వాతావరణాన్ని అర్థం చేసుకోవడం (Understanding the Weather)

చలికాలం ఉదయం వణుకుతూ మందపాటి దుస్తులు, వేసవిలో తేలికపాటి దుస్తులు వేసుకోవడం అంటే మన శరీరం వాతావరణాన్ని గ్రహించి స్పందించడమే. ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో, నిర్దిష్ట ప్రదేశంలో భూమి చుట్టూ ఉన్న గాలి పొర స్థితినే వాతావరణం (Weather) అంటారు.

• వాయుమండలం (Atmosphere): కొన్ని గ్రహాల చుట్టూ ఉండే వాయువుల పొర. భూమి విషయంలో ఈ వాయువులనే 'గాలి' అంటాం.
• పొరలు: భూమి వాయుమండలాన్ని అనేక పొరలున్న కేక్‌తో పోల్చవచ్చు. పటంలో కనిపించే భాగాలు – ట్రోపో ఆవరణం, ట్రోపోపాజ్ (Tropopause), స్ట్రాటో ఆవరణం (Stratosphere), ఓజోన్ పొర.
• ట్రోపో ఆవరణం (Troposphere):
  1. భూ ఉపరితలానికి అతి దగ్గరగా ఉండే పొర.
  2. భూమిపై నివసించే మొక్కలు, జంతువులు (మనుషులతో సహా) ఈ పొరలోనే జీవిస్తాయి, శ్వాసిస్తాయి.
  3. దాదాపు అన్ని వాతావరణ దృగ్విషయాలు (వర్షం, మేఘాలు, గాలులు, తుఫానులు) ఇక్కడే జరుగుతాయి.
  4. భూమి నుండి 6 నుండి 18 కి.మీ. ఎత్తు వరకు విస్తరించి ఉంటుంది.
• మందంలో తేడా:
  1. ధ్రువాల వద్ద తక్కువ మందం – అక్కడ చల్లని గాలి సంకోచిస్తుంది.
  2. ఉష్ణ మండలంలో (Tropical zone) ఎక్కువ మందం – అక్కడ వెచ్చని గాలి వ్యాకోచిస్తుంది.
• వాతావరణాన్ని వర్ణించే పదాలు: వేడిగా, చలిగా, వర్షంతో, మేఘావృతంగా, తేమగా, మంచుతో, గాలులతో – ఇవన్నీ వాతావరణ అంశాలను మనం అనుభవించే వేర్వేరు రూపాలు.
• కొలవాల్సిన అవసరం: ఒకరికి 'చలి' అనిపించేది మరొకరికి 'ఆహ్లాదం'గా అనిపించవచ్చు. విశాఖపట్నంలో ఉన్నవారికి చల్లగా అనిపించిన రోజు కశ్మీర్‌లో ఉన్నవారికి వెచ్చగా అనిపించవచ్చు. అందుకే అందరూ అంగీకరించే సాధారణ ప్రమాణాలతో (ఉదా: °C) వాతావరణాన్ని కొలవాలి.

ఒక ప్రదేశం వాతావరణాన్ని ఐదు ముఖ్య అంశాలు కలిసి నిర్ణయిస్తాయి. ప్రతి అంశాన్ని ప్రత్యేక పరికరంతో కొలుస్తారు. పరీక్షల్లో 'అంశం – నిర్వచనం – పరికరం' జతలు తరచూ అడుగుతారు.

• ఉష్ణోగ్రత (Temperature): వాయుమండలం ఎంత వేడిగా లేదా చల్లగా ఉందో తెలిపేది.
• అవపాతం (Precipitation): వర్షం, మంచు, స్లీట్ లేదా వడగళ్లు – ఏ రూపంలోనైనా ఆకాశం నుండి నీరు పడటం.
• వాతావరణ పీడనం (Atmospheric pressure): మనపై, మన చుట్టూ ఉన్న గాలి బరువు వల్ల భూ ఉపరితలంపై కలిగే ఒత్తిడి.
• పవనం (Wind): వేగం, దిశలతో సహా గాలి కదలిక.
• ఆర్ద్రత (Humidity): గాలిలో ఉండే నీటి ఆవిరి పరిమాణం.
• కొత్త పదాలు:
  1. స్లీట్ (Sleet): ఘనీభవించిన లేదా పాక్షికంగా ఘనీభవించిన వర్షం.
  2. వడగళ్లు (Hail): మేఘాల నుండి వర్షంలా పడే చిన్న, గట్టి మంచు గోళాలు.
  3. నీటి ఆవిరి (Water vapour): ద్రవ రూపంలో కాకుండా వాయు రూపంలో ఉన్న నీరు.
• అంశం – పరికరం జతలు:
  1. ఉష్ణోగ్రత → థర్మామీటర్ (Thermometer)
  2. అవపాతం (వర్షపాతం) → వర్షమాపకం (Rain gauge)
  3. వాతావరణ పీడనం → భారమితి (Barometer)
  4. పవన దిశ, వేగం → పవన సూచిక (Wind vane), ఎనిమోమీటర్ (Anemometer)
  5. ఆర్ద్రత → ఆర్ద్రతా మాపకం (Hygrometer)
• ప్రబల అంశం:
  1. వేర్వేరు సమయాల్లో ఒక్కో అంశం ప్రధానంగా ఉంటుంది – జూలైలో వర్షపాతం
  2. మే, డిసెంబర్‌లలో ఉష్ణోగ్రత
  3. తుఫాను (చక్రవాతం) కదులుతున్నప్పుడు వాతావరణ పీడనం
  4. లూ (Loo) గాలులు వీస్తున్నప్పుడు లేదా అడవి మంటలు (కార్చిచ్చు) వ్యాపిస్తున్నప్పుడు పవనం.
• లూ (Loo): వేసవిలో ఉత్తర భారతదేశంలో వీచే బలమైన, వేడి, ధూళి గాలులు.
• వాతావరణం – శీతోష్ణస్థితి: వాతావరణానికి శీతోష్ణస్థితి (Climate)తో దగ్గరి సంబంధం ఉంది.

పరికరాలు రాకముందే మానవులు ప్రకృతిని నిశితంగా గమనించి వాతావరణాన్ని అంచనా వేయడం నేర్చుకున్నారు. ఈ జ్ఞానం తరం నుండి తరానికి అందింది.

నేటికీ భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా రుతుపవనాల (Monsoon) రాకను అంచనా వేయడానికి సాంప్రదాయ పద్ధతులు వాడతారు.

• ముందస్తు అంచనా (Forecast): ముందుగానే ఊహించడం లేదా తెలుసుకోవడం – ఇక్కడ వాతావరణం గురించి.
• ప్రకృతి సంకేతాలు (Nature's clues) – రాబోయే వర్షం లేదా తుఫానుకు సూచనలు:
• పక్షులు తక్కువ ఎత్తులో ఎగరడం.
• చీమలు గుడ్లను ఎత్తైన ప్రదేశాలకు మార్చడం – వాతావరణ మార్పు, ముఖ్యంగా భారీ వర్షానికి సూచన.
• ఉడుతలు గింజలను సేకరించడం.
• కప్పలు బిగ్గరగా అరవడం – ఉదా: పశ్చిమ కనుమల అడవిలో వర్షం వస్తుందనే ఎరుకతో అరిచే కప్ప.
• పైన్ శంకువులు (Pine cones) తెరుచుకోవడం, మూసుకోవడం.
• పైన్ శంకువుల రహస్యం:
  1. ఇవి ఆర్ద్రతకు స్పందిస్తాయి. తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు విత్తనాలను కాపాడటానికి మూసుకుంటాయి
  2. పొడి వాతావరణంలో విత్తనాలను విడుదల చేయడానికి తెరుచుకుంటాయి. ఇలా అనుకూల వాతావరణంలోనే విత్తనాలు వ్యాపిస్తాయి.
• వాతావరణ శాస్త్రం (Meteorology): వాతావరణం, దాని పరిణామం గురించి క్రమబద్ధమైన అధ్యయనం. వాతావరణ అంచనాకు ఇదే ఆధారం.
• వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు (Meteorologists): గత కొన్ని శతాబ్దాలలో శాస్త్రవేత్తలు వాతావరణ అంశాలను కచ్చితంగా కొలిచే పద్ధతులు రూపొందించారు. ఆ కొలతల ఆధారంగా కొన్ని గంటలు, రోజులు, వారాల తర్వాత ఒక ప్రాంతంలో వాతావరణం ఎలా ఉంటుందో అంచనా వేస్తారు – ఆకాశం చూసి ఊహించడం కాదు, పరికరాలతో.
• ఎందుకు కచ్చితంగా కొలవాలి: కొన్ని గంటలు లేదా రోజుల ముందే వాతావరణం తెలిస్తే ప్రయాణం, వ్యవసాయ పనులు, ఇతర కార్యక్రమాలను సరిగ్గా ప్రణాళిక వేసుకోవచ్చు.

ఉష్ణోగ్రతను థర్మామీటర్‌తో కొలుస్తారు. 6వ తరగతిలో క్లినికల్ థర్మామీటర్, ప్రయోగశాల థర్మామీటర్ గురించి, సెల్సియస్–ఫారెన్‌హీట్ ప్రమాణాల గురించి చదివాం. వాతావరణ అధ్యయనంలో రోజువారీ గరిష్ఠ, కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతల నుండి ఉపయోగకరమైన గణాంకాలు లెక్కిస్తారు.

• ఉష్ణోగ్రత ప్రమాణాలు: సెల్సియస్ (°C), ఫారెన్‌హీట్ (°F). 15°C (చల్లని ఉష్ణోగ్రత) = 59°F.
• ఉష్ణోగ్రత ప్రభావాలు (రోజువారీ జీవితం):
  1. వెచ్చగా ఉన్నప్పుడు మంచు త్వరగా కరుగుతుంది
  2. శీతాకాలంలో కొబ్బరి నూనె గడ్డకడుతుంది
  3. చల్లని వాతావరణంలో పెరుగు తోడుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
• థర్మామీటర్ రకాలు:
  1. కొన్ని పరిసర (Ambient – తక్షణ పరిసరాల) ఉష్ణోగ్రతను కొలుస్తాయి.
  2. కొన్ని ఒక రోజులో గరిష్ఠ, కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలను నమోదు చేస్తాయి.
  3. సాధారణంగా ఉష్ణోగ్రత పెరిగితే వ్యాకోచించే పాదరసం (Mercury) వాడతారు.
  4. డిజిటల్ థర్మామీటర్లు మరింత కచ్చితమైనవి, ఎక్కువ డేటా నమోదు చేస్తాయి – అందుకే వీటికే ప్రాధాన్యత పెరుగుతోంది.
• గణాంకాలు (Statistics): నమూనాలు గుర్తించడానికి, సంఘటనలు అర్థం చేసుకోవడానికి, అంచనాలు వేయడానికి సమాచారాన్ని సేకరించి విశ్లేషించే పద్ధతి.
• ఉష్ణోగ్రతా వ్యాప్తి (Range of temperature) = గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత – కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత (సాధారణంగా 24 గంటల కాలానికి).
• సగటు రోజువారీ ఉష్ణోగ్రత (Mean daily temperature) = (రోజు గరిష్ఠ + రోజు కనిష్ఠ) ÷ 2.

'ఒక ప్రాంతంలో ఒక రోజులో 30 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదైంది' అని వార్తల్లో వింటాం. వర్షపాతాన్ని (Rainfall) వర్షమాపకం (Rain gauge) అనే పరికరంతో కొలుస్తారు. వర్షపాతాన్ని పొడవు ప్రమాణంలో – మిల్లీమీటర్లలో – చెబుతారు.

• వర్షమాపకం భాగాలు:
  1. సేకరించే గరాటు (Collecting funnel) – వర్షపు నీరు దీనిలో పడుతుంది.
  2. కొలిచే గొట్టం / స్థూపాకార పాత్ర (Measuring tube / cylinder) – గరాటు నుండి నీరు ఇందులో చేరుతుంది.
  3. కొలిచే స్కేలు (Measuring scale) – పాత్రకు అమర్చి ఉంటుంది; చేరిన నీటి లోతును చూపిస్తుంది.
• ఎలా చదవాలి: సేకరించిన నీటి ఎత్తు 5 మి.మీ. అయితే ఆ ప్రాంతంలో 5 మి.మీ. వర్షపాతం నమోదైందని అర్థం. అంటే వర్షపాతం = సేకరించిన నీటి లోతు.
• సరైన చోట అమర్చడం:
  1. వర్షాన్ని అడ్డుకునే చెట్లు, భవనాలు, గోడలకు దూరంగా బహిరంగ ప్రదేశంలో పెట్టాలి.
  2. గాలికి వంగకుండా, పడిపోకుండా చదునైన ఉపరితలంపై ఉండాలి.
  3. ఎత్తైన ప్లాట్‌ఫారం ఉన్న బహిరంగ ప్రదేశం మంచి ఎంపిక; వరండా, ప్రహరీ గోడ దగ్గర పెడితే నీరు సరిగా పడదు.
• క్రమబద్ధ కొలత: ప్రతిరోజూ ఒకే సమయంలో రీడింగ్ నమోదు చేయాలి. మంచు పడితే అది కరిగిన తర్వాతే కొలవాలి. రోజువారీ రీడింగ్‌ల నుండి వారపు సగటు వర్షపాతం లెక్కించి వారం నుండి వారానికి తేడాలు గమనించవచ్చు.
• అవపాతం రూపాలు:
  1. వర్షం, మంచు (Snow), స్లీట్, వడగళ్లు – అన్నీ అవపాతమే
  2. వర్షమాపకం ద్రవ రూపంలోని నీటిని కొలుస్తుంది.
• IMD పట్టికలో: R/F అంటే వర్షపాతం (Rainfall), S/N అంటే హిమపాతం (Snowfall), TR అంటే అతి స్వల్ప పరిమాణం (Trace).

ఉరుములతో కూడిన తుఫానుకు ముందు వాతావరణం 'భారంగా' అనిపించడం గమనించవచ్చు. ఇది వాతావరణ పీడనానికి సంబంధించినది – మనపై, మన చుట్టూ ఉన్న గాలి బరువు వల్ల కలిగే ఒత్తిడి.

• ఎత్తుతో మార్పు:
  1. సముద్ర తీరం దగ్గర వాతావరణ పీడనం ఎక్కువ
  2. పర్వతాల పైకి వెళ్లే కొద్దీ తగ్గుతుంది.
• ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో ఇబ్బంది: పైకి వెళ్తే గాలి పలుచబడుతుంది, పీడనం తగ్గుతుంది, ఊపిరితిత్తులకు ఆక్సిజన్ తక్కువగా అందుతుంది. రక్తంలో ఆక్సిజన్ తగ్గడంతో శరీరం ఎక్కువ కష్టపడాలి – అందుకే ఊపిరి ఆడకపోవడం, తల తిరగడం, అలసట కలుగుతాయి. పర్వతారోహకులకు కొన్నిసార్లు అదనపు ఆక్సిజన్ అవసరం.
• అలవాటు పడటం (Acclimatise): కొత్త వాతావరణానికి లేదా కొత్త స్థితికి శరీరం అలవాటు పడటం. ఎత్తైన ప్రదేశాలకు వెళ్లేవారు దారిలో విరామాలు తీసుకోవాలని సూచిస్తారు.
• ఖార్దుంగ్ లా (Khardung La):
  1. లడఖ్‌లో సముద్ర మట్టానికి 5,600 మీ. కంటే ఎత్తున ఉన్న ప్రదేశం
  2. ఇక్కడ పీడనం సుమారు 650 మిల్లీబార్లు మాత్రమే. మన సైనికులు ఇలాంటి చోట్ల సేవలందిస్తారు.
• అల్పపీడనం / వాయుగుండం (Depression / Low-pressure system):
  1. మైదానాల్లో, తీరంలో కూడా పీడనం ఎప్పుడూ ఎక్కువగా ఉండదు
  2. కొన్నిసార్లు ఒక్కసారిగా బాగా పడిపోతుంది. దీనినే అల్పపీడనం లేదా అల్పపీడన వ్యవస్థ అంటారు
  3. ఇది తుఫానుగా లేదా చక్రవాతం (Cyclone)గా మారవచ్చు.
• భారమితి (Barometer):
  1. వాతావరణ పీడనాన్ని కొలిచే పరికరం
  2. అనేక రకాలున్నాయి. సాధారణంగా మిల్లీబార్ (mb) ప్రమాణంలో చూపిస్తుంది.
• ముఖ్య సంఖ్యలు:
  1. సముద్ర తీరం వద్ద సాధారణ పీడనం ≈ 1013 mb.
  2. 1000 mb కంటే తక్కువ పీడనం → వాయుగుండం (Depression) సూచన.
• పటం సూచన: కొండపై అల్ప పీడనం (చల్లని గాలి), కింద మైదానంలో అధిక పీడనం (వెచ్చని గాలి) అని త్రాసు బొమ్మతో పాఠ్యపుస్తకం చూపింది.

అధిక పీడనం ఉన్న ప్రాంతాల నుండి అల్ప పీడనం ఉన్న ప్రాంతాలకు గాలి కదలడమే పవనం (Wind). గాలిని వర్ణించేటప్పుడు వేగం (Speed), దిశ (Direction) రెండూ ముఖ్యమైన అంశాలు.

• పవనం ప్రాముఖ్యత:
  1. దిశ, వేగం వాతావరణ అంచనాకు సహాయపడతాయి.
  2. విమాన చోదకులు (Pilots), నావికులు పవన సమాచారం తెలుసుకోవాలి – విమానం ఎగరడం, నౌకాయానంపై గాలి ప్రభావం ఎక్కువ.
  3. వర్షం ఎక్కడి నుండి వస్తుందో అంచనా వేయడానికి రైతులు గాలి దిశను వాడతారు.
  4. ఎక్కువ వేగం గల గాలులు నేలను వేగంగా ఎండిపోయేలా చేస్తాయి.
  5. కొన్ని మొక్కల విత్తనాలు గాలిలో ఎగురుతూ వ్యాపిస్తాయి – గాలి లేకపోతే అవి దూరం వెళ్లలేవు.
• పవన సూచిక / వాతావరణ సూచిక (Wind vane / Weather vane):
  1. తిరిగే చేయి; ఒక చివర మొన (Pointer), మరో చివర తోక.
  2. గాలి తోకను నెట్టగా మొన గాలి వీస్తున్న దిశ వైపు తిరుగుతుంది.
  3. తేలికపాటి గాలికి కూడా స్పందిస్తుంది.
• విండ్ సాక్ (Wind sock):
  1. విమానాశ్రయ రన్‌వే (Tarmac) వద్ద ఉండే గుడ్డ గొట్టం లాంటి పవన సూచిక
  2. టేకాఫ్, ల్యాండింగ్ సమయంలో పైలట్లకు గాలి దిశను చూపిస్తుంది. బూడిద లేదా వాయువులు విడుదల చేసే పరిశ్రమల్లో కూడా వీటిని వాడతారు.
• ఎనిమోమీటర్ (Anemometer):
  1. నిలువు షాఫ్ట్‌పై తిరిగే మూడు లేదా నాలుగు లోహపు కప్పులు ఉంటాయి.
  2. గాలి బలంగా ఉంటే కప్పులు వేగంగా తిరుగుతాయి.
  3. కింద అమర్చిన మీటర్ నిర్దిష్ట కాలంలో ఎన్నిసార్లు తిరిగిందో లెక్కించి గాలి వేగాన్ని గంటకు కిలోమీటర్లలో (కి.మీ./గం.) చెబుతుంది.
  4. పాఠ్యపుస్తకం దీనిని పవన దిశ, వేగం కొలిచే సరళమైన పరికరంగా పేర్కొంది; వేగం దీని ప్రధాన కొలత.

వాతావరణ అంశాల జాబితాలో చివరిది ఆర్ద్రత (Humidity) – గాలిలో ఉండే నీటి ఆవిరి పరిమాణం. ఇది ఉష్ణోగ్రత, పవనం, పీడనం, ప్రదేశం వంటి అంశాలపై కూడా ఆధారపడుతుంది.

• నీటి స్థితుల పాఠం (6వ తరగతి):
  1. నీరు ఆవిరైనప్పుడు శీతలీకరణ (Cooling) ప్రభావం కలుగుతుంది.
  2. గాలిలో నీరు ఇప్పటికే ఎక్కువగా ఉంటే (ఎక్కువ ఆర్ద్రత) నీరు నెమ్మదిగా ఆవిరవుతుంది – సాధారణంగా వర్షం పడే రోజుల్లో ఇలా జరుగుతుంది.
• సాపేక్ష ఆర్ద్రత (Relative humidity): గాలిలోని ఆర్ద్రతను సాపేక్ష ఆర్ద్రతగా (శాతాల్లో) కొలుస్తారు.
• నీటి ఆవిరి అసలు లేని గాలి = 0% (సహజ పరిస్థితుల్లో ఇది అసాధ్యం).
• నీటి ఆవిరితో పూర్తిగా నిండిన (సంతృప్త – Saturated) గాలి = 100%.
• పొడి వాతావరణం: సుమారు 20% నుండి 40%.
• తేమతో కూడిన వాతావరణం: సాధారణంగా 60% నుండి 80%.
• పోలిక – ఢిల్లీ vs కొచ్చి:
  1. ఢిల్లీలో ఆర్ద్రత 52%, కొచ్చిలో 84% ఉండి ఉష్ణోగ్రత సమానమైతే – తడి బట్టలు ఢిల్లీలో త్వరగా ఆరుతాయి
  2. కొచ్చిలో ఎక్కువ చెమట పడుతుంది (చెమట ఆవిరి కాక శరీరం చల్లబడదు).
• సముద్ర సామీప్యం:
  1. సముద్రానికి దగ్గరగా ఉన్న కొచ్చిలో జైపూర్ కంటే ఆర్ద్రత ఎక్కువ ఉంటుందని ఊహించవచ్చు
  2. కచ్చితంగా తెలియాలంటే కొలవాలి.
• ఆర్ద్రతా మాపకం (Hygrometer):
  1. ఆర్ద్రతను కొలిచే పరికరం
  2. పనిచేసే సూత్రాన్ని బట్టి అనేక రకాలున్నాయి.
• ఉపయోగాలు:
  1. ఆహార ప్రాసెసింగ్ (Food processing) వంటి పారిశ్రామిక ప్రక్రియల్లో తేమ కొలత చాలా ముఖ్యం.
  2. మ్యూజియంలు తమ ప్రదర్శన వస్తువులను కాపాడటానికి పొడి వాతావరణం అవసరం కాబట్టి తేమను పర్యవేక్షిస్తాయి.
• IMD పట్టికలో: సాపేక్ష ఆర్ద్రతను ఉదయం 0830, సాయంత్రం 1730 గంటలకు శాతాల్లో నమోదు చేస్తారు.

ఒక ప్రదేశం వాతావరణాన్ని కొలవడానికి అనేక పరికరాలు కావాలి. వాతావరణ కేంద్రం (Weather station) వీటన్నింటినీ ఒకే చోట కలిపి క్రమ వ్యవధుల్లో రీడింగ్‌లు తీసుకుంటుంది. ఈ సమాచారంతో వాతావరణ పటాలు తయారుచేసి అంచనాలు వేస్తారు.

• భారత వాతావరణ శాఖ (India Meteorological Department – IMD):
  1. 1875లో స్థాపించారు.
  2. నినాదం: 'ఆదిత్యాత్ జాయతే వృష్టిః' – 'సూర్యుడి నుండి వర్షం పుడుతుంది'.
  3. ఈ వాక్యం పురాతన గ్రంథం మనుస్మృతి నుండి వచ్చింది. పూర్తి భావం: సూర్యుడి నుండి వర్షం, వర్షం నుండి ఆహారం, ఆహారం నుండి జీవులు పుడతాయి.
• స్వయం చాలక వాతావరణ కేంద్రం (Automated Weather Station – AWS):
  1. సెన్సార్లతో ఉష్ణోగ్రత, ఆర్ద్రత, పవన వేగం-దిశ, అవపాతం, వాతావరణ పీడనాన్ని మనిషి ప్రమేయం లేకుండా కొలిచి నమోదు చేసే స్వయం-నిర్వహణ వ్యవస్థ.
  2. వ్యవసాయం, విమానయానం, నౌకాయానం, పర్యావరణ పర్యవేక్షణలో వాడతారు.
• అమరావతి కేంద్రం: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి వాతావరణ అంచనా, సేవల కోసం IMD అమరావతిలో ఒక వాతావరణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
• సిక్కిం AWS (2023): జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ ప్రాధికార సంస్థ (NDMA) సముద్ర మట్టానికి 4,800 మీ. పైగా ఎత్తులో సిక్కింలోని ఒక హిమనదీయ సరస్సు (Glacial lake) వద్ద AWS ఏర్పాటు చేసింది – రాబోయే వాతావరణంపై ముందస్తు సమాచారం ఇస్తుంది.
• అంచనాల అవసరం: శీతోష్ణస్థితి మార్పు (Climate change) వల్ల కరువులు, వరదలు, తుఫానులు వంటి తీవ్ర వాతావరణ ఘటనలు తరచుగా వస్తున్నాయి.
• IMD హెచ్చరిక రంగులు (19 మే 2024 పటం ఉదాహరణ):
• ఆకుపచ్చ – హెచ్చరిక లేదు (No warning).
• పసుపు – గమనించండి (Watch – తెలుసుకుంటూ ఉండండి).
• నారింజ – అప్రమత్తం (Alert – సిద్ధంగా ఉండండి).
• ఎరుపు – హెచ్చరిక (Warning – చర్య తీసుకోండి).
• చిహ్నాలు: పొగమంచు, భారీ వర్షం, వడగళ్ల వాన, ధూళి తుఫాను, వేడి గాలులు (Heat wave), శీతల గాలులు, ఉరుములు-మెరుపులు మొదలైనవి.
• ఉపయోగం:
  1. స్థానిక ప్రభుత్వాలు వనరులు సమీకరించి విపత్తులకు సిద్ధమవుతాయి
  2. సముద్రంలో తుఫాను వాతావరణం ఉంటే మత్స్యకారులను వేటకు వెళ్లవద్దని హెచ్చరిస్తారు
  3. చక్రవాతం (Cyclone) వస్తుందంటే మొత్తం తీరప్రాంతాన్ని ఖాళీ చేయిస్తారు.