పెరుగుదల & వికాసం – సూత్రాలు (Growth & Development) · Practice MCQs

Correct: D — పిట్యూటరీ గ్రంథి

పిట్యూటరీ గ్రంథి ఇతర గ్రంథులను నియంత్రిస్తుంది కాబట్టి మాస్టర్ గ్రంథి అంటారు; ఇది పెరుగుదలనూ నియంత్రిస్తుంది. థైరాయిడ్ పెరుగుదల, జీవక్రియలను ప్రభావితం చేస్తుంది కానీ మాస్టర్ గ్రంథి కాదు.

Correct: C — అనువంశికత (Heredity)

అనువంశికత అంటే జన్యువుల ద్వారా సంక్రమించే ఎత్తు, రంగు, కొంతవరకు తెలివితేటలు వంటి లక్షణాలు. కుటుంబం, పాఠశాల, సమాజం వంటి బాహ్య ప్రభావాలను పరిసరాలు అంటారు.

Correct: D — అనువంశికత, పరిసరాలు

వికాసం అనువంశికత, పరిసరాల పరస్పర చర్య ఫలితంగా జరుగుతుంది. మిగతా ఎంపికల్లో ఉన్నవి వేర్వేరు సిద్ధాంతాల భావనలే, వికాసాన్ని నిర్ణయించే ప్రధాన కారకాలు కావు.

Correct: C — పరిపక్వత (Maturation)

పరిపక్వత ప్రధానంగా అనువంశికతపై ఆధారపడుతుంది, ఉదా: శిశువు కొంత వయసు రాగానే దానంతట నడవడం. అభ్యసనం అనుభవం, శిక్షణ ద్వారా వస్తుంది కాబట్టి అది వేరే భావన. అందువల్ల శిక్షణ లేకుండానే జరిగే వికాసాన్ని గుర్తించడానికి 'పరిపక్వత' అనే పదం వాడతారు.

Correct: B — ఆర్నాల్డ్ గెసెల్

ఆర్నాల్డ్ గెసెల్ వికాసంలో అనువంశికతకు పెద్ద పాత్ర ఇచ్చి పరిపక్వత సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు. ఎరిక్‌సన్ మనో-సాంఘిక దశలు, లోరెంజ్ ముద్రణ, హావిగ్‌హర్స్ట్ వికాస కృత్యాల భావనలతో ప్రసిద్ధులు.

Correct: A — మెట్లు ఎక్కడం నేర్చుకోవడం

మెట్లు ఎక్కడం నేర్పిన కవల, నేర్పని కవల దాదాపు ఒకే సమయంలో సామర్థ్యం సాధించారు; అంటే పరిపక్వత కీలకమని గెసెల్ చూపాడు. బాతు పిల్లల ప్రయోగం లోరెంజ్‌ది. గెసెల్ ఈ ప్రయోగం ద్వారా వికాసంలో అనువంశికత పాత్రను నొక్కి చెప్పాడు.

Correct: B — కాన్రాడ్ లోరెంజ్

కాన్రాడ్ లోరెంజ్ బాతు పిల్లలు తనను (తొలిసారి చూసిన కదిలే వస్తువును) తల్లిగా భావించి అనుసరించడాన్ని ముద్రణ (Imprinting) అని వివరించాడు. గెసెల్ పరిపక్వతకు, హావిగ్‌హర్స్ట్ వికాస కృత్యాలకు ప్రసిద్ధులు.

Correct: C — రాబర్ట్ హావిగ్‌హర్స్ట్

హావిగ్‌హర్స్ట్ ప్రకారం ప్రతి జీవిత దశలో సమాజం ఆశించే, వ్యక్తి సాధించాల్సిన పనులు ఉంటాయి; ఉదా: బాల్యంలో చదవడం, రాయడం. లోరెంజ్ ముద్రణ, గెసెల్ పరిపక్వత, పియాజే సంజ్ఞానాత్మక వికాసంతో సంబంధం ఉన్నవారు.

Correct: D — సంక్లిష్ట కాలం (Critical Period)

సంక్లిష్ట కాలంలో అవకాశం రాకపోతే ఆ సామర్థ్యం సరిగా వికసించడం కష్టం, ఉదా: చిన్నప్పుడు ఉచ్చారణ నేర్చుకోవడం. నిద్రాణ దశ ఫ్రాయిడ్ భావన, మొరటోరియం ఎరిక్‌సన్ భావన, సమైక్యత వికాస సూత్రం.

Correct: A — సున్నిత కాలాలు (Sensitive Periods)

మాంటెస్సోరి చెప్పిన సున్నిత కాలాల్లో పిల్లలు భాష వంటి అంశాలను సులభంగా నేర్చుకుంటారు. వికాస కృత్యాలు హావిగ్‌హర్స్ట్ భావన, అస్తిత్వ సంక్షోభం ఎరిక్‌సన్ భావన.