ఉత్తరాపథం, దక్షిణాపథం, తూర్పు-దక్షిణ భారత అభివృద్ధి (Uttarapatha and Dakshinapatha)
Free practice MCQs with answers and explanations for ఉత్తరాపథం, దక్షిణాపథం, తూర్పు-దక్షిణ భారత అభివృద్ధి (Uttarapatha and Dakshinapatha) in నూతన రాజ్యాలు, నగరాల ఆవిర్భావం (New Beginnings: Cities and States). Tap an option to check instantly.
Q1Easy
కళింగ ప్రాంతానికి రాజధానిగా ఉన్న శిశుపాల్గఢ్ నేడు ఏ నగరంలో భాగం?
A. పాట్నా
B. వారణాసి
C. కోల్కతా
D. భువనేశ్వర్
Answer & explanation
Correct: D — భువనేశ్వర్
శిశుపాల్గఢ్ (Sisupalgarh) కళింగ ప్రాంత రాజధాని; నేడు భువనేశ్వర్లో భాగం (శివారు ప్రాంతం). దీనికి ఖచ్చితమైన చతురస్రాకార ప్రణాళిక, కోటలు, విశాల వీధులు ఉండేవి. పాట్నా బీహార్లో, వారణాసి ఉత్తరప్రదేశ్లో, కోల్కతా బెంగాల్లో ఉన్నాయి – కళింగతో సంబంధం లేదు.
దక్షిణ భారతంలో సుమారు 400 BCE ప్రాంతంలో ఆవిర్భవించిన మూడు రాజ్యాలు ఏవి?
A. మౌర్యులు, శుంగులు, కణ్వులు
B. కాకతీయులు, చాళుక్యులు, పల్లవులు
C. చోళులు, చేరులు, పాండ్యులు
D. మగధ, కోసల, వత్స
Answer & explanation
Correct: C — చోళులు, చేరులు, పాండ్యులు
దక్షిణ ప్రాంతాల్లో సుమారు 400 BCE నుండి నగరాలు ఏర్పడ్డాయి; అదే కాలంలో చోళ, చేర, పాండ్య రాజ్యాలు ఆవిర్భవించాయి – పురాతన తమిళ సాహిత్యం వీటిని ప్రస్తావిస్తుంది. మౌర్య, శుంగ, కణ్వులు ఉత్తరాది వంశాలు; కాకతీయులు చాలా తర్వాతివారు; మగధ, కోసల, వత్స మహాజనపదాలు.
సముద్ర గవ్వలు, రత్నాల పరిశ్రమలకు ప్రసిద్ధమైన పురావస్తు స్థలం కొడుమనల్ ఎక్కడ ఉంది?
A. భువనేశ్వర్ సమీపం, ఒడిశా
B. ఈరోడ్ సమీపం, తమిళనాడు
C. ప్రయాగరాజ్ సమీపం, ఉత్తరప్రదేశ్
D. రాజ్గిర్ సమీపం, బీహార్
Answer & explanation
Correct: B — ఈరోడ్ సమీపం, తమిళనాడు
కొడుమనల్ తమిళనాడులోని ఈరోడ్ సమీపంలో ఉంది; అక్కడ గవ్వలు, రత్నాల పరిశ్రమల ఆధారాలు దొరికాయి. దక్షిణాది విలువైన రాళ్లు, బంగారం, సుగంధ ద్రవ్యాలతో విదేశాలతోనూ వ్యాపారం చేసింది. భువనేశ్వర్ దగ్గర శిశుపాల్గఢ్, ప్రయాగరాజ్ దగ్గర కౌశాంబి, రాజ్గిర్ రాజగృహ.
దక్షిణాపథం (Dakshinapatha) మార్గం ఎక్కడి నుండి మొదలైంది?
A. తక్షశిల
B. కౌశాంబి (ప్రయాగరాజ్ సమీపం)
C. రాజగృహ
D. ఉజ్జయిని
Answer & explanation
Correct: B — కౌశాంబి (ప్రయాగరాజ్ సమీపం)
దక్షిణాపథం అప్పటి ఒక మహాజనపద రాజధాని కౌశాంబి (నేటి ప్రయాగరాజ్ సమీపం) నుండి మొదలై వింధ్య పర్వతాలను దాటి దక్షిణం వరకు సాగింది. తక్షశిల వాయువ్య (గాంధార) నగరం – ఉత్తరాపథంతో సంబంధం; రాజగృహ మగధ, ఉజ్జయిని అవంతి రాజధానులు.
శిశుపాల్గఢ్ కళింగ ప్రాంత రాజధాని, నేటి భువనేశ్వర్ శివారు; మొదటిసారి 1948 లో తవ్వారు. ఇది ఖచ్చితమైన చతురస్రాకార ప్రణాళిక, కందకం, ఇరుకైన ద్వారాలతో ఉంది. మగధ రాజధాని రాజగృహ, వత్స రాజధాని కౌశాంబి; చోళులు దక్షిణాది రాజ్యం – శిశుపాల్గఢ్తో సంబంధం లేదు.
పాఠం ప్రకారం మహాజనపదాలు సుమారు ఎప్పటికి ఉనికిలో లేకుండా పోయాయి?
A. సుమారు 300 BCE నాటికి
B. సుమారు 1200 BCE నాటికి
C. సుమారు 600 CE నాటికి
D. సుమారు 1000 CE నాటికి
Answer & explanation
Correct: A — సుమారు 300 BCE నాటికి
సుమారు 300 BCE నాటికి మహాజనపదాలు ఉనికిలో లేకుండా పోయి సామ్రాజ్యాల యుగానికి దారి ఇచ్చాయి; అదే సమయానికి (300 లేదా 200 BCE) ఉపఖండమంతా పరస్పరం అనుసంధానమైంది. 1200 BCE జనపదాల కాలం; 600 CE, 1000 CE చాలా తర్వాతి కాలాలు.
కింది వాటిని కాలక్రమంలో అమర్చండి:
1. మహాజనపదాల ఏర్పాటు
2. హరప్పా నాగరికత అంతరించడం
3. జనపదాల ఏర్పాటు
4. మహాజనపదాలు ఉనికిలో లేకుండా పోవడం
A. 3, 2, 1, 4
B. 2, 3, 1, 4
C. 2, 1, 3, 4
D. 3, 1, 2, 4
Answer & explanation
Correct: B — 2, 3, 1, 4
హరప్పా 2వ సహస్రాబ్ది BCE ప్రారంభంలో అంతరించింది (2); ఆ సహస్రాబ్ది చివరికి జనపదాలు ఏర్పడ్డాయి (3); 8వ/7వ శతాబ్దం BCE నాటికి మహాజనపదాలు (1); సుమారు 300 BCE నాటికి అవి ఉనికిలో లేకుండా పోయాయి (4). కాబట్టి సరైన క్రమం 2, 3, 1, 4.
A. ఉత్తరాపథం వాయువ్యాన్ని గంగా మైదానాల మీదుగా తూర్పుతో కలిపింది; దక్షిణాపథం కౌశాంబి నుండి వింధ్యలు దాటి దక్షిణానికి సాగింది
B. ఉత్తరాపథం కౌశాంబి నుండి హిమాలయాలకు; దక్షిణాపథం కన్యాకుమారి నుండి శ్రీలంకకు
C. రెండూ కేవలం సైనిక మార్గాలు, వ్యాపారానికి వాడలేదు
D. రెండూ సముద్ర మార్గాలు
Answer & explanation
Correct: A — ఉత్తరాపథం వాయువ్యాన్ని గంగా మైదానాల మీదుగా తూర్పుతో కలిపింది; దక్షిణాపథం కౌశాంబి నుండి వింధ్యలు దాటి దక్షిణానికి సాగింది
1వ సహస్రాబ్ది BCE లో వాణిజ్యం, తీర్థయాత్రలు, సైనిక దండయాత్రల కోసం తెరుచుకున్న రెండు ప్రసిద్ధ మార్గాలు ఇవి. ఉత్తరాపథం వాయువ్య ప్రాంతాలను గంగా మైదానాలతో కలిపి తూర్పు భారతం వరకు సాగింది; దక్షిణాపథం కౌశాంబి నుండి వింధ్య పర్వతాలను దాటి దక్షిణానికి వెళ్లింది. ఇవి భూ మార్గాలు; కేవలం సైనిక మార్గాలు కావు.
దక్షిణ భారతం గురించి పాఠం ఆధారంగా సరికాని ప్రకటన ఏది?
A. దక్షిణాన నగరాలు సుమారు 400 BCE నుండి ఏర్పడ్డాయి
B. విలువైన రాళ్లు, బంగారం, సుగంధ ద్రవ్యాలతో విదేశాలతో వ్యాపారం జరిగింది
C. కొడుమనల్ గవ్వలు, రత్నాల పరిశ్రమల స్థలం
D. దక్షిణాది రాజ్యాల గురించి సమాచారానికి పురావస్తు ఆధారాలు మాత్రమే ఉన్నాయి, సాహిత్య ఆధారాలు లేవు
Answer & explanation
Correct: D — దక్షిణాది రాజ్యాల గురించి సమాచారానికి పురావస్తు ఆధారాలు మాత్రమే ఉన్నాయి, సాహిత్య ఆధారాలు లేవు
పురావస్తు ఆధారాలతో పాటు అత్యంత పురాతన తమిళ సాహిత్యం చోళ, చేర, పాండ్య రాజ్యాలను, వాటి రాజులను ప్రస్తావిస్తుందని పాఠం చెబుతుంది – కాబట్టి 'సాహిత్య ఆధారాలు లేవు' అనేది సరికాదు. 400 BCE నుండి నగరాలు, విదేశీ వ్యాపారం, కొడుమనల్ పరిశ్రమలు – ఇవన్నీ పాఠానికి సరిపోతాయి.