ముల్కీ నిబంధనలు – నేపథ్యం (Mulki Rules Background)

Correct: A — స్థానికుడు

ముల్కీ (Mulki) అంటే 'స్థానికుడు'. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే నియమాలను ముల్కీ నిబంధనలు అంటారు. ఇవే జై ఆంధ్ర ఉద్యమానికి మూలం. వ్యాపారి, అధికారి, విదేశీయుడు అనే అర్థాలు తప్పు.

Correct: B — 1919

నిజాం ప్రభుత్వం 1919లో ఫర్మానా ద్వారా ముల్కీ నిబంధనలను స్పష్టంగా రూపొందించింది; బయటి ప్రాంతాల వారు ఉద్యోగాల్లోకి రాకుండా స్థానికులను కాపాడడం దీని ఉద్దేశం. 1948 హైదరాబాద్ విలీనం; 1956 ఆంధ్రప్రదేశ్; 1969 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు సంవత్సరం.

Correct: C — సుమారు 15 సంవత్సరాలు

నిజాం కాలంలో హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో సుమారు 15 ఏళ్లు నివసించినవారు ముల్కీలుగా పరిగణించబడేవారు. పెద్దమనుషుల ఒప్పందం (1956) ప్రకారం తెలంగాణలో 12 ఏళ్లు నివసించినవారిని స్థానికులుగా పరిగణించాలి; ఈ రెండు సంఖ్యల తేడా తరచూ అడుగుతారు.

Correct: D — ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల (నివాస అర్హత) చట్టం

1957లో పార్లమెంటు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల (నివాస అర్హత) చట్టం చేసింది; దీని ద్వారా తెలంగాణ ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకు ప్రాధాన్యం కొనసాగింది. ఆంధ్ర రాష్ట్ర చట్టం 1953లో, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం 1956లో వచ్చాయి.

Correct: A — 1957 చట్టంలోని తెలంగాణ నిబంధన (సెక్షన్ 3) రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది

1969 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు (ఎ.వి.ఎస్. నరసింహారావు కేసు) 1957 చట్టంలోని తెలంగాణకు సంబంధించిన నిబంధన (సెక్షన్ 3) రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది; రాష్ట్రంలోని ఒక ప్రాంతానికి నివాస అర్హత పెట్టే అధికారం ఆర్టికల్ 16(3) కింద పార్లమెంటుకు లేదని చెప్పింది. 1972లో తీర్పు భిన్నంగా వచ్చింది.

Correct: B — ఆర్టికల్ 16(3)

సుప్రీంకోర్టు 1969 తీర్పులో రాష్ట్రంలోని ఒక ప్రాంతానికి నివాస అర్హత పెట్టే అధికారం పార్లమెంటుకు ఆర్టికల్ 16(3) కింద లేదని చెప్పింది. ఈ ఆర్టికల్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో నివాస అర్హత పెట్టే పార్లమెంటు అధికారానికి సంబంధించినది.

Correct: C — 1919 నిజాం ఫర్మానా → 1956 పెద్దమనుషుల ఒప్పందం → 1957 చట్టం → 1969 సుప్రీంకోర్టు తీర్పు

ముల్కీ నిబంధనలు 1919లో నిజాం ఫర్మానాతో రూపొందాయి; 1956 పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో 12 ఏళ్ల నివాసం; 1957లో పార్లమెంటు చట్టం; 1969లో సుప్రీంకోర్టు సెక్షన్ 3 ను కొట్టివేసింది. కాబట్టి క్రమం 1919, 1956, 1957, 1969.

Correct: A — (1), (2) మాత్రమే

నిజాం ఫర్మానా 1919లో, పెద్దమనుషుల ఒప్పందం 12 ఏళ్ల నిబంధన — ఇవి సరైనవి. 1969లో సుప్రీంకోర్టు 1957 చట్టంలోని తెలంగాణ సంబంధిత సెక్షన్ 3 ను రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది; అంటే అన్ని చెల్లుతాయని కాదు. కాబట్టి (3) తప్పు.

Correct: B — నిజాం ఫర్మానా (1919) – 15 ఏళ్లు; పెద్దమనుషుల ఒప్పందం (1956) – 12 ఏళ్లు

నిజాం ఫర్మానా (1919) ప్రకారం సుమారు 15 ఏళ్లు నివసించినవారు ముల్కీలు; పెద్దమనుషుల ఒప్పందం (1956) ప్రకారం తెలంగాణలో 12 ఏళ్లు నివసించినవారు స్థానికులు. రెండో ఎంపికలో ఈ రెండు సంఖ్యలు తారుమారయ్యాయి.