Free practice MCQs with answers and explanations for గురుత్వాకర్షణ (Gravitation) (9వ తరగతి సైన్స్ – భౌతిక రసాయన శాస్త్రం (Class 9 Physical Science – Semester 1)). Tap an option to check instantly · page 1 of 6.
Q1Easy
వస్తువును వృత్తాకార మార్గంలో ఉంచే, వృత్త కేంద్రం వైపు పనిచేసే బలాన్ని ఏమంటారు?
A. అభికేంద్ర బలం (Centripetal force)
B. ఘర్షణ బలం
C. ఉత్ప్లావక బలం
D. కండర బలం
Answer & explanation
Correct: A — అభికేంద్ర బలం (Centripetal force)
వృత్తాకార చలనంలో వేగం దిశ ప్రతి బిందువు వద్ద మారుతుంది కాబట్టి కేంద్రం వైపు ఒక బలం అవసరం; దానిని అభికేంద్ర బలం (కేంద్రాన్ని వెదికేది) అంటారు. ఘర్షణ, ఉత్ప్లావక, కండర బలాలు ఈ పాత్రను పోషించవు.
వృత్తాన్ని ఒకే ఒక బిందువు వద్ద తాకే సరళరేఖను ఏమంటారు?
A. వ్యాసం
B. స్పర్శరేఖ (Tangent)
C. జ్య (Chord)
D. వ్యాసార్ధం
Answer & explanation
Correct: B — స్పర్శరేఖ (Tangent)
ఒక సరళరేఖ వృత్తాన్ని ఒకే ఒక బిందువు వద్ద తాకితే అది స్పర్శరేఖ. తిరుగుతున్న రాయిని వదిలేస్తే అది ఈ రేఖ దిశలోనే ఎగిరిపోతుంది. వ్యాసం, జ్య వృత్తాన్ని రెండు బిందువుల వద్ద ఖండిస్తాయి.
అనుపాత స్థిరాంకం G ని సార్వత్రిక గురుత్వ స్థిరాంకం అంటారు. గురుత్వ త్వరణం చిన్న అక్షరం g; భూమి ద్రవ్యరాశి M, వ్యాసార్ధం R తో సూచిస్తారు. కాబట్టి G వీటిలో ఏదీ కాదు.
G = F d² / (M m) నుండి బలం (N), దూరం వర్గం (m²), ద్రవ్యరాశుల లబ్ధం (kg²) ప్రమాణాలను ఉంచితే N m² kg⁻² వస్తుంది. m s⁻² త్వరణం ప్రమాణం; మిగిలిన ప్రమాణాలు సరిపోవు.
రెండు వస్తువుల మధ్య దూరం రెట్టింపైతే వాటి మధ్య గురుత్వాకర్షణ బలం ఎంత అవుతుంది?
A. మునుపటి బలంలో 1/4 వంతు
B. మునుపటి బలంలో సగం
C. రెట్టింపు
D. 4 రెట్లు
Answer & explanation
Correct: A — మునుపటి బలంలో 1/4 వంతు
F ∝ 1/d² కాబట్టి d రెట్టింపైతే F = 1/2² = 1/4 వంతు అవుతుంది. సగం అనేది 1/d కు సరిపోతుంది; రెట్టింపు లేదా 4 రెట్లు దూరం తగ్గితే వచ్చే ఫలితాలు. కాబట్టి సరైన సమాధానం: "మునుపటి బలంలో 1/4 వంతు".
G విలువను ప్రయోగాత్మకంగా కొలిచిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
A. ఐజాక్ న్యూటన్
B. హెన్రీ కావెండిష్
C. గెలీలియో
D. ఆర్కిమెడిస్
Answer & explanation
Correct: B — హెన్రీ కావెండిష్
హెన్రీ కావెండిష్ (1731–1810) అత్యంత సున్నితమైన త్రాసుతో G విలువను కనుగొన్నాడు. న్యూటన్ నియమం ఇచ్చాడు; గెలీలియో పీసా గోపురం కథతో ముడిపడ్డాడు; ఆర్కిమెడిస్ ఉత్ప్లావక సూత్రం కనుగొన్నాడు.
భూమి ఉపరితలంపై ఉన్న 1 kg వస్తువుపై భూమి చూపే గురుత్వ బలం ఎంత?
A. 98 N
B. 0.98 N
C. 9.8 N
D. 1.6 N
Answer & explanation
Correct: C — 9.8 N
F = G M m / R² = m g = 1 × 9.8 = 9.8 N. 98 N అనేది 10 kg వస్తువు బరువు; 1.6 N చంద్రునిపై 1 kg బరువు (సుమారు); 0.98 N తప్పు గణన. కాబట్టి సరైన సమాధానం: "9.8 N".
g = G M / R² = 9.8 m s⁻². 6.7 × 10⁻¹¹ అనేది G విలువ; 1.6 m s⁻² చంద్రునిపై గురుత్వ త్వరణం (సుమారు); 98 m s⁻² ఏ చోటా సరికాదు. కాబట్టి సరైన సమాధానం: "9.8 m s⁻²".
భూమధ్యరేఖ వద్ద వ్యాసార్ధం ఎక్కువ కాబట్టి g తక్కువ; ధ్రువాల వద్ద వ్యాసార్ధం తక్కువ కాబట్టి g ఎక్కువ. ఎత్తు పెరిగినా, భూమికి దూరమైనా g తగ్గుతుంది. కాబట్టి సరైన సమాధానం: "ధ్రువాల వద్ద".
పైకి విసిరిన వస్తువు గరిష్ఠ ఎత్తు వద్ద ఉన్నప్పుడు దాని వేగం ఎంత?
A. 9.8 m s⁻¹
B. సున్నా
C. తొలి వేగానికి సమానం
D. తొలి వేగానికి రెట్టింపు
Answer & explanation
Correct: B — సున్నా
పైకి వెళ్లే కొద్దీ గురుత్వ త్వరణం వల్ల వేగం తగ్గి గరిష్ఠ బిందువు వద్ద సున్నా అవుతుంది; ఆ తర్వాత దిశ మారి కిందికి వస్తుంది. వేగం తొలి వేగం కంటే ఎక్కువ కాదు.