జై ఆంధ్ర ఉద్యమం 1972 (Jai Andhra Movement) · Practice MCQs

Correct: A — 1957 చట్టంలోని తెలంగాణ నిబంధన (సెక్షన్ 3) రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది

1969 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు (ఎ.వి.ఎస్. నరసింహారావు కేసు) 1957 చట్టంలోని తెలంగాణకు సంబంధించిన నిబంధన (సెక్షన్ 3) రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది; రాష్ట్రంలోని ఒక ప్రాంతానికి నివాస అర్హత పెట్టే అధికారం ఆర్టికల్ 16(3) కింద పార్లమెంటుకు లేదని చెప్పింది. 1972లో తీర్పు భిన్నంగా వచ్చింది.

Correct: B — ఆర్టికల్ 16(3)

సుప్రీంకోర్టు 1969 తీర్పులో రాష్ట్రంలోని ఒక ప్రాంతానికి నివాస అర్హత పెట్టే అధికారం పార్లమెంటుకు ఆర్టికల్ 16(3) కింద లేదని చెప్పింది. ఈ ఆర్టికల్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో నివాస అర్హత పెట్టే పార్లమెంటు అధికారానికి సంబంధించినది.

Correct: C — 1919 నిజాం ఫర్మానా → 1956 పెద్దమనుషుల ఒప్పందం → 1957 చట్టం → 1969 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు

ముల్కీ నిబంధనలు 1919లో నిజాం ఫర్మానాతో రూపొందాయి; 1956 పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో 12 ఏళ్ల నివాసం; 1957లో పార్లమెంటు చట్టం; 1969లో సుప్రీంకోర్టు సెక్షన్ 3 ను కొట్టివేసింది. కాబట్టి క్రమం 1919, 1956, 1957, 1969.

Correct: D — రాజధానిలోనే తాము స్థానికేతరులుగా మిగిలిపోతామనే భావన వచ్చి ప్రత్యేక ఆంధ్ర డిమాండ్ మొదలైంది

ఆంధ్ర ప్రాంత ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు రాజధాని హైదరాబాద్‌లోనే తాము 'స్థానికేతరులు'గా మిగిలిపోతామని భావించారు; 'ఒకే రాష్ట్రంలో రెండు రకాల పౌరులా?' అనే ప్రశ్న వచ్చి, ముల్కీ నిబంధనలుంటే ప్రత్యేక ఆంధ్రమే మేలనే డిమాండ్ మొదలైంది.

Correct: A — ముల్కీ నియమాలను కొంతకాలం కొనసాగించి తర్వాత దశలవారీగా తొలగించే ఏర్పాటు ఉంది

డిసెంబర్ 1972లో కేంద్రం పార్లమెంటులో తెచ్చిన ముల్కీ నిబంధనల చట్టం ముల్కీ నియమాలను కొంతకాలం కొనసాగించి తర్వాత దశలవారీగా తొలగించే ఏర్పాటు చేసింది. ఇది ఆంధ్రలో ఆందోళనను తగ్గించలేకపోయింది; ఉద్యమం మరింత తీవ్రమైంది.

Correct: B — హైకోర్టు (ఫిబ్రవరి 1972) – చెల్లవు; సుప్రీంకోర్టు (3 అక్టోబర్ 1972) – చెల్లుతాయి

ఫిబ్రవరి 1972లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ఫుల్ బెంచ్ ముల్కీ నిబంధనలు చెల్లవంది; 3 అక్టోబర్ 1972న సుప్రీంకోర్టు ఆ తీర్పును కొట్టివేసి చెల్లుతాయంది. 1969లో సుప్రీంకోర్టు వేరే (1957 చట్టంలోని సెక్షన్ 3) తీర్పు ఇచ్చింది.

Correct: C — విద్యార్థులు

జై ఆంధ్ర ఉద్యమంలో విద్యార్థులు ముందు వరుసలో ఉన్నారు; ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు (NGOs) సమ్మెలు చేశారు; న్యాయవాదులు, వ్యాపారులు, రాజకీయ నాయకులు కూడా పాల్గొన్నారు. పోలీసులు, న్యాయమూర్తులు ఉద్యమ పక్షం కాదు.

Correct: D — సాయుధ తిరుగుబాటు

ఉద్యమ రూపాలు: బంద్‌లు, సమ్మెలు, ధర్నాలు, రైల్ రోకోలు; విద్యా సంస్థలు, కార్యాలయాలు నెలల తరబడి మూతపడ్డాయి. సాయుధ తిరుగుబాటు ఉద్యమ రూపంగా చెప్పలేదు, పలు చోట్ల పోలీసు కాల్పులు మాత్రమే జరిగాయి.

Correct: A — 1969 తెలంగాణ ఉద్యమం

1969 తెలంగాణ ఉద్యమం తర్వాత రాష్ట్రంలో జరిగిన రెండో పెద్ద ప్రాంతీయ ఉద్యమం జై ఆంధ్ర ఉద్యమం (1972–73). 1953, 1956, 1937 నాటి సంఘటనలు అంతకంటే ముందువి. జై ఆంధ్ర ఉద్యమం ముల్కీ నిబంధనల వివాదం వల్ల మొదలైంది.

Correct: B — డిసెంబర్ 1972

కాకాని వెంకటరత్నం డిసెంబర్ 1972లో ఉద్యమం తీవ్రంగా ఉన్న సమయంలో గుండెపోటుతో మరణించారు. అక్టోబర్ 1972 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు నెల; జనవరి 1973 రాష్ట్రపతి పాలన; సెప్టెంబర్ 1973 ఆరు సూత్రాల పథకం. ఆయన మరణం ఉద్యమాన్ని చల్లార్చలేదు, మరింత తీవ్రం చేసింది.