాయి. డబ్బు, మార్కులు, ప్రశంస ద్వితీయ పునర్బలకాలు; అవి నేర్చుకోవడం వల్ల విలువ పొందుతాయి.

Correct: A — ప్రవర్తనను తగ్గించే చర్య

శిక్ష ప్రవర్తనను తగ్గిస్తుంది; పునర్బలనం ప్రవర్తనను పెంచుతుంది. ఈ ప్రాథమిక భేదాన్ని గుర్తుంచుకోవడం పరీక్షల్లో చాలా ముఖ్యం. ధనాత్మక శిక్షలో అయిష్టమైనది ఇస్తారు, ఋణాత్మక శిక్షలో ఇష్టమైనది తీసివేస్తారు, రెండింటిలోనూ ప్రవర్తన తగ్గుతుంది; అందుకే శిక్ష అనే పదం ప్రవర్తన తరుగుదలనే సూచిస్తుంది.

Correct: B — ఋణాత్మక శిక్ష

ప్రవర్తన తర్వాత ఇష్టమైనదాన్ని తీసివేయడం ఋణాత్మక శిక్ష. ఆటల సమయం ఇష్టమైనది, దాన్ని తీసివేయడంతో ప్రవర్తన తగ్గుతుంది; ధనాత్మక శిక్షలో అయిష్టమైనది ఇస్తారు.