స్థానికులను నాగరికులుగా మార్చడం, దేశానికి విద్య (Civilising the Native, Educating the Nation) · Practice MCQs
Free practice MCQs with answers and explanations for స్థానికులను నాగరికులుగా మార్చడం, దేశానికి విద్య (Civilising the Native, Educating the Nation) (8వ తరగతి సోషల్ – చరిత్ర (Class 8 Social – History)). Tap an option to check instantly · page 5 of 6.
Q41Moderate
శాంతి నికేతన్‌లో శాస్త్ర సాంకేతిక విద్యతో పాటు ఏమి బోధించాలని టాగూరు కోరారు?
A. కేవలం చేతి వృత్తులు
B. యుద్ధ విద్య
C. కళ, సంగీతం, నృత్యం
D. వాణిజ్య గణితం
Answer & explanation
Correct: C — కళ, సంగీతం, నృత్యం
టాగూరు ఆధునిక పాశ్చాత్య అంశాలను, భారతీయ సంప్రదాయంలోని ఉత్తమ అంశాలతో కలపాలనే దృష్టితో శాస్త్ర సాంకేతిక విద్యతో పాటు కళ, సంగీతం, నృత్యాలను బోధించారు. చేతి వృత్తుల ప్రాధాన్యం గాంధీ ఆలోచనకు ఎక్కువ దగ్గరగా ఉంటుంది.
గాంధీ “అక్షరాస్యత మాత్రమే విద్య కాదు” మూలాధారం ప్రకారం చేతి వృత్తులను ఎలా నేర్పాలి?
A. కేవలం గురువును అనుకరిస్తూ యాంత్రికంగా
B. ఇంగ్లీష్ పాఠ్య పుస్తకాల ద్వారా మాత్రమే
C. అక్షరాస్యత పూర్తయ్యాకే, ఉన్నత దశలో
D. యాంత్రికంగా కాక శాస్త్రీయంగా – ప్రతి ప్రక్రియలో “ఎందుకు, ఎలా” పిల్లవాడికి తెలిసేలా
Answer & explanation
Correct: D — యాంత్రికంగా కాక శాస్త్రీయంగా – ప్రతి ప్రక్రియలో “ఎందుకు, ఎలా” పిల్లవాడికి తెలిసేలా
గాంధీ ప్రకారం ప్రతి చేతి వృత్తిని నేడు జరుగుతున్నట్లు యాంత్రికంగా కాక శాస్త్రీయంగా నేర్పాలి – పిల్లవాడు ప్రతి ప్రక్రియ వెనుక ఉన్న కారణాన్ని తెలుసుకోవాలి. ఆయన విద్యను అక్షరాస్యతతో కాక ఉపయోగకరమైన వృత్తి శిక్షణతో ప్రారంభించాలన్నారు, కాబట్టి “అక్షరాస్యత తర్వాతే” తప్పు.
ప్రకటన (A): జాతీయోద్యమ కాలంలో విద్యార్థులు విద్యా సంస్థలను విడిచిపెట్టాలని గాంధీ పిలుపునిచ్చారు.
కారణం (R): భారతీయులు ఇక బానిసలుగా ఉండడానికి సిద్ధంగా లేరని బ్రిటిష్ వారికి చూపించడం ఆయన ఉద్దేశం.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: A — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
గాంధీ వలస విద్యను బానిసత్వంగా భావించి, ఆ సంస్థలను వదిలి భారతీయులు ఇక బానిసలు కారని చూపమని విద్యార్థులను కోరారు. కాబట్టి A, R రెండూ సరైనవి, R అనేది A కు సరైన వివరణ.
టాగూరు తన పాఠశాలను కలకత్తాకు 100 కి.మీ. దూరంలో గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఎందుకు నెలకొల్పారు?
A. సృజనాత్మక అభ్యసనం సహజ పర్యావరణంలోనే ప్రోత్సహించగలమని, ప్రకృతితో సామరస్యంగా పిల్లలు సృజనాత్మకతను పెంచుకోవాలని
B. బ్రిటిష్ నుంచి పన్ను మినహాయింపు పొందడానికి
C. కలకత్తాలో స్థలం దొరకనందున
D. వాణిజ్య కేంద్రానికి దగ్గరగా ఉండటానికి
Answer & explanation
Correct: A — సృజనాత్మక అభ్యసనం సహజ పర్యావరణంలోనే ప్రోత్సహించగలమని, ప్రకృతితో సామరస్యంగా పిల్లలు సృజనాత్మకతను పెంచుకోవాలని
టాగూరు నగర పాఠశాల వ్యవస్థను అణచివేతగా భావించి, ప్రకృతి మధ్య “శాంతి నిలయం” (santiniketan)లో పిల్లలు సహజ సృజనాత్మకతను పెంచుకోవాలన్నారు. పన్ను మినహాయింపు, స్థలం కొరత, వాణిజ్య కేంద్రం సామీప్యం పాఠంలో లేని కారణాలు, ఆయన ఉద్దేశానికి విరుద్ధం.
టాగూరు విద్యా ఆలోచనల గురించి కింది వాటిలో తప్పు ప్రకటన ఏది?
A. బాల్యం స్వీయ అభ్యసన కాలం కావాలని భావించారు
B. బాల్యం కఠిన క్రమశిక్షణలో గడవాలని, శాస్త్ర సాంకేతిక విద్య అక్కర్లేదని ఆయన భావించారు
C. అప్పటి పాఠశాలలు చెరసాలల్లా అణచివేసేవని భావించారు
D. శాంతి నికేతన్ అంటే “శాంతి నిలయం”
Answer & explanation
Correct: B — బాల్యం కఠిన క్రమశిక్షణలో గడవాలని, శాస్త్ర సాంకేతిక విద్య అక్కర్లేదని ఆయన భావించారు
టాగూరు కఠిన, నియంత్రణ క్రమశిక్షణను వ్యతిరేకించారు, పైగా శాంతి నికేతన్‌లో శాస్త్ర సాంకేతిక విద్యను కళ, సంగీతం, నృత్యంతో కలిపి బోధించాలన్నారు; కాబట్టి ఎంపిక చేసిన ప్రకటన తప్పు. మిగతా మూడు వాస్తవాలు.
A. గాంధీ – పాశ్చాత్య శాస్త్రం కలపడం; టాగూరు – యంత్రాల విమర్శ
B. ఇద్దరూ ఇంగ్లీష్ మాధ్యమాన్ని సమర్థించారు
C. గాంధీ – యంత్రాలు, సాంకేతికత ఆరాధనపై విమర్శ; టాగూరు – ఆధునిక పాశ్చాత్య అంశాలను భారతీయ సంప్రదాయంతో కలపడం
D. ఇద్దరూ పాఠ్య పుస్తక బట్టీ విద్యను సమర్థించారు
Answer & explanation
Correct: C — గాంధీ – యంత్రాలు, సాంకేతికత ఆరాధనపై విమర్శ; టాగూరు – ఆధునిక పాశ్చాత్య అంశాలను భారతీయ సంప్రదాయంతో కలపడం
గాంధీ పాశ్చాత్య నాగరికత, యంత్ర సాంకేతిక ఆరాధనను విమర్శించగా, టాగూరు ఆధునిక పాశ్చాత్య అంశాలను భారతీయ సంప్రదాయ ఉత్తమ అంశాలతో కలపాలన్నారు. ఇద్దరూ బ్రిటిష్ విద్యను విమర్శించారు; అందువల్ల “ఇద్దరూ సమర్థించారు” అనే ఎంపికలు తప్పు.
కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. గాంధీ, టాగూరు ఇద్దరూ బ్రిటిష్ ప్రవేశపెట్టిన విద్యా వ్యవస్థను విమర్శించారు.
2. ఇద్దరూ శాస్త్ర సాంకేతికతను పూర్తిగా తిరస్కరించారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1 మాత్రమే
B. 2 మాత్రమే
C. 1, 2 రెండూ
D. ఏదీ కాదు
Answer & explanation
Correct: A — 1 మాత్రమే
1 సరైనది: ఇద్దరూ బ్రిటిష్ వ్యవస్థను విమర్శించారు. 2 తప్పు: టాగూరు శాంతి నికేతన్‌లో శాస్త్ర సాంకేతిక విద్యను చేర్చారు; గాంధీ యంత్రాల ఆరాధనను విమర్శించారు కానీ ఇద్దరూ “పూర్తిగా” తిరస్కరించారని చెప్పలేం. కాబట్టి “1 మాత్రమే”.
పాఠం చివర “సరి/తప్పు” అభ్యాసం ప్రకారం కింది వాటిలో సరైన ప్రకటన ఏది?
A. అక్షరాస్యత ప్రోత్సాహమే విద్య ప్రధాన లక్ష్యమని గాంధీ భావించారు
B. పిల్లలను కఠిన క్రమశిక్షణకు గురి చేయాలని టాగూరు భావించారు
C. మెకాలే ఓరియంటల్ విద్యను అత్యంత విలువైనదిగా భావించాడు
D. జేమ్స్ మిల్ ఓరియంటలిస్టులపై తీవ్ర విమర్శకుడు
Answer & explanation
Correct: D — జేమ్స్ మిల్ ఓరియంటలిస్టులపై తీవ్ర విమర్శకుడు
జేమ్స్ మిల్ ఓరియంటలిస్టులను తీవ్రంగా విమర్శించాడు కాబట్టి ఆ ప్రకటన సరైనది. గాంధీ “అక్షరాస్యత మాత్రమే విద్య కాదు” అన్నారు; టాగూరు కఠిన క్రమశిక్షణను వ్యతిరేకించారు; మెకాలే ఓరియంటల్ విద్యను పనికిరానిదిగా చూశాడు.
వుడ్స్ డిస్పాచ్‌ను పాఠం “ఎవరి తుది విజయం”గా వర్ణిస్తుంది?
A. ఓరియంటలిస్టుల
B. ఓరియంటల్ విద్యను వ్యతిరేకించినవారి
C. క్రైస్తవ మిషనరీల
D. పాఠశాలల గురువుల
Answer & explanation
Correct: B — ఓరియంటల్ విద్యను వ్యతిరేకించినవారి
డిస్పాచ్ యూరోపియన్ జ్ఞానానికి ప్రాధాన్యమిచ్చి, తూర్పు జ్ఞానాన్ని తప్పులతో నిండినదిగా అభివర్ణించింది; ఇది ఓరియంటల్ విద్యను వ్యతిరేకించిన వర్గానికి తుది విజయమని పాఠం చెబుతుంది. ఓరియంటలిస్టులకు, గురువులకు ఇది ఓటమి; మిషనరీల వాదనా వేరే (నైతిక విద్య).
ప్రకటన (A): ఇంగ్లీష్ ఎడ్యుకేషన్ యాక్ట్ 1835 ఓరియంటల్ సంస్థల ప్రోత్సాహాన్ని నిలిపివేసింది.
కారణం (R): తూర్పు విజ్ఞానంలోని ఏ శాఖా ఇంగ్లండ్ సృష్టించిన దానితో పోల్చదగినదని మెకాలే భావించాడు.
A. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కు సరైన వివరణ
B. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కు వివరణ కాదు
C. A సరైనది, R తప్పు
D. A తప్పు, R సరైనది
Answer & explanation
Correct: C — A సరైనది, R తప్పు
A సరైనది: చట్టం కలకత్తా మదరసా, బెనారస్ సంస్కృత కళాశాల వంటి సంస్థల ప్రోత్సాహాన్ని ఆపింది. R తప్పు: మెకాలే తూర్పు విజ్ఞానంలో ఏ శాఖా ఇంగ్లండ్ సృష్టించిన దానితో పోల్చదగినది కాదని భావించాడు – దానికి విరుద్ధంగా R ఉంది.