మరాఠాల ఉద్భవం (The Rise of the Marathas) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for మరాఠాల ఉద్భవం (The Rise of the Marathas) (8వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 8 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 3 of 6.
Q21Moderate
భక్తి సాధువులు మరాఠా సమాజానికి ఎలా తోడ్పడ్డారు?
A. మరాఠీ భాషలో తత్వాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చి, రాజకీయంగా సంఘటితం కావడానికి సాంస్కృతిక పునాది వేశారు
B. మరాఠా సైన్యాన్ని స్వయంగా నడిపి యుద్ధాలు గెలిచారు
C. సంస్కృత గ్రంథాలను మాత్రమే ప్రోత్సహించి ప్రజల భాషలను నిరుత్సాహపరిచారు
D. మొఘల్ చక్రవర్తికి సలహాదారులుగా పనిచేశారు
Answer & explanation
Correct: A — మరాఠీ భాషలో తత్వాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చి, రాజకీయంగా సంఘటితం కావడానికి సాంస్కృతిక పునాది వేశారు
భక్తి సాధువులు ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత వంటివి మరాఠీలోకి అనువదించడంలో సహాయపడి సామాన్యులకు తత్వాన్ని చేరువ చేశారు; కొందరు సామాజిక సంఘటన, రాజకీయ చైతన్యంపై కూడా దృష్టి పెట్టారు. ఈ పునాదే తర్వాత మరాఠాలు ఒక రాజకీయ శక్తిగా ఏకం కావడానికి ఉపయోగపడింది. వారు యుద్ధాలు నడపలేదు, ప్రజల భాషలనే ప్రోత్సహించారు.
శివాజీ నౌకాదళం ఏర్పాటు చేయడం ఎందుకు విప్లవాత్మక చర్య?
A. భారతదేశంలో అంతకు ముందు ఎవరికీ ఓడలే లేవు
B. అప్పట్లో బీజాపూర్ వద్ద వాణిజ్య నౌకలే ఉండి పూర్తికాల నౌకాదళం లేదు, మొఘలుల నౌకా వినియోగం పరిమితం
C. బీజాపూర్ సుల్తానత్ వద్ద బలమైన నౌకాదళం ఉండగా శివాజీ దానిని అనుకరించారు
D. మొఘలులు నౌకాదళంతో తీరమంతా పాలించేవారు
Answer & explanation
Correct: B — అప్పట్లో బీజాపూర్ వద్ద వాణిజ్య నౌకలే ఉండి పూర్తికాల నౌకాదళం లేదు, మొఘలుల నౌకా వినియోగం పరిమితం
బీజాపూర్ సుల్తానత్ వద్ద వాణిజ్య నౌకలు మాత్రమే ఉండేవి, తీరాన్ని కాపాడే పూర్తికాల నౌకాదళం లేదు; మొఘలులు కూడా నౌకలను చాలా తక్కువగా వాడారు. ఈ నేపథ్యంలో శివాజీ నౌకాదళం సృష్టించడం కొత్త విప్లవాత్మక చర్య. భారతదేశంలో అసలు ఓడలే లేవనడం తప్పు.
Correct: C — ప్రతాప్గఢ్ కోట దిగువ దట్టమైన అడవుల్లో
బీజాపూర్ సేనాని అఫ్జల్ ఖాన్ను ఒప్పించి ప్రతాప్గఢ్ కోట దిగువన దట్టమైన అడవుల్లో ముఖాముఖి కలిశారు; అక్కడ శివాజీ అతడిని వాఘ్ నఖ్తో చంపారు. రాయగఢ్ పట్టాభిషేక స్థలం, ఆగ్రా మొఘల్ దర్బారు, సింధుదుర్గ్ నౌకా కోట; అవి ఈ కలయిక స్థలాలు కావు.
షాయిస్తా ఖాన్ మహారాష్ట్ర వదిలి వెళ్లడానికి కారణం ఏమిటి?
A. అఫ్జల్ ఖాన్ మరణం తర్వాత భయపడ్డాడు
B. సూరత్ దోపిడీ వల్ల ఔరంగజేబు అతడిని తొలగించాడు
C. శివాజీతో పురందర్ ఒప్పందం చేసుకున్నాడు
D. శివాజీ రాత్రివేళ ఆయన శిబిరంపై చేసిన దాడిలో ఖాన్ కొన్ని వేళ్లు పోగొట్టుకున్నాడు
Answer & explanation
Correct: D — శివాజీ రాత్రివేళ ఆయన శిబిరంపై చేసిన దాడిలో ఖాన్ కొన్ని వేళ్లు పోగొట్టుకున్నాడు
మూడేళ్లు శివాజీ ప్రాంతాలపై దాడి చేసిన షాయిస్తా ఖాన్ శిబిరంపై శివాజీ కొద్దిమంది సైనికులతో రాత్రి దాడి చేశారు; ఖాన్ కొన్ని వేళ్లు పోగొట్టుకుని పారిపోయాడు. ఇది ఆధునిక సర్జికల్ స్ట్రైక్ లాంటిది. అఫ్జల్ ఖాన్ బీజాపూర్ సేనాని కాబట్టి ఈ సంఘటనతో సంబంధం లేదు; పురందర్ ఒప్పందం జై సింగ్తో జరిగింది.
సూరత్ దోపిడీ సందర్భంలో శివాజీ వ్యవహారం గురించి సరైనది ఏది?
A. మత స్థలాలపై దాడి చేయకుండా, దాత మోహన్దాస్ పారేఖ్ ఇంటిని వదిలేశారు
B. అన్ని ఇళ్లనూ, మత స్థలాలనూ కొల్లగొట్టారు
C. యూరోపియన్ల నుంచి ఏమీ డిమాండ్ చేయలేదు
D. సూరత్ దోపిడీ ఒక్కసారి మాత్రమే జరిగింది
Answer & explanation
Correct: A — మత స్థలాలపై దాడి చేయకుండా, దాత మోహన్దాస్ పారేఖ్ ఇంటిని వదిలేశారు
శివాజీ మత స్థలాలపై దాడి చేయకుండా జాగ్రత్త పడ్డారు, మోహన్దాస్ పారేఖ్ ఇంటిని వదిలేశారు. కొన్ని ఏళ్ల తర్వాత సూరత్ను మళ్లీ కొల్లగొట్టారు, యూరోపియన్ ప్రతినిధులను డబ్బు డిమాండ్ చేసిన విషయం లండన్ గెజిట్లో కూడా వచ్చింది. కాబట్టి మిగతా మూడు వాక్యాలూ తప్పు.
A. శివాజీ మొఘలులకు సూరత్ను తిరిగి అప్పగించి ఏమీ కోల్పోలేదు
B. శివాజీ రాజ్యంలో గణనీయమైన భాగాన్ని వదులుకోవాలి, కుమారుడు శంభాజీ మొఘల్ సేవలో చేరాలి
C. శివాజీ పట్టాభిషేకానికి ఔరంగజేబు అనుమతి ఇచ్చాడు
D. శివాజీకి బీజాపూర్ పాలన లభించింది
Answer & explanation
Correct: B — శివాజీ రాజ్యంలో గణనీయమైన భాగాన్ని వదులుకోవాలి, కుమారుడు శంభాజీ మొఘల్ సేవలో చేరాలి
సూరత్ దోపిడీతో అవమానించబడిన ఔరంగజేబు జై సింగ్ను పంపగా, శివాజీ పురందర్ కోట వద్ద ఓటమి అంగీకరించి ఒప్పందం చేసుకున్నారు; రాజ్యంలోని గణనీయమైన భాగాన్ని కోల్పోయారు, శంభాజీ మొఘల్ సేవలోకి వెళ్లాడు. ఆయనకు ఏ అనుమతీ రాజ్యమూ లభించలేదు.
C. పండ్లు, మిఠాయిల పెద్ద బుట్టల్లో కుమారుడితో కలిసి దాక్కుని
D. జై సింగ్ సహాయంతో బహిరంగంగా
Answer & explanation
Correct: C — పండ్లు, మిఠాయిల పెద్ద బుట్టల్లో కుమారుడితో కలిసి దాక్కుని
సాధువులకు, మొఘల్ సర్దార్లకు బహుమతుల రూపంలో పెద్ద బుట్టలు పంపేవారు; కాపలాదారులు తనిఖీ ఆపేశాక శివాజీ, శంభాజీ బుట్టల్లో దాక్కుని తప్పించుకున్నారు. అందుకే ఔరంగజేబు ఆయనను మళ్లీ పట్టుకోలేకపోయాడు. గోడ దూకడం, వేషం, బహిరంగ నిష్క్రమణ అనేవి చెప్పబడలేదు.
శివాజీ దక్షిణ దిగ్విజయం ఎటువంటి ప్రయోజనం ఇచ్చింది?
A. బీజాపూర్ రాజధాని స్వాధీనం
B. ఢిల్లీపై ప్రత్యక్ష నియంత్రణ
C. యూరోపియన్ నౌకాదళాల పతనం
D. మొఘల్ దండయాత్రకు వ్యతిరేకంగా మరాఠాలకు వ్యూహాత్మక లోతు
Answer & explanation
Correct: D — మొఘల్ దండయాత్రకు వ్యతిరేకంగా మరాఠాలకు వ్యూహాత్మక లోతు
ఇప్పటి ఉత్తర తమిళనాడు, కర్ణాటక భాగాల జయం మరాఠా రాజ్యానికి మొఘల్ దండయాత్రను ఎదుర్కొనేందుకు వ్యూహాత్మక లోతును ఇచ్చింది; తర్వాత రాజారాం గింజీలో ఆశ్రయం పొందడానికి ఇది ఉపయోగపడింది. ఢిల్లీ, బీజాపూర్ స్వాధీనం శివాజీ చేయలేదు.
కాలరేఖ ప్రకారం కింది వాటిలో శివాజీ మరణం (1680) తర్వాత జరిగిన సంఘటన ఏది?
A. 1682–1707 మొఘల్–మరాఠా యుద్ధాలు
B. 1674 రాయగఢ్ పట్టాభిషేకం
C. 1666 ఆగ్రా నుంచి పలాయనం
D. 1677 దక్షిణ దిగ్విజయం
Answer & explanation
Correct: A — 1682–1707 మొఘల్–మరాఠా యుద్ధాలు
మొఘల్–మరాఠా యుద్ధాలు 1682 నుంచి 1707 వరకు సాగాయి, అంటే శివాజీ మరణానికి తర్వాత. 1666 ఆగ్రా పలాయనం, 1674 పట్టాభిషేకం, 1677 దక్షిణ దిగ్విజయం అన్నీ 1680కి ముందే జరిగాయి.
1771లో ఢిల్లీని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న మరాఠా నాయకుడు ఎవరు?
A. మొదటి బాజీరావు
B. మహాద్జీ షిండే
C. నానాసాహెబ్ పేష్వా
D. కన్హోజీ ఆంగ్రే
Answer & explanation
Correct: B — మహాద్జీ షిండే
పానిపట్ ఓటమి తర్వాత మాధవరావు I కాలంలో కోలుకున్న మరాఠాలు మహాద్జీ షిండే (సింధియా) నాయకత్వంలో 1771లో ఢిల్లీని మళ్లీ స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఇది బ్రిటిష్ వారు పట్టుకునేవరకు వారి అధీనంలో ఉంది. బాజీరావు, నానాసాహెబ్ ఆ కాలానికి ముందున్న పేష్వాలు, ఆంగ్రే నౌకా నాయకుడు.