భారతదేశంలో ఆహార భద్రత (Food Security in India) · Practice MCQs

Correct: A — లభ్యత, అందుబాటు, కొనగలిగే శక్తి

పాఠంలో ఆహార భద్రతను మూడు కోణాల్లో వివరించారు: లభ్యత (Availability), అందుబాటు (Accessibility), కొనగలిగే శక్తి (Affordability). ఉత్పత్తి–ఎగుమతి, సేకరణ–నిల్వ వంటివి ఈ కోణాలకు సాధనాలు మాత్రమే, కోణాలు కావు.

Correct: B — రేషన్ కార్డు రకం

పుస్తకం ప్రకారం లభ్యత అంటే దేశంలో ఉత్పత్తి, ఆహార దిగుమతులు, గత సంవత్సరం ప్రభుత్వ గోదాములలో నిల్వ చేసిన ధాన్యం. రేషన్ కార్డు రకం అనేది పంపిణీ వ్యవస్థలో కుటుంబాన్ని వర్గీకరించే ఏర్పాటు; అది దేశంలో ఆహారం ఉందా లేదా అనే లభ్యతను సూచించదు.

Correct: C — అమర్త్యసేన్

అమర్త్యసేన్ ఆహార భద్రత అవగాహనలో "ఆహారం పొందగలగడం" (access) అనే కొత్త కోణాన్ని జోడించారు. స్వయంగా పండించేది, మార్కెట్లో మార్పిడి చేసేది, ప్రభుత్వం ఇచ్చే సరఫరాలు కలిపి హక్కులు. ఇందిరాగాంధీ హరిత విప్లవ స్టాంపుతో ముడిపడిన నాయకురాలు.

Correct: D — ఆకలి వల్ల విస్తృతంగా మరణాలు

కరవు అంటే ఆకలి, దానివల్ల వచ్చే అంటువ్యాధుల కారణంగా విస్తృత మరణాలు సంభవించే పరిస్థితి. ఆహార కొరతతో ధరలు పెరుగుతాయి కానీ తగ్గవు; పంటలు ఎక్కువగా పండటం కరవుకు వ్యతిరేకం, రేషన్ దుకాణాల సంఖ్యకు దీనితో సంబంధం లేదు.

Correct: A — ఉత్పత్తి తగ్గి కొరత వల్ల పెరుగుతాయి

అనావృష్టి వల్ల మొత్తం ఆహారధాన్యాల ఉత్పత్తి తగ్గి ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో కొరత వస్తుంది, కొరత వల్ల ధరలు పెరుగుతాయి. ధరలు పెరిగాక కొందరు కొనలేని స్థితికి వెళ్లడం ఆహార అభద్రతకు దారి తీస్తుంది; ఉత్పత్తి తగ్గితే ధరలు తగ్గవు.

Correct: B — ముప్పై లక్షలు

పుస్తకం ప్రకారం 1943 బెంగాల్ కరవు బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ముప్పై లక్షల మందిని బలితీసుకుంది. దీన్ని భారతదేశంలో జరిగిన అత్యంత వినాశకరమైన కరవుగా పేర్కొన్నారు; ఇతర సంఖ్యలు పుస్తకంలో లేవు.

Correct: C — భూమి లేనివారు లేదా తక్కువ భూమి ఉన్నవారు

భూమి లేక లేదా తక్కువ భూమి ఉన్నందున జీవనోపాధికి ఆధారం లేని కుటుంబాలే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా ఆహార అభద్రతకు గురవుతాయి. సంప్రదాయ చేతి వృత్తులవారు, చిన్న స్వయం ఉపాధిదారులు, నిరాశ్రయులు కూడా ఈ వర్గంలో ఉన్నారు; భూయజమానులు, ఉద్యోగులకు స్థిర ఆదాయం ఉంటుంది.

Correct: D — కాలానుగుణ ఆకలి (Seasonal hunger)

కాలానుగుణ ఆకలి పంటల సాగు, కోతల చక్రాలతో ముడిపడి ఉంటుంది; గ్రామాల్లో వ్యవసాయ పనులు కాలానుగుణం కావడం వల్ల, పట్టణాల్లో తాత్కాలిక కార్మికులకు పని తగ్గడం వల్ల వస్తుంది. దీర్ఘకాలిక ఆకలి అంటే ఆహారం నిరంతరం సరిపోకపోవడం.

Correct: A — దీర్ఘకాలిక ఆకలి (Chronic hunger)

దీర్ఘకాలిక ఆకలి నిరంతరం సరిపోని ఆహారం వల్ల కలుగుతుంది. చాలా తక్కువ ఆదాయం ఉన్న పేదలు బతకడానికి కూడా ఆహారం కొనలేక ఈ ఆకలిని అనుభవిస్తారు. కాలానుగుణ ఆకలి మాత్రం పంట చక్రాలతో వచ్చిపోయేది, నిరంతరం ఉండేది కాదు.

Correct: B — ఇందిరాగాంధీ

పుస్తకం ప్రకారం అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ 1968 జులైలో హరిత విప్లవం సాధించిన విజయాలను నమోదు చేస్తూ "వీట్ రివల్యూషన్" స్టాంపు విడుదల చేశారు. 1968 నాటికి నెహ్రూ, శాస్త్రి పదవిలో లేరు.