పేదరికం అంటే ఏమిటి? – బహుముఖ కోణాలు, సామాజిక సూచికలు, సామాజిక బహిష్కరణ (Dimensions, Social Indicators, Social Exclusion)
Free practice MCQs with answers and explanations for పేదరికం అంటే ఏమిటి? – బహుముఖ కోణాలు, సామాజిక సూచికలు, సామాజిక బహిష్కరణ (Dimensions, Social Indicators, Social Exclusion) in పేదరికం – ఒక సవాలు (Poverty as a Challenge). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
పేదరికం విషయంలో పుస్తకం ప్రకారం సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు సాంప్రదాయంగా ఉపయోగించే సూచికలు ఏవి?
A. మాత్రమే అక్షరాస్యత రేటు
B. జనాభా సాంద్రత
C. ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు
D. విదేశీ వాణిజ్య మిగులు
Answer & explanation
Correct: C — ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు
పేదరికానికి అనేక కోణాలుండటంతో పండితులు సూచికలను వాడతారు; సాధారణంగా వాడేవి ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు. తర్వాత నిరక్షరాస్యత, పోషణ, ఆరోగ్య సేవలు వంటి సామాజిక సూచికలు కూడా చేరాయి. జనాభా సాంద్రత లేదా వాణిజ్య మిగులు పేదరిక సూచికలుగా పాఠంలో చెప్పలేదు.
భారతదేశంలో కుల వ్యవస్థ పనితీరు దేనికి విలక్షణ ఉదాహరణగా పాఠం పేర్కొంటుంది?
A. దుర్బలత్వం (Vulnerability)
B. దారిద్ర్య రేఖ
C. మానవ మూలధనం
D. సామాజిక బహిష్కరణ (Social Exclusion)
Answer & explanation
Correct: D — సామాజిక బహిష్కరణ (Social Exclusion)
సామాజిక బహిష్కరణ అంటే వ్యక్తులు/సమూహాలు ఇతరులు అనుభవించే సౌకర్యాలు, అవకాశాల నుంచి వెలివేయబడే ప్రక్రియ. కొన్ని కులాల వారికి సమాన అవకాశాలు లభించకపోవడమే దీనికి పుస్తకం ఇచ్చిన ఉదాహరణ. దుర్బలత్వం వేరు: అది భవిష్యత్తులో పేదలయ్యే సంభావ్యత.
కింది వాటిలో సామాజిక బహిష్కరణకు సరిపోయే వివరణ ఏది?
A. ప్రజలు దారిద్ర్య రేఖ కంటే ఎక్కువ సంపాదించడం
B. ఒకే కుటుంబంలో అందరూ సమానంగా పేదలు కావడం
C. కొందరు వ్యక్తులు/సమూహాలు ఇతరులు అనుభవించే సౌకర్యాలు, అవకాశాల నుంచి దూరం కావడం
D. సహజ విపత్తుల వల్ల నష్టపోవడం
Answer & explanation
Correct: C — కొందరు వ్యక్తులు/సమూహాలు ఇతరులు అనుభవించే సౌకర్యాలు, అవకాశాల నుంచి దూరం కావడం
సామాజిక బహిష్కరణ ఒక ప్రక్రియ; దీనివల్ల పేదలు పేద పరిసరాల్లోనే ఉండి సంపన్నులు అనుభవించే సామాజిక సమానత్వానికి దూరమవుతారు. ఇది పేదరికానికి కారణం, ఫలితం రెండూ కావచ్చు. విపత్తులు వల్ల నష్టం అనేది దుర్బలత్వానికి సంబంధించినది.
నిర్ధారణ (A): సామాజిక బహిష్కరణ చాలా తక్కువ ఆదాయం కంటే కూడా ఎక్కువ నష్టం కలిగించవచ్చు. కారణం (R): బహిష్కరణలో వ్యక్తులు ఇతరులు అనుభవించే సౌకర్యాలు, అవకాశాల నుంచే దూరమవుతారు. సరైనది ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R అనేది A కి సరైన వివరణ
పాఠం ప్రకారం సామాజిక బహిష్కరణ అంటే సౌకర్యాలు, ప్రయోజనాలు, అవకాశాల నుంచి వెలివేత; అవకాశాలు కోల్పోవడం ఆదాయ లోపాన్ని మించిన నష్టం కలిగిస్తుంది. కాబట్టి కారణం నిర్ధారణను వివరిస్తుంది, రెండూ సరైనవే.
పేదరికానికి కొత్త సామాజిక సూచికలుగా పాఠం పేర్కొనని అంశం కింది వాటిలో ఏది?
A. పోషకాహార లోపం వల్ల వ్యాధినిరోధక శక్తి లేమి
B. సురక్షిత తాగునీటి లేమి
C. తలసరి వాహనాల సంఖ్య
D. ఆరోగ్య సేవలు అందకపోవడం
Answer & explanation
Correct: C — తలసరి వాహనాల సంఖ్య
కొత్త సామాజిక సూచికలుగా పుస్తకం చెప్పినవి: నిరక్షరాస్యత, పోషకాహార లోపం వల్ల సాధారణ నిరోధక శక్తి లేమి, ఆరోగ్య సేవల లేమి, ఉపాధి అవకాశాల లేమి, సురక్షిత తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం. వాహనాల సంఖ్య జాబితాలో లేదు.