నూతన రాజ్యాలు, నగరాల ఆవిర్భావం (New Beginnings: Cities and States) · Practice MCQs

Correct: A — సింధూ / హరప్పా నాగరికత

సింధూ / హరప్పా / సింధు-సరస్వతి నాగరికతను భారతదేశ మొదటి పట్టణీకరణ అంటారు; ఇది 2వ సహస్రాబ్ది BCE ప్రారంభంలో అంతరించింది. వేద కాలంలో పట్టణ జీవనం దాదాపు లేదు; మౌర్య యుగం రెండవ పట్టణీకరణ తర్వాతి సామ్రాజ్య యుగం; మెసొపొటేమియా భారతదేశానికి చెందినది కాదు.

Correct: D — గంగా మైదానాలు

1వ సహస్రాబ్ది BCE లో గంగా మైదానాలు, సింధు హరివాణంలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, పొరుగు ప్రాంతాల్లో కొత్త పట్టణ దశ మొదలై క్రమంగా ఉపఖండమంతా వ్యాపించింది. దక్కన్, ఈశాన్యం వంటి ప్రాంతాలకు ఇది తర్వాత విస్తరించింది; థార్ ఎడారి దీని కేంద్రం కాదు.

Correct: C — రాజ్‌గిర్ – బీహార్

మగధ రాజధాని రాజగృహ నేటి బీహార్‌లోని రాజ్‌గిర్; పాఠంలో అక్కడి ఒక ప్రధాన కట్టడపు శిథిలాల చిత్రం ఉంది. ఉజ్జయిని అవంతి రాజధాని, శ్రావస్తి కోసల రాజధాని, కౌశాంబి వత్స రాజధాని – ఇవి మగధకు చెందినవి కావు.

Correct: B — కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం

రాజధానిని, సరిహద్దు పట్టణాలను కోటలతో రక్షించాలని, సాగుభూమి, గనులు, అడవులు, పచ్చిక బయళ్లు, రహదారులు, జలమార్గాలు ఉండాలని చెప్పే సూక్తి కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం నుండి తీసుకున్నది. ఇండికా మెగస్తనీస్ రచన; మనుస్మృతి, ఋగ్వేదం రాజ్య ఆర్థిక లక్షణాల గురించి ఈ సూక్తిని చెప్పినవి కావు.

Correct: B — ప్రజలు అడుగు పెట్టిన (స్థిరపడిన) చోటు

జన అంటే ప్రజలు, పద అంటే అడుగు – జనపద అంటే ప్రజలు అడుగు పెట్టిన చోటు, అంటే స్థిరపడిన ప్రాంతం. ఒకే భాష, ఆచారాలు ఉన్న వంశం ఒక భూభాగంతో ముడిపడినప్పుడు అది జనపదం అయింది. కోట, నది ఒడ్డు గ్రామం, వ్యాపారుల సంఘం ఈ పదానికి అర్థాలు కావు.

Correct: A — 2వ సహస్రాబ్ది BCE చివరి నాటికి

హరప్పా పట్టణాలు అంతరించాక 2వ సహస్రాబ్ది BCE చివరి నాటికి ఉత్తర భారతంలో ప్రాంతీయ సంస్కృతులు వంశాలుగా, జనపదాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరణ చెందాయి. 3వ సహస్రాబ్ది BCE హరప్పా వైభవ కాలం; 1వ, 5వ శతాబ్దాలు CE సామ్రాజ్యాల తర్వాతి కాలం.

Correct: D — సభ లేదా సమితి

ప్రతి జనపదంలో సభ లేదా సమితి అనే సభ ఉండేది; అక్కడ వంశానికి సంబంధించిన విషయాలు చర్చించేవారు. ఈ పదాలు మొదట వేదాల్లో కనిపిస్తాయి. పంచాయతీ సమితి, గ్రామ సచివాలయం ఆధునిక పాలనా విభాగాలు; మంత్రిపరిషత్ రాజు సలహాదారుల బృందం, వంశ సభ కాదు.

Correct: C — 16

వేర్వేరు గ్రంథాల్లో వేర్వేరు జాబితాలు ఉన్నా, ఎక్కువగా కనిపించే జాబితాలో 16 మహాజనపదాలు ఉన్నాయి – వాయువ్యంలో గాంధార నుండి తూర్పున అంగ వరకు, మధ్య భారతంలో అశ్మక వరకు. 12, 18, 8 సంఖ్యలు పాఠ్యపుస్తకం చెప్పిన జాబితాకు సరిపోవు.

Correct: C — 8వ లేదా 7వ శతాబ్దం BCE నాటికి

వ్యాపార వలయాలతో అనుసంధానమైన కొన్ని జనపదాలు 8వ లేదా 7వ శతాబ్దం BCE నాటికి కలిసిపోయి పెద్ద భూభాగాలు – మహాజనపదాలు – అయ్యాయి. 2వ సహస్రాబ్ది BCE ప్రారంభం హరప్పా అంతరించిన కాలం; 3వ శతాబ్దం CE, 1000 CE చాలా తర్వాతి కాలాలు.

Correct: B — కందకం (Moat / అగడ్త)

కందకం లేదా అగడ్త (Moat) అంటే కోట లేదా రక్షణ గోడ ఉన్న నగరం చుట్టూ తవ్విన, నీటితో నిండిన లోతైన కుంట. మహాజనపద రాజధానుల్లో కోటల బయట అదనపు రక్షణగా ఇది ఉండేది. ప్రాకారం అంటే రక్షణ గోడ; స్తూపం బౌద్ధ కట్టడం; బావి నీటి వనరు మాత్రమే.