ప్రజా సౌకర్యాలు (Public Facilities) · Practice MCQs

Correct: A — 1, 2 రెండూ సరైనవి

అన్నా నగర్ అధికారులు మున్సిపల్ నీటి బోర్డులోని పరిచయస్థులతో మాట్లాడి ట్యాంకర్ తెప్పించుకుంటారని, మైలాపూర్ బోర్‌వెల్ నీరు ఉప్పగా (brackish) ఉండటంతో మరుగుదొడ్లు, ఉతకడానికే వాడతారని, తాగడానికి శుద్ధి యంత్రాలు, ట్యాంకర్ నీరు వాడతారని పాఠం చెబుతుంది. కాబట్టి రెండు ప్రకటనలూ సరైనవి.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

పాఠం 1,600 మందికి పైగా రోజూ మరణిస్తున్నారని, వారిలో ఎక్కువ మంది ఐదేళ్ల లోపు పిల్లలని చెబుతూ, సురక్షిత తాగునీరు లభిస్తే ఈ మరణాలను నివారించవచ్చని స్పష్టం చేసింది. అందువల్ల ప్రకటన 3 తప్పు; 1, 2 మాత్రమే సరైనవి.

Correct: C — వ్యక్తిగత, గృహ అవసరాలకు చాలినంత, సురక్షిత, ఆమోదయోగ్యమైన, భౌతికంగా అందుబాటులో ఉండే, భరించగలిగే నీరు అందరికీ లభించే హక్కు

ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్వచనంలో ఐదు అంశాలున్నాయి: చాలినంత, సురక్షిత, ఆమోదయోగ్యం, భౌతిక అందుబాటు, భరించగలిగే ధర – అదీ వ్యక్తిగత, గృహ అవసరాలకు. కాబట్టి పరిశ్రమల ఉచిత నీరు, డబ్బున్నవారికే నీరు అనే అర్థాలు నిర్వచనానికి విరుద్ధం.

Correct: D — 1, 2 మాత్రమే

రాజ్యాంగం 6–14 ఏళ్ల పిల్లలకు విద్యా హక్కు ఇస్తుందని, అందులో పాఠశాల సౌకర్యాల సమానత్వం కీలకమని పాఠం చెప్పింది. అయితే విద్యారంగ కార్యకర్తలు, పండితులు భారతదేశంలో పాఠశాల విద్య ఇప్పటికీ చాలా అసమానంగా ఉందని నమోదు చేశారు; కాబట్టి ప్రకటన 3 తప్పు.

Correct: A — ప్రతి కుటుంబానికి ఉచిత ఇల్లు లభించడం

పాఠం ఉదాహరణల్లో రైతుల పంపుసెట్లు, విద్యుత్ ఆధారిత చిన్న వర్క్‌షాపులు, విద్యార్థుల చదువు సౌలభ్యం ఉన్నాయి – ఇవి ప్రజా సౌకర్య ప్రయోజనం చాలామందికి చేరుతుందని చూపిస్తాయి. ఉచిత ఇంటి ప్రస్తావన విద్యుత్ సరఫరా సందర్భంలో పాఠంలో లేదు.

Correct: B — డ్రెయిన్లను శుభ్రంగా ఉంచడం, మలేరియా నిర్మూలన కార్యక్రమం నడపడం

డ్రెయిన్ల శుభ్రత, మలేరియా నిర్మూలన వంటి పనుల్లో కంపెనీకి లాభం రాదు కాబట్టి ప్రైవేట్ సంస్థలు వాటికి ఆసక్తి చూపవు అని పాఠం చెబుతుంది. ఆసుపత్రులు, సీసా నీరు, ట్యాంకర్ల సరఫరాలో ధర చెల్లించే వినియోగదారులు ఉండటం వల్ల లాభం ఉంటుంది.

Correct: C — చెల్లించలేని చాలామంది గౌరవప్రదమైన జీవనానికి అవకాశం కోల్పోతారు

ప్రైవేట్ కంపెనీలు ప్రజా సౌకర్యాలను కొందరే భరించగలిగే ధరకు ఇస్తే, పొందగలిగినంత మాత్రమే చెల్లించే నియమం వల్ల డబ్బు లేని చాలామంది గౌరవప్రదమైన జీవితం గడిపే అవకాశాన్ని కోల్పోతారని పాఠం హెచ్చరిస్తుంది. అందుకే ఇది కోరదగిన ఎంపిక కాదు.

Correct: D — A, R రెండూ సరైనవి; R, A కి సరైన వివరణ

ప్రజా సౌకర్యాలు ప్రాథమిక అవసరాలకు సంబంధించినవి; జీవించే హక్కు అందరికీ ఉంది కాబట్టి ఆ హక్కును కాపాడే బాధ్యత, అంటే సౌకర్యాలు అందించే బాధ్యత ప్రభుత్వానిదని పాఠం తేల్చింది. కాబట్టి R నేరుగా A ని వివరిస్తుంది.

Correct: A — కొంత భాగం పన్నుల ద్వారా, కొంత భాగం నీటికి ధర వసూలు చేయడం ద్వారా

నీటిని పంప్ చేయడం, దూరాలకు తరలించడం, పైపులు వేయడం, శుద్ధి చేయడం, వ్యర్థ జలాన్ని శుద్ధి చేయడం – ఇవన్నీ ఖర్చులు. వీటిని ప్రభుత్వం కొంత భాగం పన్నులతో, కొంత భాగం చాలామంది భరించగలిగేలా నిర్ణయించిన నీటి ధరతో తీరుస్తుందని పాఠం వివరిస్తుంది.

Correct: B — అప్పులు, ఇతర బాధ్యతలు (28%)

మధ్యంతర బడ్జెట్ 2024-25 చార్ట్‌లో ప్రతి రూపాయి ఆదాయంలో 28 పైసలు అప్పులు, ఇతర బాధ్యతల నుంచి వస్తాయి; తర్వాత ఆదాయపు పన్ను 19, GST 18, కార్పొరేషన్ పన్ను 17 శాతాలు. అందువల్ల ఏ ఒక్క పన్నూ అప్పుల కంటే పెద్ద వాటా కాదు (జూలై 2024 పూర్తి బడ్జెట్‌లో అప్పులు 27%).