జీవించే హక్కులో భాగంగా నీటి హక్కు – ఆర్టికల్ 21 (Water as Part of the Right to Life)
Free practice MCQs with answers and explanations for జీవించే హక్కులో భాగంగా నీటి హక్కు – ఆర్టికల్ 21 (Water as Part of the Right to Life) in ప్రజా సౌకర్యాలు (Public Facilities). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
భారత రాజ్యాంగం నీటి హక్కును ఏ ఆర్టికల్ కింద జీవించే హక్కులో భాగంగా గుర్తిస్తుంది?
A. ఆర్టికల్ 14
B. ఆర్టికల్ 19
C. ఆర్టికల్ 21
D. ఆర్టికల్ 32
Answer & explanation
Correct: C — ఆర్టికల్ 21
జీవించే హక్కు (Right to Life) ఆర్టికల్ 21 లో ఉంది. సురక్షిత తాగునీరు లేకపోతే ఆరోగ్యంగా జీవించడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి నీటి హక్కు దానిలో భాగమని పాఠం చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 14 సమానత్వం, 19 స్వేచ్ఛలు, 32 హక్కుల పరిరక్షణకు కోర్టును ఆశ్రయించే హక్కుకు సంబంధించినవి.
2007లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు మహబూబ్నగర్ గ్రామంలో ప్రతి వ్యక్తికి ఎన్ని లీటర్ల నీరు సరఫరా చేయమని కలెక్టర్ను ఆదేశించింది?
A. 10 లీటర్లు
B. 50 లీటర్లు
C. 135 లీటర్లు
D. 25 లీటర్లు
Answer & explanation
Correct: D — 25 లీటర్లు
టెక్స్టైల్ కంపెనీ రసాయనాల వల్ల భూగర్భజలం కలుషితమైందని ఒక గ్రామస్థుడు రాసిన లేఖపై హైకోర్టు కేసు చేపట్టి, గ్రామంలో ప్రతి వ్యక్తికి 25 లీటర్ల నీరు ఇవ్వమని ఆదేశించింది. 135 లీటర్లు అనేది పట్టణాల్లో ఉండాల్సిన సగటు ప్రమాణం, ఈ కేసుకు సంబంధించింది కాదు.
నీటి సంబంధ వ్యాధుల గురించి కింది ప్రకటనలను పరిశీలించండి.
1. భారతదేశంలో ప్రతిరోజూ 1,600 మందికి పైగా నీటి సంబంధ వ్యాధులతో మరణిస్తున్నారని నివేదికలు చెబుతాయి.
2. ఈ మరణాల్లో ఎక్కువ మంది ఐదేళ్లలోపు పిల్లలు.
3. సురక్షిత తాగునీరు అందినా ఈ మరణాలను నివారించడం అసాధ్యం.
ఏవి సరైనవి?
A. 1, 3 మాత్రమే
B. 1, 2 మాత్రమే
C. 2, 3 మాత్రమే
D. 1, 2, 3 అన్నీ
Answer & explanation
Correct: B — 1, 2 మాత్రమే
పాఠం 1,600 మందికి పైగా రోజూ మరణిస్తున్నారని, వారిలో ఎక్కువ మంది ఐదేళ్ల లోపు పిల్లలని చెబుతూ, సురక్షిత తాగునీరు లభిస్తే ఈ మరణాలను నివారించవచ్చని స్పష్టం చేసింది. అందువల్ల ప్రకటన 3 తప్పు; 1, 2 మాత్రమే సరైనవి.
ఐక్యరాజ్యసమితి (2002) ప్రకారం నీటి హక్కు అంటే ఏమిటి?
A. పరిశ్రమలకు ఎంత నీరైనా ఉచితంగా పొందే హక్కు
B. కేవలం తాగడానికి సరిపడా నీరు ధరతో నిమిత్తం లేకుండా పొందే హక్కు
C. వ్యక్తిగత, గృహ అవసరాలకు చాలినంత, సురక్షిత, ఆమోదయోగ్యమైన, భౌతికంగా అందుబాటులో ఉండే, భరించగలిగే నీరు అందరికీ లభించే హక్కు
D. డబ్బు చెల్లించగలవారికి మాత్రమే నీరు లభించే హక్కు
Answer & explanation
Correct: C — వ్యక్తిగత, గృహ అవసరాలకు చాలినంత, సురక్షిత, ఆమోదయోగ్యమైన, భౌతికంగా అందుబాటులో ఉండే, భరించగలిగే నీరు అందరికీ లభించే హక్కు
ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్వచనంలో ఐదు అంశాలున్నాయి: చాలినంత, సురక్షిత, ఆమోదయోగ్యం, భౌతిక అందుబాటు, భరించగలిగే ధర – అదీ వ్యక్తిగత, గృహ అవసరాలకు. కాబట్టి పరిశ్రమల ఉచిత నీరు, డబ్బున్నవారికే నీరు అనే అర్థాలు నిర్వచనానికి విరుద్ధం.
అభిప్రాయం (A): భారతదేశంలో నీటి సంబంధ వ్యాధుల మరణాలను నివారించవచ్చు.
కారణం (R): సురక్షిత తాగునీరు అందరికీ అందుబాటులో ఉంటే అతిసారం, కలరా వంటి వ్యాధులు తగ్గుతాయి.
A. A, R రెండూ సరైనవి; కానీ R, A కి వివరణ కాదు
B. A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
C. A సరైనది; R తప్పు
D. A తప్పు; R సరైనది
Answer & explanation
Correct: B — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ
పాఠం ప్రకారం రోజూ 1,600 మందికి పైగా, ముఖ్యంగా ఐదేళ్లలోపు పిల్లలు, నీటి సంబంధ వ్యాధులతో చనిపోతున్నారు; సురక్షిత తాగునీరు అందితే ఈ మరణాలను నివారించవచ్చు. కారణం R, నివారణ సాధ్యమే అనే A కి నేరుగా ఆధారం.
C. కలుషితమైన తాగునీటి గురించి ఒక గ్రామస్థుడు రాసిన లేఖ ఆధారంగా
D. పత్రికల్లో వచ్చిన కథనం ద్వారా
Answer & explanation
Correct: C — కలుషితమైన తాగునీటి గురించి ఒక గ్రామస్థుడు రాసిన లేఖ ఆధారంగా
మహబూబ్నగర్ జిల్లాలోని ఒక గ్రామస్థుడు తాగునీటి కాలుష్యం గురించి రాసిన లేఖనే హైకోర్టు కేసుగా స్వీకరించింది. ఒక టెక్స్టైల్ కంపెనీ విషపూరిత రసాయనాలను వాగులోకి వదలడంతో భూగర్భజలం కలుషితమైందనేది ఫిర్యాదు. ఆ కంపెనీ వేసిన దావా కాదు; ఆదేశం కలెక్టర్కు ఇచ్చారు.