గిల్‌ఫర్డ్, కాటెల్, స్టెర్న్‌బర్గ్ సిద్ధాంతాలు (Guilford, Cattell, Sternberg)
Free practice MCQs with answers and explanations for గిల్‌ఫర్డ్, కాటెల్, స్టెర్న్‌బర్గ్ సిద్ధాంతాలు (Guilford, Cattell, Sternberg) in ప్రజ్ఞ & సిద్ధాంతాలు (Intelligence). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
మేధో నిర్మాణ నమూనా (Structure of Intellect – SI model) ను రూపొందించినవారు ఎవరు?
A. కాటెల్
B. గిల్‌ఫర్డ్
C. స్టెర్న్‌బర్గ్
D. గార్డ్‌నర్
Answer & explanation
Correct: B — గిల్‌ఫర్డ్
గిల్‌ఫర్డ్ ప్రజ్ఞను విషయం (Content), ప్రక్రియ (Operation), ఉత్పత్తి (Product) అనే మూడు పరిమాణాలతో నమూనాగా చెప్పారు. కాటెల్ ద్రవ–స్ఫటిక ప్రజ్ఞకు, స్టెర్న్‌బర్గ్ త్రిముఖ సిద్ధాంతానికి, గార్డ్‌నర్ బహుళ ప్రజ్ఞలకు ప్రసిద్ధులు.
ద్రవ ప్రజ్ఞ (Fluid), స్ఫటిక ప్రజ్ఞ (Crystallized) అనే భావనలను ఇచ్చినవారు ఎవరు?
A. గిల్‌ఫర్డ్
B. స్పియర్‌మన్
C. రేమండ్ కాటెల్
D. థర్‌స్టోన్
Answer & explanation
Correct: C — రేమండ్ కాటెల్
రేమండ్ కాటెల్ ద్రవ ప్రజ్ఞ (కొత్త సమస్యలు పరిష్కరించే తార్కిక శక్తి), స్ఫటిక ప్రజ్ఞ (నేర్చుకున్న జ్ఞానం, అనుభవం) అని విభజించారు. ఇతరులు వేర్వేరు సిద్ధాంతాలు ఇచ్చినవారు కాబట్టి ఈ భావనలతో సంబంధం లేదు.
గిల్‌ఫర్డ్ నమూనాలోని ఏ రకమైన ఆలోచన సృజనాత్మకతకు ముఖ్యమని నోట్స్ చెబుతాయి?
A. అభిసరణ ఆలోచన
B. భిన్న ఆలోచన (Divergent thinking)
C. యాంత్రిక పునరావృతం
D. కేవలం జ్ఞాపకశక్తి
Answer & explanation
Correct: B — భిన్న ఆలోచన (Divergent thinking)
గిల్‌ఫర్డ్ SI నమూనాలో భిన్న ఆలోచన (Divergent thinking) సృజనాత్మకతకు ముఖ్యం; ఒకే సమస్యకు అనేక సమాధానాలు ఆలోచించే శక్తి ఇది. యాంత్రిక పునరావృతం లేదా కేవలం జ్ఞాపకశక్తి సృజనాత్మకతను పెంచవు.
ఒక వృద్ధుడు కొత్త మొబైల్ యాప్ నేర్చుకోవడానికి ఇబ్బంది పడినా, అనుభవంతో కుటుంబ సమస్యలను చక్కగా పరిష్కరిస్తాడు. ఇక్కడ ఏ ప్రజ్ఞలు చూపుతున్నాయి?
A. ద్రవ ప్రజ్ఞ ఎక్కువ, స్ఫటిక ప్రజ్ఞ తక్కువ
B. రెండూ పెరగడం
C. ద్రవ ప్రజ్ఞ తగ్గడం, స్ఫటిక ప్రజ్ఞ ఎక్కువ ఉండటం
D. రెండూ తగ్గడం
Answer & explanation
Correct: C — ద్రవ ప్రజ్ఞ తగ్గడం, స్ఫటిక ప్రజ్ఞ ఎక్కువ ఉండటం
కొత్త విషయాలు నేర్చుకునే కష్టం ద్రవ ప్రజ్ఞ వయస్సుతో తగ్గడాన్ని, అనుభవంతో సమస్యలు పరిష్కరించడం వయస్సుతో పెరిగే స్ఫటిక ప్రజ్ఞను సూచిస్తుంది. ద్రవ ప్రజ్ఞ వంశపారంపర్యం ఎక్కువ, స్ఫటిక ప్రజ్ఞ నేర్చుకున్న జ్ఞానం.
Correct: D — శబ్ద (Verbal), ప్రదర్శన (Performance)
వెక్స్‌లర్ పరీక్షల్లో శబ్ద (భాష ఆధారం), ప్రదర్శన (వస్తువులు, చిత్రాల ఆధారం) భాగాలు ఉంటాయి. ద్రవ–స్ఫటిక కాటెల్‌వి, సాధారణ–ప్రత్యేక స్పియర్‌మన్‌వి, విశ్లేషణాత్మక–ఆచరణాత్మక స్టెర్న్‌బర్గ్‌వి.
కింది వాటిలో గిల్‌ఫర్డ్ SI నమూనా పరిమాణం కానిది ఏది?
A. విషయం (Content)
B. ప్రక్రియ (Operation)
C. విశ్లేషణాత్మకం (Analytical)
D. ఉత్పత్తి (Product)
Answer & explanation
Correct: C — విశ్లేషణాత్మకం (Analytical)
గిల్‌ఫర్డ్ మూడు పరిమాణాలు విషయం, ప్రక్రియ, ఉత్పత్తి. విశ్లేషణాత్మకం అనేది స్టెర్న్‌బర్గ్ త్రిముఖ సిద్ధాంతంలోని ఒక రకం ప్రజ్ఞ, కాబట్టి ఇదే భిన్నమైనది. రెండు సిద్ధాంతాల పదాలను కలిపి అడగడం పరీక్షల్లో సాధారణ ఉచ్చు.
కాటెల్ ప్రకారం ద్రవ ప్రజ్ఞ వయస్సుతో తగ్గుతుంది, స్ఫటిక ప్రజ్ఞ పెరుగుతుంది. కాబట్టి 3వ ప్రకటన తప్పు. మొదటి రెండు ప్రకటనలు సరైనవి. ద్రవ ప్రజ్ఞ తగ్గడం వల్లే వృద్ధులు కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడానికి ఇబ్బంది పడతారు, అనుభవం (స్ఫటిక ప్రజ్ఞ) వారికి సహాయపడుతుంది.
త్రిముఖ సిద్ధాంతం స్టెర్న్‌బర్గ్‌ది; కాటెల్ ద్రవ–స్ఫటిక ప్రజ్ఞను చెప్పారు. కాబట్టి మొదటి జత తప్పు. మిగిలిన మూడు జతలు నోట్స్ ప్రకారం సరైనవి. స్టెర్న్‌బర్గ్ 'విజయవంతమైన ప్రజ్ఞ' భావనను కూడా ఇచ్చారు.