ఇనుప సాంకేతికత, పంచ్-మార్క్డ్ నాణేలు (Iron and Punch-marked Coins)

Correct: C — వెండి

తొలి భారతీయ నాణేలు వెండితో చేశారు – చిహ్నాలను ముద్రించడానికి (Punch) అనువైన మెత్తని లోహం కాబట్టి. వీటిని పంచ్-మార్క్డ్ నాణేలు అంటారు. రాగి, బంగారం నాణేలు తర్వాత వచ్చాయి; ఇనుమును పనిముట్లు, ఆయుధాలకు వాడారు; కాంస్యం హరప్పా లోహం.

Correct: B — ఇనుప లోహశాస్త్రం (Iron metallurgy)

హరప్పా నాగరికత రాగి, కాంస్య లోహశాస్త్రంలో ప్రావీణ్యం సాధించింది; రెండవ పట్టణీకరణలో ప్రధాన మార్పు ఇనుప లోహశాస్త్రం. ఇనుప పనిముట్లు పెద్ద ఎత్తున వ్యవసాయానికి, ఇనుప ఆయుధాలు యుద్ధాలకు తోడ్పడ్డాయి. కాగితం, గన్‌పౌడర్ ఈ కాలానికి చెందిన ఆవిష్కరణలు కావు.

Correct: B — ఇనుము వెలికితీత పద్ధతులు 2వ సహస్రాబ్ది BCE ప్రారంభం నుండే; ఇనుప పనిముట్లు ఆ సహస్రాబ్ది చివరికి విస్తృతం

భారత్‌లోని అనేక ప్రాంతాల్లో ఇనుమును వెలికితీసి మలిచే పద్ధతులు 2వ సహస్రాబ్ది BCE ప్రారంభం నుండే అభివృద్ధి చెందాయి; రోజువారీ జీవితంలో భాగమవడానికి కొన్ని శతాబ్దాలు పట్టి, ఆ సహస్రాబ్ది చివరికి ఇనుప పనిముట్లు విస్తృతమయ్యాయి. హరప్పా ప్రజల లోహాలు రాగి, కాంస్యం; మౌర్యులు, 1వ శతాబ్దం CE తర్వాతి కాలాలు.

Correct: A — మెత్తని వెండిపై చిహ్నాలను ముద్రించి (Punch) తయారు చేసినందువల్ల

తొలి నాణేలు వెండితో చేశారు; వెండి మెత్తని లోహం కాబట్టి దానిపై చిహ్నాలను సుత్తితో 'పంచ్' చేయవచ్చు – అందుకే పంచ్-మార్క్డ్ (ముద్రించే) నాణేలు. రాజుల పేర్లు, అచ్చులో పోయడం, రంధ్రం అనేవి ఈ పేరుకు కారణాలుగా పాఠం చెప్పలేదు.

Correct: A — కమ్మరి కొలిమి (లోహపు కార్ఖానా)

సాంచి స్తూప ఫలకం ఒక కమ్మరి కొలిమిని చూపుతుంది – కార్మికులు కట్టెలు, నీరు తెస్తూ, నిప్పు రాజేస్తూ, ఇనుమును కొడుతున్నారు. ఇది ఈ యుగంలో ఇనుప లోహశాస్త్రం ప్రాముఖ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. పట్టాభిషేకం, యుద్ధం, పంట కోత దృశ్యాలను ఈ ఫలకంగా పాఠం చెప్పలేదు.

Correct: D — పండితులు, సన్యాసులు, సన్యాసినులు, తీర్థయాత్రికుల ప్రయాణాల ద్వారా

మలి వేద, బౌద్ధ, జైన భావజాలాలు, వాటి సాహిత్యం దేశమంతా తిరిగే పండితులు, సన్యాసులు, సన్యాసినులు, తీర్థయాత్రలు చేసే ప్రజల ద్వారా వ్యాపించాయి. ఆ కాలంలో ముద్రణ లేదు; బలవంతపు రాజ శాసనాలు, కేవలం విదేశీ వ్యాపారులు అనే మార్గాలను పాఠం చెప్పలేదు.

Correct: B — 1, 2 మాత్రమే

తొలి నాణేలు మెత్తని వెండిపై చిహ్నాలు ముద్రించిన పంచ్-మార్క్డ్ నాణేలు (1 సరైనది). సాధారణంగా ప్రతి మహాజనపదం సొంత నాణేలు జారీ చేసేది (2 సరైనది). కానీ పొరుగు ప్రాంతాల నాణేలనూ వ్యాపారంలో వాడేవారు, మార్చుకునేవారు; త్వరలోనే ఇతర దేశాలతోనూ నాణేల మార్పిడి జరిగింది – కాబట్టి 3 తప్పు.

Correct: B — తేలికైనవి, పదునైనవి; మహాజనపదాల మధ్య యుద్ధాలు, పొత్తులు కొత్త రాజ్యాలు-సామ్రాజ్యాలకు దారితీశాయి

ఇనుముతో కాంస్యం కంటే తేలికైన, పదునైన కత్తులు, ఈటెలు, బాణాలు, కవచాలు తయారయ్యాయి. పొరుగు మహాజనపదాల మధ్య యుద్ధాల ఆధారాలు ఉన్నాయి; ఈ దండయాత్రలు, అప్పుడప్పుడు పొత్తులు కొత్త రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాల ఆవిర్భావానికి దారితీశాయి. యుద్ధాలు ఆగలేదు, ఇనుము వ్యవసాయాన్ని పెంచింది, ఆయుధాలు బంగారంతో చేసినవి కావు – కాబట్టి మిగిలిన జవాబులు తప్పు.

Correct: A — ఇనుము, గంగా మైదానాల కేంద్రం

హరప్పా (మొదటి పట్టణీకరణ) రాగి, కాంస్యంలో ప్రావీణ్యం పొంది సింధు-సరస్వతి ప్రాంతంలో వికసించింది; దానికీ వ్యాపారం, నగరాలు ఉన్నాయి. రెండవ పట్టణీకరణ గంగా మైదానాల్లో మొదలై ఇనుప లోహశాస్త్రాన్ని ప్రధాన సాంకేతికతగా వాడింది – కాబట్టి ఇనుము, గంగా మైదానాలు రెండవ దశ ప్రత్యేకతలు.