వాతావరణ కేంద్రాలు, AWS, IMD & వాతావరణ హెచ్చరికలు (Weather Stations, IMD and Forecasting)

Correct: A — 1875

భారత వాతావరణ శాఖ (India Meteorological Department)ను 1875లో స్థాపించారు; దీని నినాదం "ఆదిత్యాత్ జాయతే వృష్టిః". 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ సంవత్సరం, 1947 స్వాతంత్ర్యం, 1950 గణతంత్రం – ఇవి IMD స్థాపన సంవత్సరాలు కావు.

Correct: D — అమరావతి

పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముందస్తు వాతావరణ అంచనా, వాతావరణ సేవల కోసం భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) అమరావతిలో ఒక వాతావరణ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. తిరుపతి, కర్నూలు, అనంతపురం గురించి ఈ సందర్భంలో పాఠ్యపుస్తకం పేర్కొనలేదు.

Correct: C — హెచ్చరిక – చర్య తీసుకోండి (Warning)

IMD ఉప విభాగ రంగుల్లో ఆకుపచ్చ = హెచ్చరిక లేదు, పసుపు = గమనించండి (తెలుసుకుంటూ ఉండండి), నారింజ = అప్రమత్తం (సిద్ధంగా ఉండండి), ఎరుపు = హెచ్చరిక (చర్య తీసుకోండి). ఎరుపు అత్యంత తీవ్ర స్థాయి – 19 మే 2024 పటంలో రాజస్థాన్ వంటి ప్రాంతాలు వేడి గాలుల కారణంగా ఎరుపులో ఉన్నాయి.

Correct: A — మనుస్మృతి

IMD నినాదం "ఆదిత్యాత్ జాయతే వృష్టిః" (సూర్యుడి నుండి వర్షం పుడుతుంది) పురాతన గ్రంథం మనుస్మృతి నుండి తీసుకున్నారు; పూర్తి వాక్యం – సూర్యుడి నుండి వర్షం, వర్షం నుండి ఆహారం, ఆహారం నుండి జీవులు. ఋగ్వేదం, అర్థశాస్త్రం, భగవద్గీతను పాఠ్యపుస్తకం ఈ నినాదానికి మూలంగా చెప్పలేదు.

Correct: D — మనిషి ప్రమేయం లేకుండా సెన్సార్లతో వాతావరణ డేటాను కొలిచి నమోదు చేస్తుంది

AWS అనేది స్వయం-నిర్వహణ వ్యవస్థ; వివిధ సెన్సార్లతో ఉష్ణోగ్రత, ఆర్ద్రత, పవన వేగం-దిశ, అవపాతం, వాతావరణ పీడనాన్ని మనిషి ప్రమేయం లేకుండా కొలిచి నమోదు చేస్తుంది. వ్యవసాయం, విమానయానం, నౌకాయానం, పర్యావరణ పర్యవేక్షణలో విస్తృతంగా వాడతారు – సముద్రానికి పరిమితం కాదు.

Correct: C — మత్స్యకారులను సముద్రంలోకి వెళ్లవద్దని హెచ్చరిస్తారు

కచ్చితమైన అంచనాలు స్థానిక ప్రభుత్వాలు వనరులను సమీకరించి విపత్తులకు సిద్ధమవడానికి సహాయపడతాయి; సముద్రంలో తుఫాను వాతావరణం ఉంటే మత్స్యకారులను పడవలతో వెళ్లవద్దని హెచ్చరిస్తారు, చక్రవాతం వస్తే తీరప్రాంతాన్ని ఖాళీ చేయిస్తారు. మిగతా ఎంపికలు ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.

Correct: C — 1 మాత్రమే

జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ ప్రాధికార సంస్థ 2023లో సిక్కింలో సముద్ర మట్టానికి 4,800 మీ. పైగా ఎత్తున్న హిమనదీయ సరస్సు వద్ద AWS ఏర్పాటు చేసింది – వాక్యం 1 సరైనది. పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం IMD వాతావరణ కేంద్రం అమరావతిలో ఏర్పాటైంది, విశాఖపట్నంలో కాదు – వాక్యం 2 తప్పు.

Correct: B — 2, 4, 1, 3

ఆకుపచ్చ = హెచ్చరిక లేదు (2), పసుపు = గమనించండి / తెలుసుకుంటూ ఉండండి (4), నారింజ = అప్రమత్తం / సిద్ధంగా ఉండండి (1), ఎరుపు = హెచ్చరిక / చర్య తీసుకోండి (3). కాబట్టి తీవ్రత పెరిగే క్రమం ఆకుపచ్చ → పసుపు → నారింజ → ఎరుపు. ఎరుపు ఎప్పుడూ చివరే ఉండాలి.

Correct: A — సూర్యుడు → వర్షం → ఆహారం → జీవులు

మనుస్మృతిలోని పూర్తి వాక్యం: సూర్యుడి నుండి వర్షం పుడుతుంది, వర్షం నుండి ఆహారం వస్తుంది, ఆహారం నుండి జీవులు ఉద్భవిస్తాయి – అంటే సూర్యుడు → వర్షం → ఆహారం → జీవులు. సూర్యుడి వేడితో నీరు ఆవిరై మేఘాలుగా మారి వర్షం కురుస్తుంది కాబట్టి "సూర్యుడి నుండి వర్షం" అన్నారు.

Correct: D — శీతోష్ణస్థితి మార్పు వల్ల కరువులు, వరదలు, తుఫానులు తరచుగా రావడం

శీతోష్ణస్థితి మార్పు (Climate change) వల్ల కరువులు, వరదలు, తుఫానుల వంటి తీవ్ర వాతావరణ ఘటనలు తరచుగా సంభవిస్తున్నాయి కాబట్టి కచ్చితమైన అంచనాలు చాలా ముఖ్యమని పాఠ్యపుస్తకం చెప్పింది. వర్షాలు పూర్తిగా ఆగిపోవడం, ఉపగ్రహాల లేమి, జనాభా తగ్గడం పాఠ్యపుస్తకంలో లేని, తప్పు వాదనలు.