Free practice MCQs with answers and explanations for మానవ వనరులు (People as Resource) (9వ తరగతి సోషల్ – ఆర్థిక శాస్త్రం (Class 9 Social – Economics)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Hard
బయట వేతనానికి పని చేయడానికి ఇష్టపడకుండా ఇంటి పనులకే పరిమితమైన గృహిణిని నిరుద్యోగిగా లెక్కించకపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
A. ఆమె వయసు 59 ఏళ్లు దాటింది
B. ఆమె ఇంటి పని జాతీయాదాయంలో లెక్కిస్తారు
C. ఆమె వేతనానికి పని చేయడానికి సిద్ధంగా లేదు; నిరుద్యోగానికి పనిచేయాలనే సంసిద్ధత షరతు
D. ఆమెకు ప్రభుత్వం ఉద్యోగం ఇచ్చింది
Answer & explanation
Correct: C — ఆమె వేతనానికి పని చేయడానికి సిద్ధంగా లేదు; నిరుద్యోగానికి పనిచేయాలనే సంసిద్ధత షరతు
నిరుద్యోగం అంటే ప్రస్తుత వేతనానికి పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నా ఉద్యోగం దొరకకపోవడం. ఇంటి పరిధి దాటి వేతనానికి పని చేయడానికి ఇష్టం లేని గృహిణి ఈ షరతుకు సరిపోదు. ఇంటి పని జాతీయాదాయంలో లెక్కించరు, కాబట్టి ఆ ఎంపిక తప్పు.
ఒక పొలంలో పనికి ఆరుగురు సరిపోతారు, కానీ పది మంది పని చేస్తున్నారు. ఈ పొలంలో మారువేషపు నిరుద్యోగులు ఎందరు?
A. 6
B. 4
C. 10
D. 16
Answer & explanation
Correct: B — 4
మారువేషపు నిరుద్యోగులు అంటే పనికి అవసరమైన వారికి అదనంగా ఉన్నవారు; వారిని తొలగించినా ఉత్పాదకత తగ్గదు. 10 − 6 = 4 మంది అదనం. పుస్తకంలోని ఉదాహరణలో 8 మందిలో 5 అవసరం, 3 అదనం.
కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. కాలానుగుణ నిరుద్యోగం వ్యవసాయంపై ఆధారపడే వారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
2. మారువేషపు నిరుద్యోగంలో అదనపు వ్యక్తుల వల్ల ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది.
ఏది సరైనది?
A. 2 మాత్రమే
B. 1 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: B — 1 మాత్రమే
విత్తనం, కోత వంటి కాలాల్లో మాత్రమే పని ఉండటం వల్ల వ్యవసాయాధారితులకు కాలానుగుణ నిరుద్యోగం వస్తుంది. మారువేషపు నిరుద్యోగంలో అదనపు వ్యక్తుల సహకారం ఉత్పత్తిని పెంచదు; వారిని తొలగించినా ఉత్పాదకత తగ్గదు. కాబట్టి రెండో వాక్యం తప్పు.
విద్యావంతుల నిరుద్యోగం భారతదేశంలో విచిత్ర (paradoxical) సమస్య అనడానికి కారణం ఏమిటి?
A. సాంకేతిక అర్హతలున్నవారు నిరుద్యోగులుగా ఉండగా, వృద్ధికి అవసరమైన సాంకేతిక నైపుణ్యాల కొరత కూడా ఉండటం
B. అందరికీ ఉద్యోగాలు లభించడం
C. విద్యావంతులు ఉద్యోగం కోరకపోవడం
D. పట్టణాల్లో జనాభా తగ్గడం
Answer & explanation
Correct: A — సాంకేతిక అర్హతలున్నవారు నిరుద్యోగులుగా ఉండగా, వృద్ధికి అవసరమైన సాంకేతిక నైపుణ్యాల కొరత కూడా ఉండటం
పుస్తకం ప్రకారం కొన్ని వర్గాల్లో మిగులు మానవశక్తి ఉండగా, మరికొన్నింట్లో కొరత ఉంది. ఒకవైపు సాంకేతిక అర్హతలు ఉన్నవారికి నిరుద్యోగం, మరోవైపు ఆర్థిక వృద్ధికి కావలసిన సాంకేతిక నైపుణ్యాల కొరత – ఈ వైరుధ్యమే విచిత్ర స్థితి.
భారతదేశ గణాంకాల్లో నిరుద్యోగ రేటు తక్కువగా కనిపించడానికి కారణం ఏమిటి?
A. దేశంలో అందరికీ లాభదాయక ఉద్యోగాలు ఉండటం
B. పని కోరేవారు లేకపోవడం
C. తక్కువ ఆదాయం, తక్కువ ఉత్పాదకత ఉన్న అనేకమంది ఉపాధి పొందినవారిగా లెక్కించడం
D. జనాభా తక్కువగా ఉండటం
Answer & explanation
Correct: C — తక్కువ ఆదాయం, తక్కువ ఉత్పాదకత ఉన్న అనేకమంది ఉపాధి పొందినవారిగా లెక్కించడం
పుస్తకం ప్రకారం తక్కువ ఆదాయం, ఉత్పాదకత ఉన్న చాలామంది ఉపాధి పొందినవారిగా లెక్కలోకి వస్తారు. వారు ఏడాదంతా పనిచేసినట్లు కనిపించినా సామర్థ్యానికి, ఆదాయానికి ఆ పని సరిపోదు. కాబట్టి గణాంకాల్లో నిరుద్యోగం తక్కువగా కనిపిస్తుంది.
B. కుటుంబ ఆరోగ్య స్థితి క్షీణించడం, బడి మానేయడం పెరగడం
C. పనిచేసే జనాభాపై ఆధారపడేవారి సంఖ్య తగ్గడం
D. మానవ వనరు వృథా కావడం
Answer & explanation
Correct: C — పనిచేసే జనాభాపై ఆధారపడేవారి సంఖ్య తగ్గడం
నిరుద్యోగం వల్ల నిరుద్యోగులు పనిచేసే జనాభాపై ఆధారపడటం పెరిగి ఆర్థిక భారం అధికమవుతుంది. అంటే ఆధారపడేవారి సంఖ్య పెరుగుతుంది, తగ్గదు. మిగిలిన ఎంపికలన్నీ పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొన్న ప్రభావాలే.
ప్రకటన (A): నిరుద్యోగం పెరగడం మాంద్యంలో ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థకు సూచిక.
కారణం (R): ఉపయోగించగల వనరు వృథా అవుతుంది; ప్రజలను వనరుగా వాడుకోలేకపోతే వారు భారంగా కనిపిస్తారు.
సరైన ఎంపిక ఏది?
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
C. A సరైనది, R సరికాదు
D. A సరికాదు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం నిరుద్యోగం పెరగడం మాంద్య ఆర్థిక వ్యవస్థకు సూచిక, ఎందుకంటే అది వనరును వృథా చేస్తుంది, వనరుగా ఉపయోగించలేని ప్రజలు సహజంగా భారంగా కనిపిస్తారు. కాబట్టి R అనేది A కు సరైన వివరణ.
ద్వితీయ రంగంలో అత్యధిక శ్రమను ఇముడ్చుకునే కార్యకలాపం ఏది?
A. భారీ యంత్ర పరిశ్రమలు
B. బ్యాంకింగ్
C. గనుల తవ్వకం
D. చిన్న తరహా తయారీ
Answer & explanation
Correct: D — చిన్న తరహా తయారీ
పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ద్వితీయ రంగంలో చిన్న తరహా తయారీ (small scale manufacturing) అత్యధిక శ్రమను ఇముడ్చుకుంటుంది. బ్యాంకింగ్ తృతీయ రంగానికి, గనుల తవ్వకం ప్రాథమిక రంగానికి చెందినవి.
ఇటీవల వ్యవసాయంపై ఆధారపడే జనాభా తగ్గడానికి ఒక ముఖ్య కారణం ఏది?
A. మారువేషపు నిరుద్యోగం వల్ల మిగులు శ్రమ ద్వితీయ, తృతీయ రంగాలకు మారడం
B. వ్యవసాయ భూమి పెరగడం
C. తృతీయ రంగం తగ్గిపోవడం
D. గ్రామాల్లో జనాభా పెరగడం
Answer & explanation
Correct: A — మారువేషపు నిరుద్యోగం వల్ల మిగులు శ్రమ ద్వితీయ, తృతీయ రంగాలకు మారడం
వ్యవసాయ రంగంలో మారువేషపు నిరుద్యోగం ఉండటం వల్ల మిగులు శ్రమ ఇతర రంగాలకు వెళ్తోంది. ఫలితంగా వ్యవసాయంపై జనాభా ఆధారపడటం తగ్గింది. అయినా వ్యవసాయం ఇప్పటికీ అత్యధిక శ్రమను ఇముడ్చుకునే రంగమే.
పాఠ్యపుస్తకం తృతీయ రంగంలో కొత్తగా వస్తున్న సేవలుగా పేర్కొన్నవి ఏవి?
A. వ్యవసాయం, పశుపోషణ
B. గనుల తవ్వకం, క్వారీ
C. చేనేత, కుటీర పరిశ్రమలు
D. బయోటెక్నాలజీ, సమాచార సాంకేతికత (IT)
Answer & explanation
Correct: D — బయోటెక్నాలజీ, సమాచార సాంకేతికత (IT)
తృతీయ రంగంలో బయోటెక్నాలజీ, సమాచార సాంకేతికత వంటి కొత్త సేవలు ఇప్పుడు వస్తున్నాయని పుస్తకం చెబుతోంది. వ్యవసాయం, పశుపోషణ, గనులు, క్వారీ ప్రాథమిక రంగ కార్యకలాపాలు; చేనేత పుస్తకంలో ఇక్కడ ప్రస్తావించలేదు.