పేదరికం – ఒక సవాలు (Poverty as a Challenge) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for పేదరికం – ఒక సవాలు (Poverty as a Challenge) (9వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 9 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
పాఠ్యపుస్తకం (2011-12) ప్రకారం భారతదేశంలో ఎంతమందిలో ఒకరు పేదవారు?
A. ప్రతి ఐదో వ్యక్తి
B. ప్రతి రెండో వ్యక్తి
C. ప్రతి పదో వ్యక్తి
D. ప్రతి నాలుగో వ్యక్తి
Answer & explanation
Correct: A — ప్రతి ఐదో వ్యక్తి
పుస్తకం చెప్పిన 2011-12 అంచనా ప్రకారం సుమారు 27 కోట్ల మంది పేదరికంలో ఉన్నారు; ఇది మొత్తం జనాభాలో సుమారు 22 శాతం, అంటే ప్రతి ఐదుగురిలో ఒకరు. రెండో లేదా నాలుగో వ్యక్తి అంటే 50 లేదా 25 శాతం అవుతుంది, అది పట్టిక 3.1 విలువలకు సరిపోదు.
ప్రపంచంలో పేదల అతిపెద్ద ఏకైక కేంద్రీకరణ ఏ దేశంలో ఉందని పాఠం చెబుతుంది?
A. చైనా
B. భారతదేశం
C. నైజీరియా
D. బ్రెజిల్
Answer & explanation
Correct: B — భారతదేశం
పుస్తకం పరిచయ భాగంలో భారత్లో పేదల సంఖ్య సుమారు 27 కోట్లని చెప్పి, ప్రపంచంలో పేదల అతిపెద్ద ఏకైక కేంద్రీకరణ భారతదేశంలోనే ఉందని, ఇది సవాలు తీవ్రతను చూపుతుందని అంటుంది. చైనాలో పేదరికం 2020 నాటికి 0.1 శాతానికి తగ్గిందని పట్టిక 3.2 చూపుతోంది, కాబట్టి అది సమాధానం కాదు.
పేదరికం విషయంలో పుస్తకం ప్రకారం సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు సాంప్రదాయంగా ఉపయోగించే సూచికలు ఏవి?
A. మాత్రమే అక్షరాస్యత రేటు
B. జనాభా సాంద్రత
C. ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు
D. విదేశీ వాణిజ్య మిగులు
Answer & explanation
Correct: C — ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు
పేదరికానికి అనేక కోణాలుండటంతో పండితులు సూచికలను వాడతారు; సాధారణంగా వాడేవి ఆదాయం, వినియోగ స్థాయిలు. తర్వాత నిరక్షరాస్యత, పోషణ, ఆరోగ్య సేవలు వంటి సామాజిక సూచికలు కూడా చేరాయి. జనాభా సాంద్రత లేదా వాణిజ్య మిగులు పేదరిక సూచికలుగా పాఠంలో చెప్పలేదు.
భారతదేశంలో కుల వ్యవస్థ పనితీరు దేనికి విలక్షణ ఉదాహరణగా పాఠం పేర్కొంటుంది?
A. దుర్బలత్వం (Vulnerability)
B. దారిద్ర్య రేఖ
C. మానవ మూలధనం
D. సామాజిక బహిష్కరణ (Social Exclusion)
Answer & explanation
Correct: D — సామాజిక బహిష్కరణ (Social Exclusion)
సామాజిక బహిష్కరణ అంటే వ్యక్తులు/సమూహాలు ఇతరులు అనుభవించే సౌకర్యాలు, అవకాశాల నుంచి వెలివేయబడే ప్రక్రియ. కొన్ని కులాల వారికి సమాన అవకాశాలు లభించకపోవడమే దీనికి పుస్తకం ఇచ్చిన ఉదాహరణ. దుర్బలత్వం వేరు: అది భవిష్యత్తులో పేదలయ్యే సంభావ్యత.
భవిష్యత్తులో పేదలుగా మారడం లేదా పేదలుగానే కొనసాగడం అనే ఎక్కువ సంభావ్యతను కొలిచే కొలమానం ఏది?
A. దుర్బలత్వం (Vulnerability)
B. శిరోగణన నిష్పత్తి
C. తలసరి ఆదాయం
D. కేలరీల అవసరం
Answer & explanation
Correct: A — దుర్బలత్వం (Vulnerability)
పుస్తకం దుర్బలత్వాన్ని సముదాయాలు లేదా వ్యక్తులు (వెనుకబడిన కులం, వితంతువు, వికలాంగుడు) భవిష్యత్తులో పేదలవడానికి గల ఎక్కువ సంభావ్యతగా నిర్వచిస్తుంది. శిరోగణన నిష్పత్తి ప్రస్తుతం దారిద్ర్య రేఖ కింద ఉన్నవారి నిష్పత్తిని మాత్రమే చెబుతుంది, సంభావ్యతను కాదు.
పుస్తకం ప్రకారం భారత్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆమోదిత సగటు కేలరీల అవసరం రోజుకు ఒక్కొక్కరికి ఎంత?
A. 2100 కేలరీలు
B. 2400 కేలరీలు
C. 1900 కేలరీలు
D. 2800 కేలరీలు
Answer & explanation
Correct: B — 2400 కేలరీలు
గ్రామీణులు ఎక్కువ శారీరక శ్రమ చేస్తారని భావించి వారికి 2400 కేలరీలు, పట్టణాల్లో 2100 కేలరీలు ప్రమాణంగా తీసుకుంటారు. 2100 అనేది పట్టణ ప్రమాణం కాబట్టి అది గ్రామీణ ప్రశ్నకు సమాధానం కాదు; 1900 లేదా 2800 పాఠంలో లేవు.
భారత్లో దారిద్ర్య రేఖను అంచనా వేసే నమూనా సర్వేలను ఏ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది?
A. భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్
B. ఎన్నికల సంఘం
C. జాతీయ నమూనా సర్వే సంస్థ (NSSO)
D. ప్రపంచ బ్యాంకు
Answer & explanation
Correct: C — జాతీయ నమూనా సర్వే సంస్థ (NSSO)
దారిద్ర్య రేఖను సాధారణంగా ప్రతి ఐదేళ్లకు నమూనా సర్వేల ద్వారా అంచనా వేస్తారు, ఈ సర్వేలను జాతీయ నమూనా సర్వే సంస్థ (NSSO) చేస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు కేవలం దేశాల పోలిక కోసం ఏకరూప అంతర్జాతీయ ప్రమాణాన్ని వాడుతుంది, భారత సర్వేలను నిర్వహించదు.
పట్టిక 3.1 ప్రకారం 2011-12లో భారత్లో మొత్తం పేదరిక నిష్పత్తి సుమారు ఎంత?
A. 30 శాతం
B. 37 శాతం
C. 45 శాతం
D. 22 శాతం
Answer & explanation
Correct: D — 22 శాతం
తెండూల్కర్ పద్ధతి పట్టికలో మొత్తం నిష్పత్తి 1993-94లో 45, 2004-05లో 37, 2009-10లో 30, 2011-12లో 22 శాతం. కాబట్టి 2011-12 విలువ 22 శాతం; మిగిలిన విలువలు పాత సంవత్సరాలకు చెందినవి.
పుస్తకం ప్రకారం పేదరికానికి అత్యంత దుర్బలమైన సామాజిక సమూహాలు ఏవి?
A. అగ్రవర్ణ రైతు కుటుంబాలు
B. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కుటుంబాలు
C. ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల కుటుంబాలు
D. పట్టణ వ్యాపార కుటుంబాలు
Answer & explanation
Correct: B — షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కుటుంబాలు
పాఠం షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) కుటుంబాలను అత్యంత దుర్బల సామాజిక సమూహాలుగా పేర్కొంటుంది; ఆర్థిక వర్గాల్లో గ్రామీణ వ్యవసాయ కూలీలు, పట్టణ తాత్కాలిక కూలీలు. మిగిలిన వర్గాలను పుస్తకం దుర్బలంగా చెప్పలేదు.