పార్లమెంట్ నిర్మాణం – లోక్‌సభ, రాజ్యసభ, ద్విసభా విధానం (Composition of Parliament)
Free practice MCQs with answers and explanations for పార్లమెంట్ నిర్మాణం – లోక్‌సభ, రాజ్యసభ, ద్విసభా విధానం (Composition of Parliament) in పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ – శాసనసభ & కార్యనిర్వాహక వర్గం (The Parliamentary System). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
లోక్‌సభ గరిష్ఠ సభ్యుల సంఖ్యను రాజ్యాంగం ఎంతగా నిర్దేశించింది?
A. 250
B. 550
C. 500
D. 600
Answer & explanation
Correct: B — 550
పాఠం ప్రకారం రాజ్యాంగం లోక్‌సభకు గరిష్ఠంగా 550 మంది సభ్యులను నిర్దేశించింది. 250 అనే సంఖ్య రాజ్యసభ గరిష్ఠ సభ్యులకు సంబంధించిన ప్రసిద్ధ సంఖ్య, కాబట్టి లోక్‌సభతో కలగలపకూడదు.
లోక్‌సభ ప్రజల సభ (House of the People); సార్వత్రిక వయోజన ఓటుహక్కు ఆధారంగా ప్రజలే నేరుగా సభ్యులను ఎన్నుకుంటారు. ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా పరోక్ష ఎన్నిక రాజ్యసభకు వర్తిస్తుంది; రాష్ట్రపతి నామినేషన్, ప్రధాని ఎంపిక వంటి పద్ధతులు లోక్‌సభ సభ్యులకు లేవు.
రాజ్యసభ ఛైర్‌పర్సన్ ఉపరాష్ట్రపతి. లోక్‌సభ సభ్యులు తమ స్పీకర్‌ను ఎన్నుకుంటారు. రాష్ట్రపతి పార్లమెంట్‌లో భాగమైనా సభకు అధ్యక్షత వహించరు, ప్రధానమంత్రి కూడా సభా అధ్యక్షుడు కాదు.
రాజ్యసభ సభ్యుల ఎన్నిక, సీట్ల కేటాయింపుల గురించి సరైనది ఏది?
A. ప్రత్యక్ష ఎన్నిక; అన్ని రాష్ట్రాలకు సమాన సీట్లు
B. రాష్ట్రపతి నామినేషన్; జనాభా ఆధారంగా
C. పరోక్ష ఎన్నిక; సీట్లు రాష్ట్రాల జనాభా ఆధారంగా
D. పరోక్ష ఎన్నిక; అన్ని రాష్ట్రాలకు సమాన సీట్లు
Answer & explanation
Correct: C — పరోక్ష ఎన్నిక; సీట్లు రాష్ట్రాల జనాభా ఆధారంగా
పాఠం ప్రకారం రాజ్యసభ సభ్యులు ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా పరోక్షంగా ఎన్నికవుతారు. రాజ్యసభ సీట్ల కేటాయింపు, లోక్‌సభలో ప్రాతినిధ్యం రెండూ ప్రతి రాష్ట్ర జనాభా ఆధారంగా ఉంటాయి. అమెరికా సెనేట్‌లో మాత్రమే రాష్ట్రాలకు సమాన ప్రాతినిధ్యం ఉంటుంది, అక్కడి విధానాన్ని ఇక్కడ కలపకూడదు.
రాజ్యసభను ఏర్పాటు చేయడానికి రాజ్యాంగ రచయితలు ప్రధానంగా ఏ స్ఫూర్తిని పేర్కొన్నారు?
A. ఏకపార్టీ పాలన
B. మత రాజ్యం
C. సైనిక పాలన
D. సమాఖ్య (Federalism) స్ఫూర్తి
Answer & explanation
Correct: D — సమాఖ్య (Federalism) స్ఫూర్తి
ఒకే ప్రత్యక్ష ఎన్నికైన సభ స్వతంత్ర భారత సవాళ్లకు సరిపోదని భావించి, సమాఖ్య స్ఫూర్తితో రాష్ట్రాల మండలి అయిన రాజ్యసభను ఏర్పాటు చేశారు. దాని ఎన్నిక విధానం కూడా భిన్నంగా రూపొందించారు.
పార్లమెంట్‌లో ఏకకాల అనువాదం మొదట ఎన్ని భాషల్లో ఉండేది?
A. 6
B. 12
C. 18
D. 22
Answer & explanation
Correct: B — 12
మొదట 12 భాషల్లో (తెలుగుతో సహా) ఏకకాల వ్యాఖ్యానం ఉండేది. తర్వాత బోడో, డోగ్రీ, మైథిలి, మణిపురి, ఉర్దూ, సంస్కృతం చేరి 18 అయ్యాయి. 22 అనే సంఖ్య పాఠంలో ఇవ్వలేదు.
కింది వాటిలో లోక్‌సభ, రాజ్యసభల మధ్య సరైన తేడా ఏది?
A. లోక్‌సభ రాష్ట్రాలకు, రాజ్యసభ ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది
B. లోక్‌సభ శాశ్వత సభ, రాజ్యసభను రద్దు చేయవచ్చు
C. లోక్‌సభ సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా, రాజ్యసభ సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నికవుతారు
D. లోక్‌సభ పదవీకాలం 6 ఏళ్లు, రాజ్యసభ 5 ఏళ్లు
Answer & explanation
Correct: C — లోక్‌సభ సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా, రాజ్యసభ సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నికవుతారు
అసలు తేడా ఎన్నిక విధానంలో ఉంది: లోక్‌సభ సభ్యులను ప్రజలు నేరుగా, రాజ్యసభ సభ్యులను ఎలక్టోరల్ కాలేజీ పరోక్షంగా ఎన్నుకుంటారు. 'లోక్‌సభ రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం' అనేది తారుమారు (లోక్‌సభ ప్రజల సభ, రాజ్యసభ రాష్ట్రాల మండలి); లోక్‌సభ కాలపరిమితి 5 ఏళ్లు కాబట్టి '6 ఏళ్లు' తప్పు; కాలపరిమితి ముగిసి కొత్త ఎన్నికలు జరిగేది లోక్‌సభకే.
పార్లమెంట్ నిర్మాణంపై కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి.
1. పార్లమెంట్ రాష్ట్రపతి, లోక్‌సభ, రాజ్యసభతో కూడి ఉంటుంది.
2. రెండు సభలుండే వ్యవస్థను ఏకసభా విధానం అంటారు.
3. లోక్‌సభ స్పీకర్‌ను సభ్యులే ఎన్నుకుంటారు.
సరైనవి ఏవి?
A. 1, 2 మాత్రమే
B. 2, 3 మాత్రమే
C. 1, 2, 3
D. 1, 3 మాత్రమే
Answer & explanation
Correct: D — 1, 3 మాత్రమే
వాక్యం 1 సరైనది: పార్లమెంట్ = రాష్ట్రపతి + లోక్‌సభ + రాజ్యసభ. వాక్యం 3 సరైనది: లోక్‌సభ సభ్యులే తమ స్పీకర్‌ను ఎన్నుకుంటారు. వాక్యం 2 తప్పు: రెండు సభలున్న వ్యవస్థ ద్విసభా (Bicameral) విధానం, ఒకే సభ ఉంటే ఏకసభా (Unicameral). కాబట్టి 1, 3 మాత్రమే సరైనవి.
కింది వాటిలో రాజ్యాంగ రచనలో ప్రభావం చూపిన అంశం కానిది ఏది?
A. అమెరికా అధ్యక్ష పాలనా విధానాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించడం
B. బ్రిటన్ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ
C. మహాజనపదాల గణతంత్ర జ్ఞాపకాలు
D. గ్రామ పంచాయతీల సమష్టి నిర్ణయాలు
Answer & explanation
Correct: A — అమెరికా అధ్యక్ష పాలనా విధానాన్ని పూర్తిగా స్వీకరించడం
పాఠం ప్రకారం బ్రిటన్ పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ, బ్రిటిష్ పాలనలోని పరిమిత భాగస్వామ్య అనుభవం, మహాజనపదాలు, గ్రామ పంచాయతీలు ప్రభావం చూపాయి. భారత్ పార్లమెంటరీ విధానాన్ని అనుసరించింది, అమెరికా అధ్యక్ష విధానాన్ని పూర్తిగా తీసుకోలేదు.